Điểm cộng có thể được điều chỉnh
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi một số quy định về tuyển sinh đại học theo hướng giảm và chuẩn hóa các phương thức xét tuyển. Một trong những nội dung được quan tâm là đề xuất không sử dụng điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định cho thành tích, chứng chỉ hoặc các tiêu chí bổ sung.
Theo định hướng được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra, điểm ưu tiên theo khu vực, đối tượng chính sách và diện xét tuyển thẳng không thuộc nội dung bị đề xuất bãi bỏ. Thay đổi tập trung vào phần điểm cộng do từng cơ sở đào tạo xây dựng trong phương án tuyển sinh của mình.
Đề xuất này khác với việc không cho phép sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong xét tuyển. Dự thảo vẫn để các cơ sở đào tạo sử dụng kết quả học tập, kết quả thi hoặc chứng chỉ phù hợp khi được cấu trúc minh bạch trong phương thức tuyển sinh.
Điều đó có nghĩa, nếu quy định được giữ như dự thảo, thí sinh có IELTS vẫn có thể sử dụng chứng chỉ này theo cách mà phương thức xét tuyển của trường quy định, chẳng hạn quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ hoặc đáp ứng yêu cầu đầu vào đối với một số chương trình. Điều thay đổi là IELTS sẽ không còn được sử dụng như một căn cứ để cộng thêm điểm ngoài thang điểm xét tuyển do trường tự xây dựng.
Quy định hiện hành vẫn cho phép cộng điểm
Cách sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong năm 2026 đang được thực hiện theo Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Quy chế hiện hành quy định chứng chỉ ngoại ngữ có thể được sử dụng để quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc dùng cho điểm khuyến khích. Hai cách sử dụng này không được thực hiện đồng thời với cùng một chứng chỉ.
Mức điểm khuyến khích dành cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ nằm trong tổng cơ chế điểm cộng, với điểm khuyến khích tối đa 1,5 điểm theo thang điểm 30. Tổng các loại điểm cộng không vượt quá 3 điểm, tương đương 10% thang điểm xét tuyển.
Quy định hiện hành cũng yêu cầu các trường xây dựng bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ sang điểm môn ngoại ngữ theo hướng dẫn chung, với tối thiểu 5 mức điểm chênh lệch và phải rà soát, điều chỉnh định kỳ.
Như vậy, việc học sinh sử dụng IELTS trong tuyển sinh năm 2026 vẫn có cơ sở pháp lý rõ ràng. Những thay đổi đang được bàn tới là câu chuyện của chính sách tuyển sinh từ năm 2027 trở đi, và hiện chưa thể coi các đề xuất trong dự thảo là quy định đã được ban hành.
Người học cần nhìn xa hơn điểm cộng
Sự thay đổi trong dự thảo có thể tác động rõ nhất tới những học sinh đang xây dựng kế hoạch xét tuyển dựa nhiều vào điểm cộng từ chứng chỉ.
Trong những năm gần đây, IELTS trở thành một lựa chọn phổ biến trong hồ sơ tuyển sinh của nhiều thí sinh. Ngoài chi phí học và thi, việc chuẩn bị chứng chỉ thường kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí vài năm. Vì vậy, mỗi thay đổi trong quy chế tuyển sinh đều có thể ảnh hưởng đến cách học sinh và gia đình xây dựng kế hoạch học tập.
Tuy nhiên, cần tách bạch giữa giá trị của IELTS trong tuyển sinh và giá trị của năng lực ngoại ngữ.
Một chứng chỉ có thể được các trường sử dụng theo cách khác nhau tùy từng giai đoạn, nhưng khả năng sử dụng tiếng Anh vẫn là năng lực có ý nghĩa đối với quá trình học tập, tiếp cận tài liệu chuyên môn và làm việc trong môi trường quốc tế.
Đây cũng là lý do học sinh không nên chỉ nhìn IELTS như một khoản đầu tư để đổi lấy một số điểm cộng trong xét tuyển. Nếu được sử dụng đúng mục tiêu, quá trình học ngoại ngữ có thể tạo nền tảng lâu dài cho việc học đại học và phát triển nghề nghiệp.
Ở góc độ tuyển sinh, dự thảo mới đặt trọng tâm vào việc đưa các thí sinh cùng dự tuyển một ngành về những chuẩn đánh giá thống nhất hơn. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết việc giảm các phương thức và loại bỏ điểm cộng do từng trường tự quy định nhằm hạn chế sự chênh lệch trong cách đánh giá giữa các phương thức, đồng thời tăng tính minh bạch của tuyển sinh.
Theo phương án đang được xây dựng, năm 2027 mỗi ngành, chương trình đào tạo dự kiến áp dụng tối đa 3 phương thức xét tuyển; từ năm 2028 hướng tới mỗi ngành, chương trình chỉ còn một phương thức đăng ký xét tuyển. Ở cấp cơ sở đào tạo, các trường vẫn được sử dụng tối đa 5 phương thức. Xét tuyển thẳng và cử tuyển không tính vào giới hạn này.
Đáng chú ý, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng khẳng định việc giảm phương thức không có nghĩa các trường phải bỏ hoàn toàn những kết quả đánh giá như kỳ thi riêng, học bạ hay chứng chỉ. Các kết quả này vẫn có thể được sử dụng nếu được cấu trúc rõ ràng trong phương thức xét tuyển và đáp ứng yêu cầu đầu vào của chương trình.
Dự thảo hiện vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến và đánh giá tác động trước khi có quyết định cuối cùng. Vì vậy, học sinh và phụ huynh đang chuẩn bị cho tuyển sinh đại học những năm tới cần phân biệt rõ giữa quy định đang có hiệu lực, phương án đang được đề xuất và chính sách chính thức sau khi được ban hành.
Với người học, điều quan trọng không chỉ là một chứng chỉ có được cộng thêm bao nhiêu điểm, mà là năng lực thực tế có thể sử dụng trong học tập và công việc. Còn với chính sách tuyển sinh, sự ổn định, minh bạch và khả năng dự đoán của quy định sẽ giúp học sinh có thêm cơ sở để chủ động xây dựng kế hoạch học tập, đồng thời hạn chế những xáo trộn không cần thiết khi chuẩn bị bước vào đại học.
