Dấu ấn của đồng chí Nguyễn Phú Trọng trên cương vị Chủ tịch Quốc hội khóa XI, XII

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng khóa XI được bầu với 91,08% tổng số đại biểu tán thành

Chiều 26/6/2006, tại Kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XI, Quốc hội làm việc tại Hội trường dưới sự điều khiển của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn  Văn Yểu.

Thay mặt Đoàn Thư ký kỳ họp, ông Bùi Ngọc Thanh đọc báo cáo Quốc hội kết quả thảo luận ở Đoàn và kết quả phiếu xin ý kiến về nhân sự ứng cử chức vụ Chủ tịch Quốc hội. Về kết quả thảo luận ở Đoàn, có 57 Đoàn đại biểu Quốc hội nhất trí với tờ trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc giới thiệu ông Nguyễn Phú Trọng để bầu Chủ tịch Quốc hội, 7 đoàn cơ bản nhất trí với tờ trình trên và có thêm một số ý kiến khác.

Về kết quả phiếu xin ý kiến về giới thiệu ông Nguyễn Phú Trọng giữ chức Chủ tịch Quốc hội, số phiếu thu về 473 phiếu; 441 phiếu đồng ý (bằng 93,23% số phiếu thu về, bằng 89,45% tổng số đại biểu Quốc hội); 32 phiếu không đồng ý (bằng 6,77% số phiếu thu về  và bằng 6,49% tổng số đại biểu Quốc hội).

Thay mặt ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Trương Quang Được báo cáo giải trình về các ý kiến của đại biểu Quốc hội thảo luận tại Đoàn về nhân sự Chủ tịch Quốc hội.

Qua thảo luận ở Đoàn không có đại biểu nào ứng cử, không có ý kiến giới thiệu thêm nhân sự ứng cử, Quốc hội đã biểu quyết chốt danh sách để bầu chức vụ Chủ tịch Quốc hội gồm 1 đại biểu là ông Nguyễn Phú Trọng, với 91,08% tổng số đại biểu tán thành.

Mặc dù, Luật tổ chức Quốc hội và Nội quy kỳ họp Quốc hội không có quy định người được giới thiệu vào các chức danh Nhà nước phát biểu chương trình hành động trước khi Quốc hội bầu.

Khi được Ủy ban thường vụ Quốc hội thông báo nguyện vọng của một số của các đại biểu Quốc hội, trước khi bỏ phiếu bầu, đồng chí Nguyễn Phú Trọng đã phát biểu: "Dù làm gì cũng phải nắm rất vững chức năng nhiệm vụ của mình, phải say mê, tâm huyết với công việc, phải có quyết tâm cao và có phương pháp đúng. Nếu được bầu giữ chức Chủ tịch Quốc hội, tôi sẽ cố gắng hết mình. Đối với tôi  đây là lĩnh vực mới chắc chắn sẽ có nhiều khó khăn, công việc nặng nề. Tôi sẽ  ra sức học tập và rèn luyện, giữ gìn phẩm chất  đạo đức, kế tục xứng đáng nhiệm vụ của các đồng chí đi trước mà trực tiếp là đồng chí tiền nhiệm - Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An, góp phần cùng các đại biểu Quốc hội  và các cơ quan của Quốc hội tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội trên cả lĩnh vực lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Để Quốc hội xứng đáng là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của  nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, đáp ứng yêu cầu của cách mạng trọng giai đoạn mới. Nếu được bầu làm Chủ tịch Quốc hội, tôi sẽ có dịp trực tiếp học tập để nâng cao trình độ hơn nữa về lĩnh vực lập pháp, hoạt động của Quốc hội, có điều kiện học tập thêm các vị đại biểu Quốc hội. Điều quan trọng là được các vị đại biểu Quốc hội, Quốc hội, nhân dân, các đồng nghiệp, đồng chí giúp đỡ, ủng hộ..."Quốc hội đã bỏ phiếu  bầu chức vụ Chủ tịch Quốc hội và ông Nguyễn Phú Trọng đã trúng cử với 84,58% tổng số đại biểu Quốc hội tán thành.

Ngay sau khi trúng cử, Chủ tịch Quốc hội  Nguyễn Phú Trọng đã phát biểu ý kiến trước Quốc hội và bắt đầu điều hành kỳ họp.

Đồng chí Nguyễn Phú Trọng nhậm chức vụ Chủ tịch Quốc hội, tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XI ngày 26/6/2006 phát biểu: 

"Tôi ý thức được rằng, trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, Quốc hội và hoạt động của Quốc hội có vai trò cực kỳ quan trọng, nhất là trong việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thực sự của dân, do dân và vì dân. Hơn 60 năm qua, đặc biệt là trong những năm đổi mới, hoạt động của Quốc hội đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, đúc kết được nhiều kinh nghiệm quý báu, chất lượng và hiệu quả ngày càng cao. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới của thực tiễn cuộc sống và theo tư tưởng chỉ đạo của Đại hội toàn quốc lần thứ X của Đảng, chúng ta còn nhiều việc phải làm, nhiệm vụ còn rất nặng.

Riêng đối với cá nhân tôi, chuyển sang lĩnh vực công tác mới, chắc chắn sẽ gặp không ít khó khăn; tôi tự thấy mình còn nhiều hạn chế, cả về kiến thức và kinh nghiệm. Vì vậy, tôi mong nhận được sự giúp đỡ tích cực của các vị đại biểu Quốc hội; sự cộng tác chặt chẽ của các đồng chí trong Ủy ban Thường vụ Quốc hội; sự phối hợp thường xuyên của các cơ quan, tổ chức hữu quan; sự quan tâm ủng hộ của cử tri và nhân dân cả nước. Tôi rất xúc động được biết đồng chí Nguyễn Văn An- vị Chủ tịch tiền nhiệm của tôi, người có nhiều công lao đóng góp trong việc đổi mới hoạt động của Quốc hội những năm gần đây- sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và giúp đỡ tôi.

Tôi sẽ cố gắng hết sức mình, khắc phục khó khăn, ra sức học tập và rèn luyện, giữ gìn phẩm chất đạo đức, kế tục xứng đáng nhiệm vụ của các đồng chí đi trước, góp phần cùng các vị đại biểu Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội, cả trên lĩnh vực lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, để Quốc hội ngày càng xứng đáng là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, đáp ứng yêu cầu của cách mạng trong giai đoạn mới.

Tôi tin tưởng rằng, dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, với sự đồng tâm hiệp lực của cả hệ thống chính trị và của toàn dân, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước ta nói chung, hoạt động của Quốc hội nói riêng, nhất định sẽ thu được những kết quả to lớn hơn nữa, vững chắc hơn nữa".

Đóng góp của đồng chí Nguyễn Phú Trọng trên cương vị Chủ tịch Quốc hội

Giai đoạn đồng chí Nguyễn Phú Trọng giữ chức Chủ tịch Quốc hội (2006-2011) cũng là thời kỳ nước ta tăng tốc thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2001-2010 do Đại hội IX của Đảng đề ra. Bên cạnh những thuận lợi, chúng ta cũng phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, nhất là nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới.

Thực tế này đặt ra yêu cầu Quốc hội phải nâng cao năng lực, hiệu quả công tác, kịp thời hoàn thiện hành lang pháp lý để đưa chủ trương, đường lối của Đảng đi vào thực tiễn, bám sát hơi thở cuộc sống, đưa cuộc sống vào các nghị quyết của Quốc hội. Không phụ sự kỳ vọng của nhân dân và cử tri cả nước, đồng chí Nguyễn Phú Trọng đã cùng Quốc hội quyết định nhiều vấn đề có tính chất bước ngoặt, tạo cơ sở để đất nước vươn mình. Dấu ấn đậm nét đầu tiên phải kể đến là tại kỳ họp thứ 10 (tháng 11-2006), Quốc hội khóa XI đã phê chuẩn Nghị định thư gia nhập Hiệp định thành lập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đây là dấu mốc đặc biệt quan trọng trên hành trình đổi mới và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Bước tiếp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XII, đồng chí Nguyễn Phú Trọng cùng Quốc hội quyết định nhiều vấn đề quan trọng của đất nước. Trước hết, trong lĩnh vực kinh tế - xã hội và tài chính ngân sách, cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (năm 2008) đã tạo ra không ít khó khăn cho nước ta. Tuy nhiên, với năng lực lãnh đạo, trình độ dự báo và khả năng phản ứng chính sách, Quốc hội đã đồng hành với Chính phủ thành công vượt qua khủng hoảng, kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội.

Về tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước, ngay tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội đã thông qua nghị quyết về việc rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XII từ 5 năm xuống 4 năm và kéo dài nhiệm kỳ hoạt động của HĐND và UBND các cấp để thống nhất bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp vào cùng một thời điểm.

Đối với công tác địa giới hành chính, để phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh trong giai đoạn mới, Quốc hội đã thông qua nghị quyết điều chỉnh địa giới hành chính giữa tỉnh Hà Tây và tỉnh Phú Thọ, giữa tỉnh Bình Phước và tỉnh Đồng Nai. Tiếp đó, Quốc hội cũng quyết định điều chỉnh địa giới hành chính thành phố Hà Nội và một số tỉnh liên quan. Đây là vấn đề nhận được sự quan tâm lớn của cử tri và đông đảo nhân dân bởi ảnh hưởng trực tiếp đến định hướng phát triển của các địa phương. Đến nay, Thủ đô Hà Nội nói riêng và các tỉnh, thành nói chung đang ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn và hiện đại hơn.

Với Tiến sĩ Nhị Lê, nguyên Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản - người được may mắn cùng làm việc, gắn bó, gần gũi và luôn nhận được sự quan tâm, chỉ bảo ân cần của người anh, người thầy và người thủ trưởng, ông từng tâm sự, trên vai trò Chủ tịch Quốc hội, đồng chí Nguyễn Phú Trọng đã hội tụ và kết tinh không chỉ tầm viễn kiến, ý chí đất nước độc lập vững như núi của các bậc tiền nhân mở nước, khát vọng dân tộc hùng cường rộng như biển của các thế hệ lập Đảng mà cùng với Ban Chấp hành Trung ương suốt 7 nhiệm kỳ, không ngừng tôn vinh, phát triển và tỏa sáng sức mạnh hiện thực của Quốc hội - người đại diện tiếng nói và ý chí quật cường của 100 triệu đồng bào ta ở trong và  ngoài nước, vì một Nhà nước Việt Nam thật sự dân chủ và pháp quyền, xây đắp một Việt Nam phồn vinh và nhân dân hạnh phúc, dưới ngọn cờ của Đảng.

Nhiệm vụ tiếp tục đổi mới tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội được Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng rất quan tâm. Nhiều bài nghiên cứu, phát biểu của đồng chí đã trở thành “kim chỉ nam” để các đại biểu Quốc hội học tập, noi theo. Đặc biệt, đồng chí Nguyễn Phú Trọng đã lãnh đạo Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII ban hành 2 nghị quyết quan trọng về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới (Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022) và về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị trong giai đoạn mới (Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 17/11/2022). Đây là những căn cứ chính trị để Quốc hội ta tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động, bảo đảm Quốc hội thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Đồng thời, qua tấm gương Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, chính mỗi đại biểu Quốc hội cũng ý thức cao hơn về trách nhiệm của bản thân để xứng đáng với sự tin tưởng của cử tri cả nước. Với dấu ấn của một “người đốt lò vĩ đại”, dưới sự lãnh đạo của đồng chí Nguyễn Phú Trọng, Quốc hội vào cuộc mạnh mẽ trong đấu tranh, phòng chống tham nhũng, tiêu cực; kịp thời thể chế hóa, hoàn thiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực này. Những năm qua, Quốc hội cũng đã tăng cường công tác giám sát, rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để phát hiện những nội dung còn sơ hở, bất cập, có thể phát sinh tham nhũng, tiêu cực nhằm kịp thời chấn chỉnh, khắc phục, phòng ngừa tham nhũng. Cùng với Đảng, Chính phủ và các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, Quốc hội có những đóng góp quan trọng vào công cuộc làm trong sạch bộ máy, khơi thông “điểm nghẽn” về thể chế, tạo đà cho nước ta ngày càng phát triển.

Nâng tầm vị thế và uy tín của Quốc hội Việt Nam

Trong xu thế hội nhập, cùng với đối ngoại Đảng và đối ngoại nhân dân thì hoạt động ngoại giao của Quốc hội không ngừng củng cố và mở rộng, phục vụ hiệu quả nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XII, lần đầu tiên nước ta có đại diện được bầu vào Ban Chấp hành Liên minh Nghị viện Thế giới nhiệm kỳ 2008-2011. Cùng với đó, Quốc hội nước ta cũng tích cực tham gia các cơ chế hợp tác nghị viện khu vực và thế giới như Liên minh Nghị viện cộng đồng Pháp ngữ (APF), Hội nghị đối tác nghị viện Á - Âu (ASEP), diễn đàn Nghị viện châu Á - Thái Bình Dương… Trong nhiệm kỳ này, Quốc hội nước ta còn đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch ASEAN, Chủ tịch Hội đồng Liên nghị viện các nước Đông Nam Á (AIPA). Đồng thời, các hoạt động ngoại giao nghị viện song phương cũng tiếp tục triển khai hiệu quả.

Đồng chí Nguyễn Phú Trọng đã dẫn đầu đoàn đại biểu Quốc hội Việt Nam tham gia nhiều hoạt động ngoại giao nghị viện cũng như trực tiếp đón tiếp nhiều đoàn công tác của nghị viện các nước đến Việt Nam. Có thể khẳng định, trên cương vị Chủ tịch Quốc hội, đồng chí Nguyễn Phú Trọng đã cùng tập thể Quốc hội triển khai hiệu quả công tác đối ngoại, góp phần thông tin, quảng bá hình ảnh của Việt Nam đến bạn bè quốc tế, nâng cao vai trò, vị trí của Việt Nam nói chung, Quốc hội nói riêng trên trường quốc tế.

Sau này, khi trở thành người đứng đầu Đảng, với đường lối ngoại giao “cây tre Việt Nam”, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nâng tầm đối ngoại và ngoại giao Việt Nam. Nhờ đó, thế và lực nước ta không ngừng được củng cố, dấu ấn Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao.

Trên các cương vị công tác khác nhau, với tầm nhìn xa, trông rộng, trí tuệ uyên bác, đồng chí Nguyễn Phú Trọng tiếp tục “xây móng”, “đắp nền” đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. “Đó là kỷ nguyên phát triển, kỷ nguyên giàu mạnh dưới sự lãnh đạo, cầm quyền của Đảng Cộng sản, xây dựng thành công nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa, dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, sánh vai với các cường quốc năm châu” như phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại lớp bồi dưỡng cán bộ quy hoạch Ủy viên Trung ương Đảng ngày 31/10/2024. 

Quá trình công tác của Chủ tịch Quốc hội, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Tháng 12/1967: Đồng chí làm cán bộ Phòng Tư liệu Tạp chí Học tập (nay là Tạp chí Cộng sản); ngày 19 tháng 12 năm 1967, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tháng 8/1968 - Tháng 8/1973: Đồng chí là cán bộ biên tập Tạp chí Cộng sản; đi thực tế ở huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội); làm Bí thư Chi đoàn Cơ quan Tạp chí Cộng sản.

Tháng 9/1973 - Tháng 4/1976: Đồng chí làm nghiên cứu sinh Khoa Kinh tế - Chính trị tại Trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc (nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh).

Tháng 5/1976 - Tháng 8/1980: Đồng chí làm cán bộ biên tập Ban Xây dựng Đảng, Tạp chí Cộng sản, Phó Bí thư Chi bộ.

Tháng 9/1980 - Tháng 8/1981: Đồng chí học Nga văn tại Trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc.

Tháng 9/1981 - Tháng 7/1983: Đồng chí là thực tập sinh và bảo vệ luận án Phó tiến sĩ (nay là Tiến sĩ) Khoa học lịch sử (chuyên ngành Xây dựng Đảng) ở Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Liên Xô, trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô.

Tháng 8/1983 - Tháng 8/1987: Đồng chí làm Phó Ban Xây dựng Đảng, Tạp chí Cộng sản.

Tháng 9/1987 - Tháng 02/1989: Đồng chí làm Trưởng Ban Xây dựng Đảng; Phó Bí thư Đảng uỷ (từ tháng 7/1985 - tháng 12/1988), Bí thư Đảng uỷ cơ quan Tạp chí Cộng sản (tháng 12/1988 - tháng 12/1991).

Tháng 3/1989 - Tháng 4/1990: Đồng chí làm Uỷ viên Ban Biên tập Tạp chí Cộng sản.

Tháng 5/1990 - Tháng 7/1991: Đồng chí làm Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản.

Tháng 8/1991 - Tháng 8/1996: Đồng chí làm Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản.

Tại Hội nghị Đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khoá VII của Đảng (tháng 01/1994), Đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Đồng chí là Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam các khoá VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIII.

Tháng 8/1996 - Tháng 02/1998: Đồng chí làm Phó Bí thư Thành uỷ Hà Nội, kiêm Trưởng Ban cán sự Đại học và trực tiếp phụ trách Ban Tuyên giáo Thành uỷ Hà Nội.

Tại Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII (tháng 12/1997), Đồng chí được bầu vào Bộ Chính trị. Đồng chí là Uỷ viên Bộ Chính trị các khoá VIII, IX, X, XI, XII, XIII.

Tháng 2/1998 - Tháng 01/2000: Đồng chí phụ trách công tác Tư tưởng - Văn hoá và Khoa giáo của Đảng.

Tháng 3/1998 - Tháng 11/2006: Đồng chí làm Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, phụ trách công tác lý luận của Đảng (tháng 11/2001 - tháng 8/2006).

Tháng 8/1999 - Tháng 4/2001: Đồng chí Tham gia Thường trực Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tháng 1/2000 - Tháng 6/2006: Đồng chí làm Bí thư Thành uỷ Hà Nội các khoá XII, XIII, XIV.

Tháng 5/2002 - đến nay: Đồng chí là Đại biểu Quốc hội các khoá XI, XII, XIII, XIV, XV.

Tháng 6/2006 - Tháng 7/2011: Đồng chí làm Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XI, XII, Bí thư Đảng đoàn Quốc hội, Uỷ viên Hội đồng Quốc phòng và An ninh.

Tháng 1/2011 - đến nay: Đồng chí là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam các khoá XI, XII, XIII, Bí thư Quân uỷ Trung ương.

Tháng 2/2013 - đến nay: Đồng chí làm Trưởng Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Tháng 8/2016 - đến nay: Đồng chí tham gia Ban Thường vụ Đảng uỷ Công an Trung ương nhiệm kỳ 2015 - 2020 và 2020 - 2025.

Tháng 10/2018 - 4/2021: Đồng chí làm Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam nhiệm kỳ 2016 - 2021; Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh.

Tháng 4/2021 - đến nay: Đồng chí là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Bí thư Quân uỷ Trung ương, Uỷ viên Ban Thường vụ Đảng uỷ Công an Trung ương, Trưởng Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Đồng chí Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch Quốc hội, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã từ trần vào hồi 13h38' ngày 19/7/2024 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.