Doanh nghiệp xuất khẩu gạo phải có kho và cơ sở xay xát
Một trong những thay đổi đáng chú ý từ ngày 1/10 nằm ở điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo. Theo Nghị định 365/2026/NĐ-CP ngày 23/9/2026, thương nhân muốn kinh doanh xuất khẩu gạo phải có tối thiểu một kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và một cơ sở xay xát gạo đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.
Hai cơ sở này không bắt buộc phải thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Thương nhân có thể thuê kho và cơ sở xay xát của tổ chức, cá nhân khác, nhưng phải có hợp đồng thuê bằng văn bản và bảo đảm thời hạn theo quy định.
Một điểm khác được quy định là thương nhân đã sử dụng kho hoặc cơ sở xay xát để được cấp Giấy chứng nhận thì không được tiếp tục cho doanh nghiệp khác thuê chính những cơ sở đó để làm điều kiện xin cấp giấy chứng nhận.
Giấy chứng nhận kinh doanh xuất khẩu gạo được Bộ Công Thương cấp dưới dạng bản giấy và bản điện tử khi áp dụng đối với thương nhân đáp ứng đầy đủ điều kiện.
Quỹ Học bổng Quốc gia bắt đầu vận hành
Cũng từ ngày 1/10, Quỹ Học bổng Quốc gia chính thức đi vào hoạt động theo Nghị định 317/2026/NĐ-CP ngày 11/8/2026. Quỹ hướng tới việc hỗ trợ người học trong nhiều hoạt động như học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, phát triển kỹ năng nghề và năng lực số.
Không chỉ tập trung vào thành tích học tập, chính sách học bổng còn hướng tới việc mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho những nhóm người học gặp khó khăn về điều kiện học tập hoặc sinh sống tại các khu vực còn hạn chế về cơ hội tiếp cận giáo dục.
Trong đó, các chương trình dành sự ưu tiên cho người học thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, cũng như những ngành, lĩnh vực được xác định là ưu tiên hoặc đang thiếu nhân lực.
Các chương trình của quỹ gồm học bổng tài năng, học bổng cho người học ở nước ngoài, học bổng theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, chương trình thu hút người nước ngoài học tập, nghiên cứu tại Việt Nam và các học bổng tạo cơ hội phát triển.
Thí điểm chế định luật sư công trong 2 năm
Một thay đổi khác liên quan đến lĩnh vực pháp lý cũng bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/10. Theo Nghị quyết 24/2026/QH16, chế định luật sư công được triển khai thí điểm trong thời gian từ ngày 1/10/2026 đến hết ngày 30/9/2028.
Phạm vi thí điểm gồm 8 bộ và UBND 10 tỉnh, thành phố. Danh sách 10 địa phương gồm Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Đồng Nai và Bắc Ninh.
Luật sư công có thể là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân hoặc người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước, với điều kiện được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư theo quy định.
Theo nghị quyết, lực lượng này thực hiện những công việc có tính chất pháp lý, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị và doanh nghiệp nhà nước.
Người có công được áp dụng mức chuẩn trợ cấp mới
Ở lĩnh vực an sinh, từ ngày 1/10, mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng được điều chỉnh lên 3,012 triệu đồng/tháng. Mức mới được quy định tại Nghị định 321/2026/NĐ-CP ngày 15/8/2026, thay cho mức chuẩn 2,789 triệu đồng trước đó. Đây là mức căn cứ để tính trợ cấp, phụ cấp và những chế độ ưu đãi dành cho người có công với cách mạng cũng như thân nhân của họ.
Sau đó, từ ngày 5/10, mức chuẩn trợ giúp xã hội cũng được điều chỉnh. Nghị định 335/2026/NĐ-CP quy định mức chuẩn mới là 540.000 đồng/tháng, tăng từ mức 360.000 đồng/tháng. Mức này được sử dụng để tính nhiều khoản trợ cấp và hỗ trợ xã hội, trong đó có kinh phí chăm sóc, nuôi dưỡng đối tượng tại gia đình hoặc các cơ sở trợ giúp xã hội.
Đáng chú ý, mức hưởng trợ cấp hưu trí xã hội cũng được điều chỉnh từ 500.000 đồng lên 540.000 đồng/người/tháng kể từ ngày 5/10.
Như vậy, ngay trong tháng 10, các quy định mới sẽ được áp dụng ở nhiều nhóm lĩnh vực khác nhau. Một số chính sách thay đổi trực tiếp mức hưởng an sinh, trong khi các quy định khác tác động đến hoạt động của doanh nghiệp, cơ hội học tập và tổ chức công việc pháp lý.
