Thí sinh đăng ký xét tuyển đại học từ năm 2028 sẽ không còn được cộng thêm điểm vào kết quả tuyển sinh nhờ sở hữu chứng chỉ IELTS, giải học sinh giỏi hay thành tích đặc biệt. Thay đổi này nằm trong lộ trình điều chỉnh quy chế tuyển sinh mới do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 13/11.
Trước khi áp dụng hoàn toàn, năm 2027 được xem là giai đoạn chuyển tiếp. Những trường từng triển khai chính sách cộng điểm trong các mùa tuyển sinh trước vẫn có thể tiếp tục sử dụng, nhưng mức ưu tiên dành cho thí sinh bị giới hạn đáng kể. Tổng điểm thưởng và điểm khuyến khích không được vượt quá 0,5 điểm trên thang 30.
Nhóm được hưởng chính sách trong giai đoạn này gồm thí sinh có giải học sinh giỏi quốc gia nhưng không đăng ký xét tuyển thẳng, người sở hữu thành tích hoặc năng khiếu nổi bật và những trường hợp có chứng chỉ ngoại ngữ, chứng chỉ quốc tế.
Từ năm 2028, cơ chế cộng thêm điểm cho các thành tích và chứng chỉ nói trên sẽ không còn được áp dụng. Điều đó đồng nghĩa một thí sinh có IELTS 7.0 sẽ không được tự động nâng tổng điểm xét tuyển chỉ nhờ chứng chỉ này.
Dù vậy, IELTS vẫn có thể phát huy tác dụng theo một cách khác. Nếu trường đại học chấp nhận, thí sinh được sử dụng chứng chỉ để quy đổi thành điểm môn Ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển. Vì thế, điều thay đổi nằm ở cách tính lợi thế từ chứng chỉ, chứ không phải việc cấm sử dụng IELTS khi đăng ký đại học.
Một trong những nguyên nhân khiến chính sách điểm cộng được điều chỉnh là sự thiếu đồng nhất giữa các trường. Cùng một mức năng lực ngoại ngữ nhưng thí sinh có thể nhận mức ưu tiên khác nhau tùy quy định của từng cơ sở đào tạo. Chẳng hạn, trong nhóm hơn 8.300 thí sinh có IELTS 6.0 năm trước, mức điểm cộng được các trường áp dụng đã phân hóa thành 26 mức. Tổng số thí sinh sử dụng chứng chỉ tiếng Anh để nhận điểm cộng trong mùa tuyển sinh này vượt 37.300 em.
Bên cạnh việc thay đổi cách tính điểm, Bộ GD-ĐT còn yêu cầu các trường thu gọn hệ thống phương thức tuyển sinh. Trong năm 2027, mỗi trường chỉ được triển khai tối đa 5 phương thức, không tính diện tuyển thẳng và xét tuyển theo chế độ cử tuyển. Giới hạn này tiếp tục được siết ở cấp độ từng ngành đào tạo: tối đa 3 phương thức trong năm 2027 và chỉ còn 2 phương thức từ năm 2028.
Với quy định mới, một ngành học không thể đồng thời sử dụng quá nhiều con đường tuyển sinh như trước. Ví dụ, ngành Công nghệ thông tin có thể lựa chọn xét điểm thi tốt nghiệp THPT và kết quả kỳ thi đánh giá năng lực. Nếu đã sử dụng đủ hai phương thức theo giới hạn, trường sẽ phải cân nhắc khi muốn bổ sung thêm hình thức xét tuyển khác.
Việc giới hạn số phương thức cũng đặt ra yêu cầu để các trường lựa chọn tiêu chí đầu vào phù hợp với đặc thù ngành học, thay vì mở rộng nhiều hình thức tuyển sinh song song. Các điều kiện, cách tính điểm và trọng số đánh giá cần được công bố rõ ràng để thí sinh có thể chủ động lựa chọn phương thức phù hợp với năng lực.
Những điều chỉnh này được đưa ra trong bối cảnh tuyển sinh đại học ngày càng đa dạng về hình thức, từ điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ đến các kỳ thi riêng và chứng chỉ quốc tế. Khi mỗi trường có cách tính điểm và mức ưu tiên khác nhau, việc so sánh kết quả giữa các nhóm thí sinh cũng trở nên phức tạp hơn.
Với lộ trình mới, Bộ GD-ĐT hướng tới giảm số lượng phương thức, hạn chế lợi thế điểm số phát sinh từ các chính sách riêng lẻ và tăng tính thống nhất trong tuyển sinh. Thí sinh cần theo dõi đề án tuyển sinh của từng trường để phân biệt rõ việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ thay thế điểm môn học với việc được cộng thêm điểm ưu tiên.
