Không còn giữ mô hình mỗi trường là một đầu mối quản lý độc lập, nhiều cơ sở giáo dục công lập tại TP. HCM đang được tổ chức thành những trường có quy mô lớn hơn. Một trường sau sắp xếp có thể quản lý nhiều cơ sở ở các địa điểm khác nhau, thay vì tập trung toàn bộ học sinh về một khuôn viên.
Đây là cách thành phố lựa chọn để vừa tinh gọn hệ thống quản lý, vừa tận dụng mạng lưới trường lớp đã có. Những cơ sở cũ không bị xóa bỏ hoàn toàn mà được chuyển thành phân hiệu hoặc điểm trường thuộc trường mới.
Từ nhiều trường thành một đầu mối
Trong nhóm địa phương đầu tiên công bố phương án, việc hợp nhất diễn ra rõ nhất ở bậc mầm non và tiểu học. Đây là hai cấp học có nhiều trường quy mô nhỏ, trong khi cơ sở vật chất và đội ngũ quản lý vẫn phải bố trí tương đối đầy đủ cho từng trường.
Tại xã Nhà Bè, ba trường Mầm non Sơn Ca, Thị trấn Nhà Bè và Tuổi Ngọc được tổ chức thành Trường Mầm non Nhà Bè. Ở phường Bình Trị Đông, ba trường Tiểu học Bình Trị Đông A, Nguyễn Công Trứ và Trần Nhân Tông được sắp xếp thành một trường mới mang tên Nguyễn Công Trứ.
Như vậy, thay vì ba hiệu trưởng và ba bộ máy hành chính riêng biệt, các cơ sở sau sắp xếp hoạt động dưới một đầu mối chung. Học sinh vẫn có thể học tại địa điểm quen thuộc nếu cơ sở đó được duy trì như phân hiệu hoặc điểm trường.
Cách làm này cũng khiến tên của nhiều trường quen thuộc với phụ huynh thay đổi, dù địa điểm dạy học và cơ sở vật chất chưa nhất thiết thay đổi ngay.
Điểm đáng chú ý trong phương án của TP. HCM là việc sắp xếp không dựa đơn thuần vào tên trường hay địa giới hành chính mới. Thành phố đặt ra các tiêu chí về quy mô lớp học, đặc thù hoạt động và khả năng đáp ứng chương trình giáo dục. Những trường đã có quy mô tương đối lớn hoặc đang thực hiện các chương trình đặc thù có thể được giữ nguyên.
Ở bậc mầm non, những trường có từ 10 nhóm, lớp trở lên thuộc nhóm được xem xét giữ ổn định; với trường phổ thông, ngưỡng được đặt ở 28 lớp trở lên. Các trường tiên tiến, hội nhập, trường chuyên biệt và những cơ sở đang tham gia thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới cũng nằm trong nhóm cần cân nhắc riêng.
Điều này giúp tránh tình trạng sáp nhập hàng loạt chỉ để giảm số lượng đầu mối nhưng lại tạo ra những trường quá lớn hoặc gây xáo trộn hoạt động dạy học.
Một trường có thể có nhiều cơ sở
Sau khi hợp nhất, mô hình quản lý của các trường cũng thay đổi. Trường mới có một hiệu trưởng chịu trách nhiệm chung. Các phó hiệu trưởng có thể được phân công phụ trách từng phân hiệu, điểm trường hoặc từng nhóm nhiệm vụ. Những vị trí hành chính như kế toán, văn thư, thủ quỹ được tổ chức dùng chung thay vì duy trì một bộ máy riêng tại từng trường trước đây.
Vì vậy, một tên trường mới có thể bao gồm nhiều địa điểm vốn là những trường độc lập. Đây cũng là lý do việc sáp nhập lần này không đồng nghĩa với việc đóng cửa toàn bộ các cơ sở cũ.
Ở những nơi có khoảng cách địa lý lớn hoặc đặc điểm dân cư đặc thù, việc duy trì nhiều điểm trường được xem là cần thiết để học sinh không phải di chuyển quá xa.
Không phải địa phương nào cũng lựa chọn phương án gộp các trường cùng một cấp học. Tại phường Chánh Hưng, phường Tân Định và xã Hồ Tràm, phương án liên cấp được đưa vào áp dụng, kết hợp trường tiểu học với THCS.
Mô hình này tạo một đầu mối quản lý lớn hơn, đồng thời giúp tổ chức hệ thống trường học phù hợp với mạng lưới dân cư sau khi địa giới hành chính thay đổi. Theo định hướng của thành phố, trường liên cấp có thể được hình thành khi điều kiện thực tế phù hợp, nhưng không áp dụng cứng nhắc cho mọi địa bàn.
TP HCM đang thay đổi cách tổ chức trường công lập
Việc gần 100 trường đầu tiên đổi tên mới chỉ là một phần trong kế hoạch rộng hơn của thành phố. Sau khi hoàn tất, mạng lưới trường công lập sẽ có ít đầu mối quản lý hơn nhưng quy mô mỗi trường lớn hơn, nhiều trường vận hành theo mô hình trụ sở chính kết hợp các phân hiệu.
Theo phương án tổng thể, việc sắp xếp nhằm sử dụng hiệu quả hơn trường lớp, thiết bị và đội ngũ; đồng thời hạn chế tình trạng mỗi trường có một bộ máy quản lý riêng dù quy mô học sinh nhỏ.
Trên phạm vi cả nước, việc tổ chức lại mạng lưới trường công lập cũng đang được triển khai với mục tiêu giảm mạnh số lượng đầu mối. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra là sau sắp xếp, học sinh vẫn phải được bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục, không để việc tinh gọn bộ máy trở thành nguyên nhân làm tăng khoảng cách đi học hoặc gây xáo trộn lớn trong năm học 2026-2027.
Với TP HCM, những trường đầu tiên mang tên mới sẽ là bước thử nghiệm cho mô hình quản lý giáo dục sau khi hệ thống chính quyền địa phương được tổ chức lại. Phần việc tiếp theo không chỉ là hoàn tất thủ tục sáp nhập, mà còn phải chứng minh các trường quy mô lớn có thể vận hành hiệu quả hơn mà không làm giảm chất lượng dạy và học.
