Đào tạo nghề chỉ phát huy hiệu quả khi người học có thể vận dụng kiến thức, kỹ năng vào công việc và đáp ứng nhu cầu tuyển dụng. Đây là yêu cầu được đặt ra trong dự thảo Thông tư do Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng nhằm hướng dẫn tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề theo Nghị định số 338/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 của Chính phủ về chính sách hỗ trợ tạo việc làm.
Dự thảo tập trung vào các khóa đào tạo trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng, đồng thời hướng dẫn việc xác định đối tượng thụ hưởng, khảo sát nhu cầu, lựa chọn ngành nghề, tổ chức đào tạo và thực hiện các thủ tục liên quan. Đối tượng không chỉ có người lao động ở khu vực nông thôn mà còn bao gồm những nhóm thanh niên đáp ứng điều kiện theo quy định, như người hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân và một số nhóm thanh niên tình nguyện, trí thức trẻ hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Chọn nghề từ nhu cầu thực tế
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là yêu cầu lựa chọn ngành, nghề đào tạo phải căn cứ vào nhu cầu của người lao động và định hướng phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với chính quyền cấp xã và các cơ quan liên quan khảo sát nhu cầu học nghề, xây dựng danh mục ngành, nghề đề xuất hỗ trợ, trình UBND cấp tỉnh xem xét, phê duyệt.
Việc xác định ngành nghề không chỉ dựa trên số lượng người đăng ký học mà còn phải tính đến khả năng tạo việc làm, nhu cầu tuyển dụng và định hướng phát triển sản xuất, kinh doanh. Hằng năm, các địa phương tiếp tục rà soát để điều chỉnh, bổ sung danh mục nghề được hỗ trợ khi cần thiết.
Theo định hướng này, chương trình đào tạo cần gắn với vị trí việc làm, chú trọng kiến thức và kỹ năng thực hành, bảo đảm người học có thể đảm nhận công việc sau khi hoàn thành khóa học. Các cơ sở đào tạo được chủ động xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình theo quy định, đồng thời phải bảo đảm điều kiện về đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo.
Dự thảo cũng khuyến khích tổ chức lớp học lưu động, đào tạo tại doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc ngay tại nơi sản xuất phù hợp với điều kiện của người lao động. Cách làm này giúp giảm trở ngại về đi lại, đồng thời tạo điều kiện để người học tiếp cận môi trường làm việc thực tế. Đối với doanh nghiệp và hợp tác xã, việc tham gia đào tạo cũng góp phần gắn quá trình trang bị kỹ năng với yêu cầu công việc cụ thể.

Làm rõ mức hỗ trợ và trách nhiệm của cơ sở đào tạo
Về kinh phí, dự thảo hướng dẫn xác định mức hỗ trợ đào tạo theo học phí thực tế của cơ sở đào tạo, nhưng không vượt mức trần quy định tại Nghị định số 338/2025/NĐ-CP. Theo nghị định này, người lao động ở khu vực nông thôn được hỗ trợ chi phí đào tạo tối đa 4 triệu đồng/người/khóa học. Đối với thanh niên thuộc nhóm đối tượng đủ điều kiện, tổng mức hỗ trợ đào tạo, tiền ăn, sinh hoạt phí và đi lại không vượt quá 12 tháng mức lương cơ sở.
Ngoài chi phí đào tạo, chính sách hiện hành còn quy định hỗ trợ tiền ăn, sinh hoạt phí 50.000 đồng/người/ngày; hỗ trợ đi lại 200.000 đồng/người/khóa học đối với người cư trú cách địa điểm đào tạo từ 15 km trở lên, hoặc 300.000 đồng/người/khóa học đối với người cư trú tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, cách địa điểm đào tạo từ 5 km trở lên. Trường hợp điều kiện kinh tế - xã hội cho phép, địa phương có thể trình HĐND cấp tỉnh quyết định mức hỗ trợ cao hơn theo quy định.
Dự thảo hướng dẫn việc tính tiền ăn, sinh hoạt phí theo số ngày thực học, không tính ngày nghỉ, ngày lễ và không vượt quá thời gian thiết kế của chương trình. Tiền đi lại được xác định căn cứ vào nơi cư trú của người lao động và địa điểm tổ chức đào tạo.
Để bảo đảm công khai, minh bạch, cơ sở đào tạo phải thông tin rõ học phí, chi phí của từng ngành, nghề và từng khóa học trước khi tuyển sinh; đồng thời thực hiện đầy đủ yêu cầu về hồ sơ, hóa đơn, chứng từ phục vụ thanh toán, quyết toán kinh phí hỗ trợ. Chất lượng đào tạo, điều kiện tổ chức lớp học và kết quả cấp chứng chỉ cũng phải được thực hiện theo quy định.
Việc hoàn thiện hướng dẫn thực hiện chính sách được kỳ vọng giúp người lao động ở khu vực nông thôn và các nhóm thanh niên thuộc diện thụ hưởng có thêm điều kiện học nghề, bổ sung kỹ năng và chuyển đổi việc làm. Tuy nhiên, hiệu quả không chỉ nằm ở số lượng người được hỗ trợ mà còn ở khả năng tìm được việc làm sau đào tạo. Vì vậy, khảo sát đúng nhu cầu nhân lực, lựa chọn ngành nghề phù hợp và tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng thực hiện chính sách.