Cụ thể, đồng chí Trường Chinh là Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội các khóa II, III và IV, từ ngày 15/7/1960 - 3/6/1975. Đồng chí là Chủ tịch Quốc hội các khóa V và VI, từ ngày 3/6/1975 - 4/7/1981. Nếu tính cả thời gian ông làm Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Khóa VII thì có tới 25 năm lãnh đạo Quốc hội. Đồng chí Trường Chinh đã để lại nhiều dấu ấn trong Quốc hội.
Đồng chí Trường Chinh tên thật là Đặng Xuân Khu; Sinh năm 1907 - Mất năm 1988. Quê quán: Làng Hành Thiện, huyện Xuân Trường (cũ), tỉnh Nam Định (cũ). Ông là Đại biểu Quốc hội các khoá II - VII.
Quá trình công tác của đồng chí Trường Chinh
- Năm 1925: Học Trường Cao đẳng Thương mại Hà Nội.
- Năm 1926: Tham gia đấu tranh đòi thực dân Pháp ân xá Phan Bội Châu, lãnh đạo bãi khoá truy điệu Phan Châu Trinh.
- Năm 1927: Gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.
- Năm 1929: Vận động thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng ,
- Năm 1930: Uỷ viên Ban Tuyên truyền Cổ động Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương; Bị thực dân Pháp bắt, kết án 12 năm tù cầm cố, đày đi Sơn La.
- Năm 1936 - 1939: Được trả tự do, về hoạt động hợp pháp và nửa hợp pháp ở Hà Nội.
- Năm 1940: Uỷ viên Xứ uỷ Bắc Kỳ, phụ trách tuyên truyền, báo chí, chủ bút báo "Giải phóng".
- Tháng 11/1940: Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư lâm thời của Đảng.
- Tháng 5/1941: Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương; Trưởng ban Tuyên huấn, Chủ bút báo "Cờ giải phóng" và "Tạp chí cộng sản".
- Năm 1943: Bị thực dân Pháp kết án tử hình vắng mặt.
- Tháng 3/1945: Chủ trì Hội nghị Thường vụ Trung ương (mở rộng), ra Chỉ thị "Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta".
- Tháng 8/1945: Dự Hội nghị toàn quốc của Đảng ở Tân Trào, phụ trách Uỷ ban Khởi nghĩa Toàn quốc. Uỷ viên Uỷ ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam.
- Từ 2/1951 - 10/1956: Uỷ viên Bộ Chính trị các khoá II - V; Tổng bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng;
- Năm 1958: Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học Nhà nước.
- Từ 1960 - 1966: Chủ tịch Uỷ ban Thường vụ Quốc hội
- Từ 1961 - 1966: Giám đốc Trường Nguyễn Ái Quốc
- Năm 1976: Trưởng ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng; Trưởng ban Lý luận của Trung ương; Chủ tịch Uỷ ban Dự thảo Hiến pháp của Quốc hội.
- Từ 1981 - 1987: Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và Hội đồng Quốc phòng nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
- Từ 12/1986 - 8/1988: Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương, Phó Trưởng ban Soạn thảo Cương lĩnh và Chiến lược Kinh tế kiêm Trưởng ban Soạn thảo Cương lĩnh của Đảng.
Tuyển chọn và đào tạo cán bộ Văn phòng Quốc hội
Sau khi đất nước thống nhất, nhiệm vụ hàng đầu của QH là xây dựng hệ thống pháp luật, trong đó xây dựng bản Hiến pháp mới rất quan trọng. Muốn triển khai được khối lượng công tác khổng lồ này, cần phải có con người.
Đồng chí Trường Chinh chủ trương tuyển chọn một số cán bộ có kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật đang công tác ở các ngành, điều động về công tác ở Văn phòng Quốc hội (VPQH). Chủ trương này gặp phải hai luồng ý kiến: Một là, các ngành có chịu “mất” cán bộ nòng cốt của mình không? Hai là, những cán bộ này về Quốc hội có khiêm tốn và nhiệt tình để làm việc không?
Đồng chí Trường Chinh, bằng kinh nghiệm của mình, đã thuyết phục được mọi người để quyết tâm xin được các chuyên gia giỏi về công tác ở VPQH. Các luật gia như Nguyễn Huy Thúc, Nguyễn Mạnh Hùng, Nguyễn Đình Lộc... đã trở thành cốt cán, góp phần xây dựng các văn bản pháp luật, đặc biệt là Hiến pháp 1980; và sau một thời gian công tác, đã được bầu làm đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa VII.
Bên cạnh tuyển chọn những chuyên gia giỏi và có kinh nghiệm, đồng chí Trường Chinh còn quan tâm tới việc tuyển chọn sinh viên tốt nghiệp loại giỏi về công tác ở VPQH. Năm 1978, ông giao cho đồng chí Xuân Thủy là Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) ký công văn gửi sang Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp tuyển chọn một số sinh viên học giỏi từ nước ngoài và trong nước về công tác ở VPQH.
Qua đào tạo, rèn luyện và cống hiến, sau đó nhiều người đã trưởng thành và được giao trọng trách. 4 đồng chí là Ủy viên UBTVQH gồm: Trần Thế Vượng, Nguyễn Văn Thuận, Phan Trung Lý và Nguyễn Đức Hiền. Có đồng chí là Phó chủ nhiệm Ủy ban của Quốc hội hoặc Trưởng ban thuộc UBTVQH. Nhiều đồng chí làm Vụ trưởng...
Coi trọng xây dựng Nhà nước pháp luật
Sinh trưởng trong một gia đình nhà Nho yêu nước, đồng chí Trường Chinh đã làm quen với Tứ thư, Ngũ kinh, thơ Đường và được đào tạo bài bản về văn hóa và lịch sử theo truyền thống Nho học. Khi lớn lên, ông được tiếp xúc với nền văn hóa phương Tây ở các bậc học: Thành chung tại Nam Định, sau đấy theo học trường Cao đẳng thương mại Đông Dương tại Hà Nội.
Là người có học, tri thức uyên bác nên ông đã vận dụng nền tảng kiến thức vào quá trình hoạt động cách mạng. Thời ấy, hiếm có nhà cách mạng nào được học hành bài bản như Trường Chinh. Tư tưởng xây dựng Nhà nước pháp luật, mà nay ta gọi là Nhà nước pháp quyền, đã có từ lâu và được phát huy cao độ trong những năm tháng ông là Chủ tịch Quốc hội. Mỗi lần đi công tác nước ngoài, ông chăm chú nghiên cứu học hỏi kinh nghiệm của các nước tiên tiến.
Thực hiện sự chỉ đạo của Bác Hồ, đồng chí Trường Chinh là người tổ chức thực hiện để đưa tư tưởng Đại đoàn kết toàn dân đi vào cuộc sống. Những bậc trí thức cao niên như Huỳnh Thúc Kháng, Nguyễn Văn Tố, Bùi Bằng Đoàn... được trọng dụng, bố trí vào những vị trí rất cao của Nhà nước ngay từ thời kỳ còn trong trứng nước. Những người khác như: Nghiêm Xuân Yêm, Nguyễn Xiển, Hoàng Minh Giám, Trần Đăng Khoa vừa giữ vai trò chủ chốt của Đảng Dân chủ và Đảng Xã hội, vừa giữ vai trò quan trọng trong cơ quan quyền lực của Nhà nước. Khi là Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, đồng chí Trường Chinh chủ động phối hợp công tác với Luật sư Nguyễn Hữu Thọ với vai trò là Chủ tịch Quốc hội khóa VII…
