Hội thảo được tổ chức nhằm làm rõ những giá trị lịch sử, văn hóa, giáo dục của Quốc Tử Giám; trao đổi về việc kế thừa truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài trong phát triển giáo dục, con người và nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Đây cũng là hoạt động ý nghĩa nhân dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026).
Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Đức Thắng - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội - chia sẻ, việc tổ chức Hội thảo khẳng định sự quan tâm đặc biệt của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và cá nhân đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với việc trọng dụng nhân tài - nguồn lực chiến lược đặc biệt, quyết định sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới. Đồng thời, cũng là hoạt động quan trọng triển khai các nghị quyết, kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị về giáo dục, đào tạo, khoa học cộng nghệ và thu hút trọng dụng nhân tài cho đất nước.
Hội thảo nhằm nhìn lại một chặng đường lịch sử gần một thiên niên kỷ của Quốc Tử Giám, nhận diện sâu sắc hơn những giá trị của di sản đạo học, vị trí của Quốc Tử Giám trong tiến trình phát triển Quốc học Việt Nam. Từ đó, suy ngẫm về trách nhiệm kế thừa, phát huy truyền thống hiếu học, trọng dụng hiền tài trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước hiện nay.
Các ý kiến, tham luận tại hội thảo cho thấy: Năm 1070, Văn Miếu được xây dựng tại Thăng Long; năm 1075, triều Lý tổ chức khoa thi Nho học đầu tiên; năm 1076, Quốc Tử Giám được thành lập dưới triều vua Lý Nhân Tông. Những dấu mốc này thể hiện sự quan tâm của nhà nước Đại Việt đối với giáo dục, học vấn và việc tuyển chọn người có tài năng tham gia công việc quốc gia.
Trải qua 950 năm, Quốc Tử Giám trở thành biểu tượng tiêu biểu của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài. Những giá trị ấy được lưu giữ qua các di tích, tư liệu lịch sử, đặc biệt là 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, được ghi danh vào Danh mục Ký ức thế giới của UNESCO năm 2011.
Các tham luận tại Hội thảo cũng đã tập trung làm rõ những giá trị tiêu biểu của di sản Quốc Tử Giám: truyền thống hiếu học và khát vọng vươn lên bằng tri thức; đạo lý tôn sư trọng đạo, đề cao nhân cách và trách nhiệm trong sự nghiệp giáo dục; tư tưởng trọng dụng hiền tài, coi nhân tài là nguồn lực quan trọng đối với vận mệnh quốc gia.
Đồng thời, các nghiên cứu xem xét vai trò của Quốc Tử Giám trong lịch sử giáo dục và quản trị quốc gia, nhận diện những giá trị có thể kế thừa trên tinh thần khoa học, khách quan, phù hợp với điều kiện hiện nay.
Qua 67 tham luận và 04 chuyên đề nghiên cứu chuyên sâu của các nhà khoa học, chuyên gia đến từ nhiều cơ quan, đơn vị, tiêu biểu như: Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Đại học Quốc gia Hà Nội; Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; Trường Đại học Văn hóa Hà Nội; Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ); Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội; Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám và các cơ quan, cơ sở nghiên cứu khác. Hội thảo tập trung triển khai bốn nhóm vấn đề: giá trị lịch sử, văn hóa và đạo học của Quốc Tử Giám; phát triển giáo dục, xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời và nguồn nhân lực chất lượng cao; bảo tồn, phát huy giá trị Văn Miếu - Quốc Tử Giám gắn với giáo dục di sản, ứng dụng công nghệ, giao lưu học thuật và sáng tạo văn hóa; giải pháp phát hiện, đào tạo, sử dụng và trọng dụng nhân tài.
Đặc biệt là bàn thảo sâu sắc về vấn đề tiếp tục đề cao sự học, khuyến khích mỗi người không ngừng học tập, vun bồi tri thức, rèn luyện nhân cách và năng lực sáng tạo để góp phần xây dựng, phát triển đất nước; đồng thời chuyển tinh thần hiếu học thành thực học và học tập suốt đời.
Các tham luận tại Hội thảo cũng đã làm rõ việc phát huy truyền thống trọng dụng hiền tài thông qua các cơ chế phát hiện, đào tạo, sử dụng người tài trên cơ sở năng lực, phẩm chất và đóng góp thực tế. Những vấn đề này gắn với định hướng của Đảng tại các Nghị quyết chiến lược, như: Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 71-NQ/TW về giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam…
Đối với Thủ đô Hà Nội, Hội thảo là dịp nghiên cứu những giải pháp tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tăng cường giáo dục di sản, lan tỏa truyền thống văn hiến và kết nối di sản với đời sống đương đại. Các định hướng phát huy giá trị cần đặt trên nền tảng bảo tồn, tôn trọng tính xác thực lịch sử và gìn giữ sự tôn nghiêm của di tích.
Thông qua trao đổi khoa học, Hội thảo hướng tới việc bổ sung luận cứ, gợi mở những định hướng và giải pháp thiết thực để phát huy giá trị di sản đạo học, phát triển con người, nuôi dưỡng tài năng và khơi dậy khát vọng cống hiến vì sự phát triển của đất nước.
