Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng quy định mới về đào tạo, đánh giá và công nhận năng lực sư phạm đối với đội ngũ giảng dạy trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp. Dự thảo Thông tư đã được công bố để lấy ý kiến, với trọng tâm là điều chỉnh khối lượng học tập, đổi mới nội dung và tạo điều kiện linh hoạt hơn cho người tham gia bồi dưỡng.
Theo phương án được đưa ra, chương trình dành cho giáo viên dạy trình độ trung cấp, giáo viên dạy chương trình giáo dục trung học nghề và giảng viên cao đẳng sẽ còn 192 giờ, thay vì 280 giờ như hiện nay, giảm 88 giờ, tương ứng 31,8%.
Với đội ngũ giáo viên dạy trình độ sơ cấp, tổng thời gian học vẫn là 96 giờ. Điểm thay đổi nằm ở cách tổ chức nội dung, trong đó người học có thêm cơ hội thực hành nghiệp vụ, trao đổi chuyên môn, xử lý các tình huống phát sinh trong lớp học, nghiên cứu hồ sơ người học và trực tiếp thực tập giảng dạy.
Chương trình hướng đến năng lực giảng dạy thực tế
Việc tinh giản thời lượng đi cùng yêu cầu cập nhật kỹ năng nghề nghiệp. Theo định hướng của dự thảo, giáo viên và giảng viên cần được trang bị khả năng tổ chức hoạt động dạy học phù hợp với môi trường giáo dục đang chuyển đổi số.
Các nội dung dự kiến bổ sung gồm xây dựng hệ sinh thái dạy học số, sử dụng học liệu điện tử, kết hợp phương pháp giảng dạy trực tiếp với trực tuyến và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào thiết kế bài giảng. Việc sử dụng AI phải bảo đảm tính kiểm soát và trách nhiệm trong quá trình giảng dạy.
Dự thảo cũng tách bạch mục tiêu của hai chương trình bồi dưỡng. Với năng lực sư phạm, trọng tâm là hình thành kỹ năng thiết kế bài dạy, lựa chọn phương pháp truyền đạt, đánh giá kết quả học tập và thực hành giảng dạy ban đầu phục vụ tuyển dụng. Còn chương trình bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp tập trung vào quá trình phát triển lâu dài, từ cập nhật pháp luật về nhà giáo, đạo đức nghề nghiệp đến nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và quản trị chất lượng.
Người đã có kinh nghiệm có thể được đánh giá thay vì học lại
Một thay đổi đáng chú ý khác là cách tổ chức chương trình theo mô đun. Các nội dung được chia thành khối năng lực nền tảng và khối năng lực nâng cao, cho phép người học hoàn thành từng phần và tích lũy kết quả theo lộ trình.
Theo thiết kế dự kiến, người đã hoàn thành chương trình ở trình độ sơ cấp có thể được công nhận kết quả của khối nền tảng khi tiếp tục học chương trình ở trình độ cao hơn. Thay vì đăng ký toàn bộ khóa học, người học cũng có thể lựa chọn những mô đun cần hoàn thành.
Dự thảo đưa ra ba cách để công nhận một mô đun: học và tham gia đánh giá theo chương trình; sử dụng kết quả học tập đã có để đề nghị công nhận; hoặc tham gia đánh giá năng lực đã tích lũy từ trước.
Cách tiếp cận này tạo cơ hội cho những người đã có kinh nghiệm giảng dạy, nghiên cứu, làm việc chuyên môn hoặc tự bồi dưỡng. Tuy nhiên, kinh nghiệm thực tế không đồng nghĩa với việc tự động được miễn học. Người đăng ký công nhận năng lực vẫn phải chứng minh đáp ứng đầy đủ chuẩn đầu ra của mô đun tương ứng. Khi đã được công nhận, mô đun đó không phải học và đánh giá lại.
Chứng chỉ bồi dưỡng được định hướng số hóa
Dự thảo còn đề xuất cấp chứng chỉ bồi dưỡng dưới dạng số, đồng thời kết nối dữ liệu với hệ thống thông tin về nhà giáo và cơ sở dữ liệu văn bằng, chứng chỉ. Việc này nhằm tạo thuận lợi cho quá trình quản lý, tra cứu và xác minh kết quả bồi dưỡng.
Như vậy, đề xuất không chỉ tập trung giảm thời gian học mà còn thay đổi cách tổ chức chương trình và ghi nhận năng lực sư phạm. Tuy nhiên, mức giảm thời lượng, cơ chế tích lũy mô đun và hình thức cấp chứng chỉ mới là nội dung trong dự thảo, chưa nên xem là quy định đã chính thức áp dụng.
