Bộ Giáo dục và Đào tạo đang đề xuất thiết kế một chính sách riêng theo từng cấp học đối với người học thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người, thay vì duy trì cơ chế hỗ trợ đồng loạt như nhiều năm qua. Nội dung này được đưa ra trong dự thảo nghị định đang lấy ý kiến, dự kiến thay thế Nghị định số 57/2017 và điều chỉnh một số quy định để phù hợp với hệ thống chính sách giáo dục hiện nay.
Theo phương án mới, mức hỗ trợ sẽ không còn áp dụng chung mà được phân chia theo từng nhóm đối tượng. Trẻ mầm non, học sinh phổ thông, học viên giáo dục nghề nghiệp, sinh viên và người học sau đại học sẽ được hưởng các mức khác nhau, dao động từ 30% đến 150% mức lương cơ sở mỗi tháng.
Trong đó, nhóm được hưởng chính sách cao nhất là sinh viên đại học, học viên cao học và nghiên cứu sinh thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người. Ngoài khoản hỗ trợ bằng tiền, các đối tượng này còn được ưu tiên sắp xếp chỗ ở trong ký túc xá nếu có nhu cầu. Thời gian hưởng hỗ trợ được tính theo số tháng học thực tế nhưng tối đa không quá 9 tháng trong một năm học.
Không chỉ thay đổi mức hỗ trợ, dự thảo còn mở rộng đáng kể phạm vi người được thụ hưởng. Nếu trước đây chính sách chủ yếu áp dụng đối với người học tại các cơ sở công lập thì nay học sinh, sinh viên theo học ở trường ngoài công lập cũng có thể được hưởng nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
Đáng chú ý, chính sách được thiết kế theo hướng bao phủ toàn bộ hành trình học tập của người học, từ bậc mầm non đến đào tạo tiến sĩ. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc mở rộng này nhằm tạo điều kiện để người học thuộc các dân tộc rất ít người không bị gián đoạn cơ hội tiếp cận giáo dục ở bất kỳ cấp học nào.
Ở lĩnh vực tuyển sinh, dự thảo cũng bổ sung nhiều ưu tiên mới. Trẻ em sẽ được ưu tiên tiếp nhận vào các cơ sở giáo dục mầm non công lập; học sinh có cơ hội vào học tại các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú hoặc trường công lập phù hợp với điều kiện địa phương.
Sau khi hoàn thành chương trình THCS, học sinh thuộc diện này có thể được tuyển thẳng vào một số loại hình trường THPT, cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoặc giáo dục thường xuyên. Đối với người tốt nghiệp THPT, chính sách ưu tiên tiếp tục được áp dụng khi xét tuyển vào trường dự bị đại học, diện cử tuyển và các cơ sở đào tạo nghề.
Ở bậc đại học và sau đại học, dự thảo đề xuất duy trì mức ưu tiên cao nhất theo quy chế tuyển sinh. Đồng thời, các trường được phép áp dụng hình thức cộng điểm, ưu tiên xét tuyển hoặc tuyển thẳng đối với người học ở trình độ thạc sĩ và tiến sĩ theo quy định riêng của từng cơ sở đào tạo. Một điểm mới khác là chứng chỉ tiếng dân tộc thiểu số có thể được sử dụng trong một số trường hợp khi xét tuyển sau đại học.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đề xuất nguyên tắc mỗi người học chỉ được hưởng một chính sách hỗ trợ cùng tính chất ở mức cao nhất, nhằm tránh việc nhiều chính sách chồng lấn trong quá trình thực hiện.
Bên cạnh đó, dự thảo hướng tới đơn giản hóa thủ tục hành chính thông qua việc kết nối dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Khi thông tin đã được xác thực trên hệ thống, người học sẽ không cần nộp các giấy tờ chứng minh đối tượng như trước. Hồ sơ chỉ thực hiện một lần trong suốt quá trình học tại cùng một cơ sở giáo dục và có thể nộp trực tuyến, gửi qua bưu chính hoặc nộp trực tiếp.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc xây dựng nghị định mới không chỉ nhằm hoàn thiện chính sách hỗ trợ người học mà còn hướng tới mục tiêu thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các nhóm dân cư, góp phần phát triển nguồn nhân lực ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người trong giai đoạn tới.
