Đáng chú ý, không chỉ những người đang nhận lương ở mức tối thiểu được hưởng lợi từ đợt điều chỉnh này. Một số khoản chi trả và giới hạn trách nhiệm trong quan hệ lao động cũng được tính toán dựa trên mức lương tối thiểu vùng, do đó sẽ thay đổi khi chính sách mới có hiệu lực.
Theo Nghị định 399/2026/NĐ-CP, mức lương tối thiểu tháng áp dụng từ ngày 1/1/2027 được điều chỉnh như sau:
- Vùng I: Từ 5,31 triệu đồng lên 5,7 triệu đồng/tháng.
- Vùng II: Từ 4,73 triệu đồng lên 5,08 triệu đồng/tháng.
- Vùng III: Từ 4,14 triệu đồng lên 4,45 triệu đồng/tháng.
- Vùng IV: Từ 3,7 triệu đồng lên 4,04 triệu đồng/tháng.
Mức tăng dao động 7,3-9,2% tùy địa bàn. Từ thay đổi này, người lao động có thể được cải thiện 6 quyền lợi liên quan đến tiền lương và các chế độ an sinh.
Tăng mức hưởng bảo hiểm xã hội và trợ cấp thất nghiệp
Một trong những tác động đáng chú ý là sự thay đổi về tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Theo quy định, căn cứ này bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.
Với những người đang hưởng lương bằng mức tối thiểu vùng, tiền lương sẽ được điều chỉnh theo quy định mới. Một số nhóm lao động có mức đóng bảo hiểm được xác định theo ngưỡng tối thiểu vùng cũng sẽ có mức đóng tăng tương ứng.
Khi tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tăng, các chế độ được tính dựa trên mức đóng này cũng có thể được cải thiện.
Tương tự, chính sách bảo hiểm thất nghiệp cũng chịu tác động từ việc điều chỉnh lương tối thiểu. Người lao động có mức lương đóng bảo hiểm thất nghiệp bằng mức tối thiểu vùng sẽ có căn cứ đóng mới cao hơn, qua đó có thể tăng mức trợ cấp khi đáp ứng đủ điều kiện hưởng.
Đặc biệt, với nhóm lao động có tiền lương đóng bảo hiểm thất nghiệp cao, mức trợ cấp hằng tháng tối đa được giới hạn bằng 5 lần lương tối thiểu vùng. Khi mức lương tối thiểu tăng, trần trợ cấp thất nghiệp cũng được nâng lên tương ứng.
Lương ngừng việc và lương khi chuyển sang công việc khác được nâng mức sàn
Trong quá trình sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp có thể phát sinh những tình huống buộc phải tạm dừng hoạt động. Theo Điều 99 Bộ luật Lao động, người lao động trong thời gian ngừng việc vẫn được trả lương theo quy định.
Đối với những trường hợp tiền lương ngừng việc do hai bên thỏa thuận, mức chi trả không được thấp hơn lương tối thiểu vùng nếu việc ngừng việc do lỗi của người sử dụng lao động hoặc vì các nguyên nhân khách quan thuộc trường hợp luật quy định.
Do đó, mức sàn tiền lương ngừng việc gắn với lương tối thiểu vùng sẽ được điều chỉnh tăng từ đầu năm 2027.
Một tình huống khác cũng được hưởng tác động từ chính sách mới là việc doanh nghiệp tạm thời bố trí người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động.
Điều 29 Bộ luật Lao động quy định, trong trường hợp gặp khó khăn đột xuất, doanh nghiệp có thể điều chuyển người lao động nhưng phải bảo đảm các điều kiện theo luật định. Tiền lương của công việc mới ít nhất phải bằng 85% tiền lương của công việc cũ và không được thấp hơn mức lương tối thiểu.
Như vậy, khi mức lương tối thiểu vùng tăng, giới hạn thấp nhất mà người lao động được nhận trong thời gian tạm thời làm công việc khác cũng tăng theo.
Người đang hưởng lương tối thiểu bắt buộc được điều chỉnh lương
Theo khoản 2 Điều 90 Bộ luật Lao động, mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn mức lương tối thiểu. Quy định này đồng nghĩa doanh nghiệp phải rà soát lại thang bảng lương và tiền lương đang trả cho người lao động khi mức tối thiểu vùng mới có hiệu lực.
Nếu người lao động đang nhận mức lương đúng bằng mức tối thiểu cũ, doanh nghiệp phải điều chỉnh để bảo đảm tiền lương không thấp hơn mức mới kể từ ngày 1/1/2027.
Tuy nhiên, không phải tất cả người lao động đều mặc nhiên được tăng lương theo cùng một tỷ lệ. Những người đang có mức lương cao hơn mức tối thiểu mới không thuộc trường hợp bắt buộc phải tăng lương chỉ vì chính sách điều chỉnh lương tối thiểu vùng.
Ngưỡng thiệt hại được áp dụng mức bồi thường tối đa cũng tăng
Ngoài các khoản thu nhập, lương tối thiểu vùng còn được sử dụng làm căn cứ xác định giới hạn trách nhiệm vật chất của người lao động trong một số trường hợp.
Theo Điều 129 Bộ luật Lao động, nếu người lao động sơ suất làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị hoặc gây thiệt hại tài sản của doanh nghiệp với giá trị không nghiêm trọng, không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng, người lao động phải bồi thường theo quy định nhưng mức bồi thường tối đa không quá 3 tháng tiền lương.
Khi lương tối thiểu vùng được nâng lên, ngưỡng thiệt hại 10 tháng lương tối thiểu cũng tăng tương ứng. Điều này giúp mở rộng phạm vi giá trị thiệt hại được xem xét áp dụng cơ chế bồi thường giới hạn nêu trên.
Đây là một trong những quyền lợi ít được chú ý nhưng có ý nghĩa đối với người lao động khi xảy ra sự cố ngoài ý muốn trong quá trình làm việc.
