Tiếp tục đợt 2 chương trình Phiên họp thứ 52 (tháng 12/2025), ngày 24/12, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ xem xét, thông qua Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về tiếp công dân, xử lý đơn, thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân và giám sát việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của các cơ quan dân cử, đại biểu dân cử.
Cũng tại Phiên họp thứ 52, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) sẽ xem xét, cho ý kiến về một số nội dung sau:
- Xem xét báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội tháng 11/2025 (trong đó có công tác dân nguyện tháng 10/2025).
- Xem xét, đánh giá kết quả thực hiện chương trình hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế năm 2025; xem xét, thông qua chương trình hoạt động đối ngoại năm 2026 của Quốc hội và cho ý kiến (chỉ đạo, điều hòa) về chương trình đối ngoại, hợp tác quốc tế của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội, Kiểm toán nhà nước và các nhóm nghị sĩ hữu nghị.
- Xem xét, thông qua Chương trình công tác của Ủy ban Thường vụ Quốc hội năm 2026.
Theo dự kiến chương trình Phiên họp thứ 52, chiều 24/12, UBTVQH sẽ xem xét, thông qua 03 Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân về: 1) hoạt động giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội; 2) hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật; 3) hoạt động giám sát của Hội đồng Nhân dân, Thường trực Hội đồng Nhân dân, Ban của Hội đồng Nhân dân, Tổ đại biểu Hội đồng Nhân dân và đại biểu Hội đồng Nhân dân.
- Xem xét, thông qua 2 Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn đơn vị hành chính và phân loại đô thị.
- Tổng kết Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV và cho ý kiến bước đầu về việc chuẩn bị Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Bám sát chủ trương của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh
Trước đó, tại Phiên họp thẩm tra của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, đại diện Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội - Cơ quan chủ trì soạn thảo đã trình bày tóm tắt Tờ trình về dự thảo Nghị quyết quy định về tiếp công dân, xử lý đơn, thư và giám sát của Quốc hội và HĐND đối với việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Mục đích ban hành Nghị quyết này nhằm thể chế hóa kịp thời, có hiệu quả chủ trương về sắp xếp tổ chức bộ máy của các cơ quan của Quốc hội, thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp. Đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập của Nghị quyết số 228/NQ- UBTVQH10, số 694/NQ-UBTVQH12 và Nghị quyết số 759/NQ-UBTVQH13, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, nhất là việc đồng bộ, thống nhất với Hiến pháp 2025 và các Luật: Tổ chức Quốc hội 2025, Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân; sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo.
Nghị quyết được xây dựng trên cơ sở quán triệt, bám sát chủ trương, chính sách tại các Chỉ thị, Nghị quyết, Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, nhất là HĐND cấp xã; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước. Bảo đảm tuân thủ Hiến pháp năm 2013 (được sửa đổi năm 2025) và tính đồng bộ, thống nhất với các văn bản pháp luật có liên quan.
Dự thảo Nghị quyết gồm 07 Chương, 39 Điều. Trong đó, tại các Chương II, III và IV được kết cấu thành các mục để quy định riêng cho từng nhóm đối tượng.
Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đề nghị UBTVQH xem xét, quyết định cho phép áp dụng trình tự, thủ tục xây dựng Nghị quyết theo thủ tục rút gọn.
Dự thảo Nghị quyết tập trung sửa đổi, bổ sung 8 nội dung cơ bản
Về nội dung cơ bản, dự thảo Nghị quyết đã tập trung sửa đổi, bổ sung những vấn đề sau:
Thứ nhất, thể chế hóa chủ trương về sắp xếp tổ chức bộ máy của các cơ quan của Quốc hội, thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.
1) Sửa đổi quy định về trách nhiệm xử lý đơn của Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội theo hướng quy định Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội theo lĩnh vực phụ trách và gắn việc xử lý đơn với giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc lĩnh vực phụ trách.
Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định đối với đơn của cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi đến không thuộc lĩnh vực phụ trách, Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội có trách nhiệm chuyển đến đúng lĩnh vực phụ trách của Hội đồng Dân tộc, Uỷ ban của Quốc hội để xử lý theo thẩm quyền trong trường hợp cần thiết, hạn chế xử lý đơn trùng lắp, gửi lòng vòng trong các cơ quan của Quốc hội.
2) Điều chỉnh thẩm quyền, trách nhiệm của Thường trực HĐND cấp xã trong công tác tiếp công dân, giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo mô hình tổ chức mới của chính quyền địa phương và phù hợp với Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025.
3) Bổ sung nơi tiếp công dân khác của Thường trực HĐND cấp xã, để phù hợp với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo đã được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.
Thứ hai, thể chế hoá chủ trương của Đảng về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, giảm thủ tục hành chính.
Dự thảo đã bổ sung quy định về tiếp công dân trực tuyến, để phù hợp với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo. Đồng thời bổ sung quy định về trách nhiệm tăng cường ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động tiếp công dân, tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn và giám sát việc giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân tại Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, HĐND và các cơ quan hữu quan.
Thứ ba, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với thẩm quyền giám sát theo lĩnh vực phụ trách của các cơ quan của Quốc hội, giữa thẩm quyền giám sát đối với cơ quan có thẩm quyền ở Trung ương với cơ quan có thẩm quyền ở địa phương.
Dự thảo Nghị quyết đã quy định cụ thể về đối tượng giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc thẩm quyền giám sát như sau:
1) UBTVQH, Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội giám sát đối tượng thuộc thẩm quyền giám sát theo quy định tại Điều 16 và Điều 19 của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân.
2) Đoàn đại biểu Quốc hội giám sát Ủy ban nhân dân, các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Ủy ban nhân dân, Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát Nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự, các tổ chức khác thuộc cơ quan Trung ương được tổ chức theo ngành dọc ở địa phương và cơ quan Nhà nước khác ở địa phương.
3) Thường trực HĐND, Ban của HĐND cấp tỉnh giám sát Ủy ban Nhân dân, cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban Nhân dân đặc khu nơi không tổ chức cấp chính quyền địa phương, Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát Nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự, và các tổ chức khác thuộc cơ quan Trung ương được tổ chức theo ngành dọc ở địa phương và cơ quan Nhà nước khác ở địa phương.
Thường trực HĐND, Ban của HĐND cấp xã giám sát Ủy ban nhân dân, cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã và cơ quan Nhà nước khác ở địa phương.
4) Đại biểu Quốc hội giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi đến đại biểu Quốc hội; đại biểu HĐND giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức, cá nhân ở địa phương.
Thứ tư, bổ sung quy định về việc kiến nghị chủ thể giám sát có thẩm quyền thực hiện giám sát nếu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh không giải quyết, trả lời hoặc nếu không đồng ý với với kết quả giải quyết, trả lời để cụ thể hóa nguyên tắc phân cấp, phân quyền trong hoạt động giám sát, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát và gắn trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong việc giải quyết, trả lời khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân đã được Đoàn đại biểu Quốc hội, Thường trực HĐND cấp tỉnh, Thường trực HĐND cấp xã chuyển đến.
Thứ năm, quy định cụ thể hơn trong việc tiếp nhận, xử lý đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi đến Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội; Ban của HĐND theo lĩnh vực phụ trách để hạn chế chuyển đơn lòng vòng trong nội bộ cơ quan và gắn trách nhiệm xử lý đơn thư với trách nhiệm giám sát theo lĩnh vực phụ trách.
Thứ sáu, quy định về cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin xử lý đơn, giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân để đảm bảo phân cấp, phân quyền nhưng vẫn có sự liên thông trong hoạt động giám sát:
1) Hoàn thiện quy định về trách nhiệm của Thường trực Uỷ ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội trong việc giúp UBTVQH chỉ đạo, điều hòa, phối hợp công tác tiếp công dân của Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội; tổ chức nghiên cứu, xử lý đơn của cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi đến Quốc hội, UBTVQH;
2) Bổ sung quy định trường hợp các cơ quan của Quốc hội chuyển đơn đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết ở địa phương thì đồng thời gửi đến Đoàn đại biểu Quốc hội ở địa phương đó để phối hợp theo dõi, đôn đốc và giám sát việc giải quyết của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền. Đồng thời, bổ sung quy định trách nhiệm của Đoàn đại biểu Quốc hội, Thường trực HĐND cấp tỉnh khi chuyển đơn của cơ quan, tổ chức, cá nhân đến cơ quan Trung ương thì đồng thời gửi đến Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội theo lĩnh vực phụ trách để phối hợp theo dõi, đôn đốc việc giải quyết.
Thứ bảy, hướng dẫn cụ thể hơn trong việc tổ chức, thực hiện tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý đơn và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân của cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Thường trực HĐND và đại biểu HĐND.
1) Bổ sung quy định về nguồn tiếp nhận đơn; về việc xác định đơn đủ điều kiện xử lý và đơn không đủ điều kiện xử lý; về các trường hợp xếp lưu đơn để khắc phục tình trạng đơn trùng lặp, nhiều cơ quan cùng xử lý một vụ việc; phân loại, theo dõi và xử lý tập trung, minh bạch, đảm bảo mỗi đơn thư được chuyển đúng cơ quan có thẩm quyền và xử lý kịp thời, tránh chồng chéo, bỏ sót.
2) Bổ sung quy định trách nhiệm của Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát trong việc “phối hợp với các cơ quan hữu quan rà soát, giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo đông người, có dấu hiệu phức tạp về an ninh, chính trị, trật tự, an toàn xã hội”.
Thứ tám, bổ sung quy định về chế độ, chính sách đối với đội ngũ công chức được giao thực hiện nhiệm vụ tham mưu, giúp việc về công tác tiếp công dân, xử lý đơn và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân tại các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH và HĐND các cấp để đảm bảo tương đồng với quy định của cơ quan hành chính Nhà nước.
