Chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian được áp dụng đối với nghiên cứu sinh trúng tuyển chương trình đào tạo tiến sĩ trong nước tại các cơ sở giáo dục đại học được phép đào tạo trình độ này.
Đối tượng tham gia thuộc các ngành, nhóm ngành và lĩnh vực ưu tiên phục vụ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo các chương trình, đề án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trong đó, nghiên cứu sinh được tuyển chọn theo cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ của Nhà nước, gắn với những nhiệm vụ khoa học và công nghệ ưu tiên của quốc gia được chú trọng.
Theo quy định mới, nghiên cứu sinh tham gia chương trình phải dành toàn bộ thời gian cho học tập, nghiên cứu và các nhiệm vụ học thuật theo yêu cầu của cơ sở đào tạo. Trong thời gian này, nghiên cứu sinh không làm việc toàn thời gian tại cơ quan, tổ chức khác.
Các trường đại học tham gia chương trình có trách nhiệm tạo điều kiện để nghiên cứu sinh tham gia nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, trợ giảng và các hoạt động học thuật khác. Cơ sở đào tạo cũng thực hiện thỏa thuận về học bổng và hỗ trợ sinh hoạt phí với nghiên cứu sinh phù hợp với nhiệm vụ được giao.
Quy định về thời gian trợ giảng được đặt ra nhằm bảo đảm công việc này không ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng đào tạo. Với nghiên cứu sinh là giảng viên đại học, thời gian giảng dạy không được vượt quá một nửa định mức giờ chuẩn của giảng viên đại học cơ hữu.
Đối với nghiên cứu sinh không thuộc nhóm trên, tổng thời gian trợ giảng không quá 300 giờ làm việc trong một năm.
Gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học
Một điểm đáng chú ý của chương trình là quá trình đào tạo được gắn với hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, thay vì chỉ tập trung vào yêu cầu hoàn thành chương trình học thuật.
Nghiên cứu sinh được tuyển chọn trực tiếp theo cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ của Nhà nước hoặc tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu thuộc lĩnh vực ưu tiên phục vụ yêu cầu phát triển đất nước có thể được xem xét hỗ trợ kinh phí nghiên cứu theo quy định về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Việc hỗ trợ được thực hiện trực tiếp đối với nghiên cứu sinh, gắn với tiến độ học tập, nghiên cứu và kết quả đào tạo. Kinh phí phải được sử dụng đúng mục đích, công khai, minh bạch và hiệu quả, đồng thời không trùng lặp với các chính sách hỗ trợ khác từ ngân sách nhà nước, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Nghiên cứu sinh tham gia chương trình được hưởng học bổng theo quy định. Cách thiết kế chính sách này hướng tới việc tạo điều kiện để người học có thể tập trung cho nghiên cứu, nhất là trong những lĩnh vực cần bổ sung nguồn nhân lực trình độ cao.
Mở rộng cơ hội cho nghiên cứu sinh nước ngoài
Chương trình cũng có quy định riêng đối với nghiên cứu sinh là người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài.
Theo đó, cơ sở giáo dục đại học có thể bảo lãnh để cơ quan có thẩm quyền cấp thị thực và thẻ tạm trú có thời hạn tương ứng với toàn bộ khóa đào tạo, từ 3 đến 5 năm.
Nghiên cứu sinh nước ngoài tham gia các hoạt động nghiên cứu, thực hành, trợ giảng tại cơ sở giáo dục và doanh nghiệp đối tác trong khuôn khổ chương trình được miễn giấy phép lao động.
Việc tạo điều kiện về thủ tục lưu trú và hoạt động học thuật góp phần mở rộng khả năng thu hút người học có năng lực từ nước ngoài, đồng thời tạo thêm môi trường giao lưu, hợp tác trong đào tạo và nghiên cứu.
Hướng tới nguồn nhân lực trình độ cao
Với yêu cầu dành toàn thời gian cho học tập, nghiên cứu cùng cơ chế hỗ trợ gắn với kết quả đào tạo, chương trình đặt trọng tâm vào chất lượng thay vì chỉ tăng số lượng nghiên cứu sinh.
Việc ưu tiên các ngành, lĩnh vực phục vụ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cũng cho thấy định hướng gắn đào tạo tiến sĩ với nhu cầu phát triển của đất nước. Người học không chỉ hoàn thành một bậc đào tạo mà còn được tạo điều kiện tham gia các hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và những nhiệm vụ khoa học có tính ưu tiên.
Đây là cơ sở để hình thành đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn cao, có năng lực nghiên cứu và khả năng tham gia giải quyết những vấn đề đặt ra trong khoa học, công nghệ và phát triển kinh tế - xã hội.
