Với sự tham dự của khoảng 150 đại biểu là các giáo sư, học giả, nhà nghiên cứu đến từ Nga, Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan và Việt Nam, hội thảo không chỉ là một sự kiện khoa học thường niên mà còn là không gian học thuật đa chiều, nơi các hệ hình tư duy khác nhau cùng đối thoại về con người – chủ thể trung tâm của mọi chiến lược phát triển. Việc quy tụ đội ngũ học giả quốc tế uy tín cho thấy nỗ lực của nhà trường trong việc nâng cao năng lực nghiên cứu, thúc đẩy công bố khoa học quốc tế, đồng thời mở rộng mạng lưới hợp tác học thuật trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục và phát triển nguồn nhân lực.
Phát biểu khai mạc, Tiến sĩ Trần Việt Anh – Phó Hiệu trưởng phụ trách nhà trường – đã nhấn mạnh một quan điểm có tính định hướng lâu dài: Đại học hiện đại không thể chỉ dừng lại ở chức năng đào tạo chuyên môn mà phải trở thành thiết chế kiến tạo con người. Triết lý phát triển “Lấy con người làm trung tâm – Văn hóa làm nền tảng – Đổi mới sáng tạo làm động lực – Hội nhập quốc tế làm phương thức” được đặt trong bối cảnh kỷ nguyên AI, nơi máy móc có thể thay thế con người trong nhiều thao tác kỹ thuật, nhưng không thể thay thế bản lĩnh văn hóa, năng lực tư duy độc lập và nhân cách. Chính những yếu tố đó mới quyết định khả năng thích ứng, sáng tạo và hội nhập bền vững của nguồn nhân lực Việt Nam.
Từ góc nhìn hoạch định chính sách, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Triệu Thế Hùng – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội – khẳng định rằng phát triển văn hóa phải đi trước, đi cùng và soi đường cho phát triển. Theo ông, hội thảo không chỉ mang ý nghĩa học thuật thuần túy mà còn góp phần làm rõ những luận cứ khoa học phục vụ việc hoàn thiện chính sách văn hóa – xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Những thảo luận tại đây, nếu được chắt lọc và chuyển hóa thành khuyến nghị chính sách, sẽ là cơ sở quan trọng để xây dựng hành lang pháp lý cho văn hóa số phát triển lành mạnh, qua đó tạo môi trường thuận lợi cho việc hình thành một thế hệ công dân số vừa có năng lực chuyên môn, vừa có nền tảng văn hóa vững chắc.
Một trong những điểm nhấn tư tưởng của hội thảo đến từ tham luận của Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Trần Ngọc Thêm – Cố vấn Hiệu trưởng nhà trường. Ông đặt vấn đề hội nhập trong thế lưỡng diện: Vừa là cơ hội hợp tác, vừa là thách thức đối với quyền tự chủ và bản sắc của mỗi quốc gia. Trong cách tiếp cận đó, “vươn mình” không phải là phản ứng bị động trước các áp lực bên ngoài mà là hành động chủ động của một dân tộc có khát vọng và bản lĩnh. Văn hóa, theo ông, chính là “hệ gen tinh thần”, là trí nhớ của dân tộc; nếu đánh mất hệ gen này, hội nhập sẽ trượt sang đồng hóa, khiến sự phát triển trở nên mong manh và lệ thuộc.
Từ nền tảng triết lý phương Đông, Giáo sư Trần Ngọc Thêm gợi mở thái độ ứng xử mang tính nguyên tắc trong hội nhập: Hòa nhập nhưng không hòa tan, đa phương nhưng không vô nguyên tắc. Quan điểm này đặc biệt có ý nghĩa đối với chiến lược phát triển nhân lực, bởi một lực lượng lao động hội nhập thành công không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải có khả năng tự định vị bản thân trong dòng chảy toàn cầu, biết tiếp thu tinh hoa nhân loại mà không đánh mất căn tính văn hóa.
Cấu trúc học thuật của hội thảo được xác định trên ba trụ cột: Văn hóa và Con người; Khoa học và Giáo dục; Kinh tế và Khởi nghiệp. Cách tiếp cận này cho thấy một tầm nhìn liên ngành, trong đó văn hóa không đứng ngoài phát triển kinh tế hay đổi mới sáng tạo, mà thẩm thấu vào toàn bộ quá trình hình thành và sử dụng nguồn nhân lực. Những tham luận của các học giả quốc tế đã góp phần làm rõ tính phổ quát nhưng không đồng nhất của bài toán này ở các quốc gia khác nhau.
Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Đoàn (Đại học Quốc gia Đài Loan) mang đến chiều sâu triết học khi bàn về vai trò của giáo dục thẩm mỹ trong phát triển văn hóa con người – một khía cạnh thường bị xem nhẹ trong đào tạo nhân lực. Trong khi đó, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Vladimir Kolotov (Viện Hồ Chí Minh, Đại học St. Petersburg, Nga) phân tích “kế sách học” trong văn hóa Việt Nam, qua đó làm nổi bật chiều sâu tư duy giữ nước và giữ người của dân tộc Việt dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh. Các học giả đến từ Hàn Quốc và Trung Quốc như Giáo sư, Tiến sĩ Bae Yang-soo và Giáo sư, Tiến sĩ Dương Kiện chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa thông qua đào tạo đại học và giao lưu sinh viên quốc tế, cho thấy đây là bài toán chung của nhiều quốc gia châu Á trong quá trình hiện đại hóa.
Đáng chú ý, tham luận của Giáo sư, Tiến sĩ Hồ Sỹ Quý về khía cạnh văn hóa của “bẫy thu nhập trung bình” đã mở rộng không gian thảo luận sang lĩnh vực phát triển kinh tế – xã hội. Theo ông, nếu chỉ tập trung vào tăng trưởng vật chất mà xem nhẹ nền tảng văn hóa và chất lượng con người, các quốc gia rất dễ rơi vào trạng thái phát triển chững lại, thiếu động lực đổi mới từ bên trong.
Nhìn tổng thể, Hội thảo Khoa học quốc tế DHV 2025 không chỉ khẳng định vai trò của một diễn đàn học thuật uy tín mà còn gợi mở một thông điệp có ý nghĩa chiến lược đối với lĩnh vực nhân lực – nhân tài: Trong kỷ nguyên hội nhập, văn hóa không phải là “phần mềm” trang trí cho phát triển, mà là nền móng quyết định chất lượng và sức bật của con người Việt Nam. Khi được đặt đúng vị trí, văn hóa sẽ trở thành nguồn lực nội sinh, giúp nhân lực Việt Nam không chỉ hội nhập được, mà còn vươn mình một cách tự tin và bền vững trong thế giới đang biến đổi nhanh chóng./.
