Năm 2026, hơn 37.300 thí sinh sử dụng chứng chỉ tiếng Anh để được cộng điểm khi xét tuyển đại học, trong đó hơn 35.900 thí sinh sử dụng IELTS. IELTS 6.0 là mức phổ biến nhất, với 8.318 thí sinh, nhưng giá trị điểm cộng không thống nhất giữa các trường.
Chẳng hạn, cùng IELTS 6.0, một số trường quy đổi thành 0,5 điểm, 0,75 điểm hoặc 1 điểm trên thang 30; có trường sử dụng thang điểm khác để tính. Cách quy đổi khác nhau khiến cùng một chứng chỉ nhưng mức tác động đến kết quả xét tuyển không giống nhau.
Theo định hướng tuyển sinh đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến, từ năm 2027 các cơ sở đào tạo có thể không còn tự quy định điểm cộng ngoài thang đánh giá đối với chứng chỉ, thành tích hoặc các tiêu chí bổ sung. Đây là nội dung trong dự thảo sửa đổi quy chế tuyển sinh, chưa phải quy định đã có hiệu lực.
Lý do được đặt ra là một ngành, chương trình đào tạo cần có tiêu chí đầu vào thống nhất. Nếu năng lực ngoại ngữ đã được đưa vào tổ hợp xét tuyển, việc tiếp tục cộng thêm điểm từ chứng chỉ có thể khiến cùng một năng lực được tính nhiều lần. Ngược lại, với ngành không yêu cầu ngoại ngữ, việc cộng điểm chứng chỉ cũng có thể đưa thêm một tiêu chí ngoài yêu cầu đầu vào vào quá trình xếp hạng thí sinh.
Dữ liệu tuyển sinh 2026 cho thấy tác động của điểm cộng tập trung khá rõ ở nhóm ngành có mức điểm chuẩn cao. Tại nhóm 5% ngành có điểm chuẩn cao nhất, với ngưỡng tham chiếu 26,09/30, hơn 30% người nhập học có điểm cộng. Trong khi đó, ở nhóm ngoài top 25%, tỷ lệ này là 9,51%.
Ở ba phương thức không có cấu phần ngoại ngữ riêng gồm xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ và kết hợp hai kết quả, 51,42% thí sinh có điểm cộng có điểm gốc thấp hơn mức trúng tuyển của ngành. Tuy nhiên, số liệu này không xác định được từng trường hợp cụ thể thí sinh có điểm cộng đã thay thế thí sinh nào trong danh sách trúng tuyển.
Việc điều chỉnh, nếu được thông qua, không đồng nghĩa với việc IELTS hay các chứng chỉ ngoại ngữ không còn giá trị trong tuyển sinh. Với những ngành có yêu cầu ngoại ngữ, thí sinh vẫn có thể sử dụng điểm thi hoặc chứng chỉ được quy đổi tương đương để đáp ứng tiêu chí đầu vào. Chứng chỉ cũng tiếp tục có giá trị đối với việc học tập và sử dụng ngoại ngữ sau khi vào đại học.
Với học sinh đang chuẩn bị cho kỳ tuyển sinh 2027, điểm đáng lưu ý là cần phân biệt giữa chứng chỉ được sử dụng trong xét tuyển và điểm cộng do trường tự quy định. Hai cơ chế này không giống nhau và đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét trong quá trình sửa đổi quy chế tuyển sinh.
