Danh mục 11 phương thức xét tuyển được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố trong quá trình lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo các thông tư liên quan đến tuyển sinh và đào tạo đại học. Việc chuẩn hóa được đặt trong bối cảnh các cơ sở đào tạo đang sử dụng nhiều cách xét tuyển khác nhau, khiến thí sinh phải theo dõi nhiều tiêu chí và cách tính điểm.
Theo danh mục dự kiến, các phương thức gồm: sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT; kết quả thi tốt nghiệp trung học nghề; kết quả học tập cấp THPT; kết quả học tập cấp trung học nghề; xét tuyển thẳng theo quy định; sử dụng kết quả kỳ thi tuyển sinh chung của các cơ sở đào tạo; kết quả kỳ thi riêng của cơ sở đào tạo; sử dụng chứng chỉ quốc tế đủ điều kiện; phương thức kết hợp; xét tuyển thí sinh tốt nghiệp THPT chương trình nước ngoài và phương thức khác.
Việc rút gọn danh mục không đồng nghĩa với việc thu hẹp hoàn toàn nguồn tuyển. Thí sinh vẫn có thể sử dụng kết quả thi, học tập, các kỳ thi riêng hoặc chứng chỉ phù hợp, tùy yêu cầu và cách thức mà từng cơ sở đào tạo công bố trong đề án tuyển sinh.
Thu hẹp chênh lệch giữa các phương thức
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong giai đoạn 2022-2026, nhiều điều chỉnh trong tuyển sinh như bỏ xét tuyển sớm, quy đổi tương đương, giới hạn số phương thức, quy định ngưỡng đầu vào và mức điểm cộng tối đa đã tạo chuyển biến nhất định.
Đối với những kỳ thi có bảng quy đổi chính thức, khoảng cách điểm với phương thức sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT đã giảm từ 2,6 điểm xuống còn 1,2 điểm. Tuy nhiên, mức độ tương đương giữa các phương thức vẫn chưa đồng đều. Thống kê của Bộ cho thấy hơn 40% chương trình đào tạo sử dụng từ hai phương thức trở lên vẫn có biên độ chênh lệch từ 3 điểm trở lên.
Đây cũng là cơ sở để Bộ tiếp tục nghiên cứu việc giảm và chuẩn hóa phương thức xét tuyển, hướng tới việc đưa thí sinh dự tuyển vào cùng một ngành, một chương trình về những chuẩn đánh giá rõ ràng hơn.
Theo dự thảo, lộ trình tiếp tục được thu hẹp ở cấp ngành, chương trình đào tạo: năm 2027 dự kiến mỗi ngành, chương trình sử dụng tối đa 3 phương thức xét tuyển; từ năm 2028 giảm xuống còn 1 phương thức đăng ký xét tuyển. Xét tuyển thẳng và cử tuyển không tính vào giới hạn này. Ở cấp cơ sở đào tạo, dự thảo quy định sử dụng tối đa 5 phương thức.
Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể được sử dụngMột nội dung được quan tâm là đề xuất không sử dụng điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định đối với chứng chỉ, thành tích hoặc các tiêu chí bổ sung.
Quy định này không có nghĩa chứng chỉ ngoại ngữ bị loại khỏi tuyển sinh. Theo thông tin Bộ Giáo dục và Đào tạo trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể được sử dụng để quy đổi, thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai hoặc đáp ứng yêu cầu ngoại ngữ đầu vào đối với một số chương trình. Thí sinh đạt thành tích học sinh giỏi theo diện được quy định vẫn có thể được xét tuyển thẳng nếu đáp ứng điều kiện.
Điểm thay đổi nằm ở việc các cơ sở đào tạo không tự cộng thêm điểm cho chứng chỉ, thành tích hoặc tiêu chí bổ sung ngoài điểm ưu tiên theo chính sách. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế sự khác biệt về cách tính điểm giữa các trường, đồng thời hướng tới một mặt bằng đánh giá minh bạch hơn.
Giảm áp lực theo dõi nhiều cách xét tuyển
Với thí sinh, việc chuẩn hóa phương thức xét tuyển có thể giúp giảm số lượng thông tin phải theo dõi khi chuẩn bị hồ sơ. Tuy nhiên, việc lựa chọn ngành và xây dựng phương án dự tuyển vẫn cần được chuẩn bị sớm, nhất là khi mỗi ngành có thể lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đào tạo. Thí sinh cần quan tâm không chỉ đến tên phương thức mà còn đến cách từng trường sử dụng kết quả thi, học tập, kỳ thi riêng hoặc chứng chỉ trong phương thức đó. Đây là những yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng yêu cầu đầu vào và sự phù hợp giữa năng lực của người học với chương trình đào tạo.
Ở góc độ nguồn nhân lực, việc chuẩn hóa tuyển sinh không chỉ nhằm giảm thủ tục cho thí sinh mà còn đặt ra yêu cầu các cơ sở đào tạo phải xác định rõ tiêu chí đầu vào gắn với yêu cầu của từng ngành. Khi phương thức xét tuyển được công khai, thống nhất về cách thức và có khả năng đối sánh, việc tuyển chọn người học có cơ sở phù hợp hơn với mục tiêu đào tạo nhân lực của từng chương trình.
Các nội dung trên hiện vẫn là đề xuất trong dự thảo và đang được lấy ý kiến. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ tiếp tục đánh giá tác động, tiếp thu ý kiến của các cơ sở đào tạo, chuyên gia và các đối tượng liên quan trước khi ban hành quy định chính thức.
