Con đường bê tông bám chênh vênh nơi mép vực dẫn lên điểm trường tiểu học Lũng Dầm chật kín bước chân. Hôm nay là ngày đặc biệt đối với đồng bào các dân tộc nơi đây. Những bộ trang phục truyền thống rực rỡ nhất của người Mông,người Tày, người Dao được bà con nâng niu diện trong ngày hội lớn.
Mọi công việc ruộng vườn thường ngày đều gác lại. Người Lũng Dầm bảo nhau, lúa ngô đã thu hoạch xong, lợn gà đã no cám, giờ là lúc cất lên tiếng khèn, điệu hát mừng một năm bình an. Niềm hân hoan hiện rõ trên từng khuôn mặt rạng rỡ của cả người già lẫn trẻ nhỏ, bất chấp cái lạnh đang thấm vào từng thớ vải.
Đứng góc sân trường nhìn bà con tất bật kê dọn bàn ghế, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Mua Mí Lềnh nở nụ cười tươi rói. Anh chỉ tay về phía mấy mâm xôi ngũ sắc đang tỏa khói nghi ngút chuẩn bị cho bữa liên hoan, chia sẻ đó là thành quả đóng góp chung. Mỗi nhà tự nguyện mang đến bó củi, cân gạo nếp nương, hay chai rượu ngô men lá, thế là làm nên bữa cơm đoàn kết đượm tình bản làng.
Giữa không khí huyên náo, tiếng loa phát thanh vang lên trầm ấm. Ông Hoàng Văn Mấm, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Du Già bước lên bục phát biểu. Không cầm giấy đọc những bản báo cáo khô khan, lời vị lãnh đạo xã dung dị, gần gũi như tâm tình của một người đi xa mới về thăm quê.
Giọng ông vang vọng, nhắc lại lời căn dặn thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết.Thành công, thành công, đại thành công". Nhìn những gương mặt sạm sương gió của bà con đang tề tựu dưới chiều mưa lạnh, ông Mấm bày tỏ sự tự hào về tinh thần đồng lòng của Lũng Dầm khi không ngừng vươn lên giữa muôn vàn khắc nghiệt của thời tiết và địa hình.
Ông khẳng định, dẫu còn nhiều khó khăn, nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng và tinh thần đoàn kết, thôn đã đạt những kết quả đáng khích lệ. Nơi nào có sự đồng thuận của nhân dân, nơi đó an ninh trật tự được giữ vững, kinh tế từng bước đi lên và đời sống văn hóa thêm phong phú.
Từng lời dặn dò bám sát thực tiễn đời sống vùng cao. Lãnh đạo xã nhấn mạnh ba nhiệm vụ cốt lõi: Tiếp tục củng cố khối đại đoàn kết, giúp nhau làm giàu chính đáng; áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất; và đặc biệt là phải gìn giữ bản sắc văn hóa đi đôi với xóa bỏ triệt để hủ tục.
Điểm nhấn trang trọng và thiết thực nhất của phần lễ chính là khoảnh khắc đại diện các hộ gia đình tiến lên ký cam kết xây dựng nếp sống văn hóa. Những bàn tay thô ráp vốn quen cầm cuốc, cầm cày nay cẩn thận nắn nót từng nét chữ,điểm chỉ vào bản hương ước mới.
Đó không đơn thuần là thủ tục hành chính, mà là lời thề danh dự trước cộng đồng. Bà con cam kết thực hiện nếp sống văn minh: Không thách cưới cao, không tổ chức ma chay rườm rà dài ngày, không tảo hôn, đưa trẻ em đến trường đúng độ tuổi và chung tay bảo vệ môi trường sinh thái.
Ngay sau nghi thức ký cam kết, không khí tại điểm trường Lũng Dầm lại thêm rộn rã khi Ban lãnh đạo thôn tiến hành tuyên dương, khen thưởng. Từng hộ gia đình có thành tích đóng góp xuất sắc trong phong trào xây dựng nông thôn mới và đời sống văn hóa được xướng tên bước lên bục danh dự.
Những tràng pháo tay giòn giã vang lên không ngớt, cổ vũ những người đi đầu trong hiến đất làm đường, vệ sinh ngõ xóm hay đổi mới cung cách làm ăn. Dẫu phần thưởng chỉ là chiếc phích nước, bộ ấm chén hay tấm giấy khen đơn sơ, nhưng trên khuôn mặt mỗi người đều bừng lên niềm tự hào rạng rỡ, ghi nhận sự đóng góp thầm lặng vì lợi ích chung.
Chứng kiến bà con lần lượt nhận phần thưởng, Bí thư Chi bộ thôn Phàn Văn Tích không giấu được sự xúc động. Anh bộc bạch, để có được sự đồng thuận tuyệt đối này là cả một hành trình "mưa dầm thấm lâu". Đã có những đêm sương lạnh, các đảng viên trẻ phải đến từng nhà, ngồi bên bếp lửa rỉ rả phân tích thiệt hơn.
Ban đầu, việc vận động gặp không ít trở ngại vì thói quen, nếp nghĩ đã ăn sâu nhiều đời. Nhưng bằng sự kiên nhẫn,những đảng viên xông xáo nhất đã gương mẫu làm trước. Thực tiễn chứng minh cho bà con thấy, sống văn minh, tiết kiệm không làm mất đi cội nguồn mà chỉ giúp cuộc sống no ấm hơn.
Tiếp nối câu chuyện, anh Giàng Nọ Lềnh, Trưởng thôn, chia sẻ về những chuyển biến cụ thể. Hiện nay, người dân Lũng Dầm không chỉ biết trồng ngô, tỉa hạt. Nhiều hộ đã nhạy bén liên kết làm du lịch cộng đồng, mạnh dạn chuyển đổi sang chăn nuôi bò nhốt chuồng mang lại thu nhập ổn định.
Anh Trưởng thôn khẳng định, tình đoàn kết ở Lũng Dầm được đong đếm bằng hành động. Nhà nào neo đơn, thiếu tay gặt lúa hay cần lợp lại mái nhà, cả xóm tự khắc xúm vào giúp sức. Thanh niên lập nhóm tự quản bảo vệ an ninh trật tự,nên nhà dẫu không cổng ngõ kiên cố cũng chẳng lo mất trộm.
Hòa trong dòng người trẩy hội, chị Vàng Thị Mai, một phụ nữ Mông, tươi tắn trong bộ váy lanh thêu hoa văn tinh xảo do chính tay mình dệt. Chị tự hào cho biết, ngày hội không chỉ là dịp vui chơi mà còn là lúc nhắc nhở nhau về nếp sống chan hòa.
Chị kể, cuộc sống miền núi nhọc nhằn nhưng chưa bao giờ thiếu vắng sự đùm bọc. Đến mùa vụ, các hộ gia đình tự nguyện "đổi công" cho nhau, giúp từ thu hoạch lúa đến dọn nương rẫy. Tình cảm ấy giản dị nhưng bền chặt như chính những sợi lanh trên khung cửi truyền thống.
Theo lời chị Mai, phụ nữ trong thôn giờ đây được tham gia sinh hoạt cộng đồng, được tuyên truyền chăm sóc sức khỏe và cùng nhau giữ nghề dệt vải. Bản làng giống như một gốc cổ thụ, mỗi gia đình là một chiếc rễ, rễ có bám chặt vào nhau hút dưỡng chất từ đất mẹ thì cây mới vững vàng trước gió bão.
Bóng tối dần buông, bao trùm lên thung lũng mờ mịt mưa bay. Khép lại phần lễ trang trọng ban chiều, tại khoảng sân điểm trường lúc này, một đống lửa lớn được thắp lên bùng cháy rực rỡ, xua tan đi cái lạnh thấu xương, soi tỏ những nụ cười lấp lánh và ánh mắt chan chứa niềm vui.
Nhịp khèn Mông cất lên trầm bổng, dìu dặt mời gọi. Đôi chân trần của các bà, các chị, cùng những bước nhảy mạnh mẽ của thanh niên hòa vào vòng xòe đoàn kết. Đêm nay, Lũng Dầm dường như không ngủ, thao thức cùng nhịp đập rộn rã của tình anh em.
Trong bối cảnh quê hương vừa thực hiện chủ trương sáp nhập hành chính, một Tuyên Quang mới rộng lớn đang vươn mình phát triển, những giá trị chân phương tại các bản làng xa xôi như Lũng Dầm chính là điểm tựa văn hóa vững chắc. Khi lòng dân đã thuận, tình người bện chặt, những mỏm đá cằn cỗi chắc chắn sẽ vươn lên những mầm xanh của sự ấm no, bình yên.
