Chiều 8/6, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã dự và phát biểu khai mạc Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN, trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba, năm 2026.
Đây là sáng kiến của TP. Hà Nội và Bộ Ngoại giao Việt Nam dành riêng cho hợp tác giữa các thành phố trong khu vực, nằm trong nỗ lực bảo đảm sự tham gia tích cực, bao trùm, bền vững của tất cả các thành phần trong xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Tăng cường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm, huy động nguồn lực và thúc đẩy hợp tác thực chất
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, ASEAN đang bước vào giai đoạn bản lề để hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 trong bối cảnh thế giới đang biến đổi sâu sắc. Cạnh tranh chiến lược gia tăng, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới, những tác động của an ninh phi truyền thống, đòi hỏi ASEAN phải nâng cao hơn nữa năng lực tự cường của mình. Trong đó, các thành phố ASEAN, nơi tập trung dân cư, nguồn lực, công nghệ, đổi mới sáng tạo và các động lực tăng trưởng mới, chính là một lực lượng quan trọng hàng đầu. Năng lực tự cường của các đô thị là nền tảng của năng lực tự cường quốc gia và của cả ASEAN.
Cùng với những cơ hội lớn, các thành phố trong ASEAN cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức ngày càng phức tạp. Từ biến đổi khí hậu, áp lực lên hạ tầng và dịch vụ công, đến yêu cầu chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và những tác động sâu rộng của các công nghệ mới, các thách thức đều mang tính liên ngành và xuyên biên giới. Mục tiêu đến năm 2045 của ASEAN là xây dựng "một Cộng đồng có khả năng giải quyết các thách thức của đô thị hóa trong tương lai thông qua việc tận dụng các công nghệ hiện đại, hạ tầng tiên tiến, đồng thời thúc đẩy phát triển các thành phố thông minh và bền vững".
"Để đạt được mục tiêu, các thành phố ASEAN không thể hành động đơn lẻ mà cần sự kề vai sát cánh của tất cả các đô thị, các thành phố trong ASEAN. Tăng cường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm, huy động nguồn lực và thúc đẩy hợp tác thực chất giữa các thành phố ASEAN cần trở thành một ưu tiên quan trọng", Phó Thủ tướng Thường trực nói.
Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định, ASEAN luôn là lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam. Sau hơn 30 năm gia nhập ASEAN, với tinh thần chủ động, trách nhiệm, Việt Nam đã và luôn sẵn sàng hợp tác chặt chẽ cùng các nước thành viên xây dựng một ASEAN thịnh vượng, phát triển bao trùm, bền vững và đặt người dân ASEAN ở vị trí trung tâm.
Trao đổi với các đại biểu, Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới với quyết tâm đạt tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030. Để hiện thực hoá mục tiêu đó, ba đột phá chiến lược đang được triển khai đồng bộ, bao gồm: Hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng kết cấu hạ tầng hiện đại với vai trò đầu tàu dẫn dắt là các đô thị.
Chính phủ Việt Nam xác định phát triển đô thị xanh, bền vững, lấy người dân làm trung tâm là định hướng chiến lược nhất quán, gắn chặt với ưu tiên hội nhập và kết nối khu vực. Từ thực tiễn phát triển đô thị, Việt Nam nhận thấy rằng chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và liên kết khu vực không phải là những mục tiêu tách rời, mà là những trụ cột bổ trợ cho nhau nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và tăng cường khả năng chống chịu trước những thách thức của tương lai.
Biến sự đa dạng thành nguồn tri thức chung
Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đề xuất 4 định hướng lớn để Hội nghị cùng thảo luận.
Thứ nhất, kiến tạo các đô thị tự cường và lấy người dân làm trung tâm. Trong đó, các thành phố ASEAN cần thay đổi từ tư duy ứng phó sang chủ động cho tương lai; từ xây dựng giải pháp cho vấn đề riêng lẻ sang hình thành hệ sinh thái chống chịu cao trước các thách thức về phát triển.
Thứ hai, huy động và kết nối các nguồn lực cho phát triển đô thị. Cụ thể, để khai thác hiệu quả Kế hoạch chiến lược Kết nối ASEAN 2026 - 2035, cần chủ động xây dựng các dự án có chất lượng, tăng cường hợp tác để tiếp cận các nguồn tài chính, công nghệ, tri thức và kinh nghiệm quản trị từ các đối tác.
Thứ ba, xây dựng mạng lưới tri thức và đổi mới sáng tạo giữa các thành phố ASEAN. Một trong những thế mạnh lớn nhất của ASEAN chính là sự đa dạng trong mô hình và kinh nghiệm phát triển đô thị. Đó là Singapore với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới, Luang Prabang (Lào) hài hòa giữa phát triển và bảo tồn di sản, siêu đô thị hàng chục triệu dân Jakarta (Indonesia), Dili (Timor-Leste) với hành trình non trẻ nhưng đầy khát vọng. "Chúng ta cần biến sự đa dạng đó thành nguồn tri thức chung của ASEAN thông qua chia sẻ kinh nghiệm, đào tạo nguồn nhân lực, hợp tác thí điểm và triển khai các dự án cụ thể", Phó Thủ tướng Thường trực chia sẻ.
Thứ tư, biến các cam kết thành hành động và kết quả thực chất. Những sáng kiến được thảo luận tại Hội nghị cần tiếp tục được cụ thể hóa thành các chương trình hợp tác có mục tiêu rõ ràng, có tính khả thi và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.
Dẫn lại câu tục ngữ "Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao", Phó Thủ tướng Thường trực nhắc lại giá trị chung đã làm nên sức mạnh của ASEAN trong suốt gần sáu thập kỷ qua là tinh thần đoàn kết, hợp tác và cùng phát triển.
Phó Thủ tướng Thường trực tin tưởng, với tinh thần hợp tác và trách nhiệm chung, các thành phố ASEAN sẽ tiếp tục tăng cường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau kiến tạo những động lực phát triển mới, đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng một Cộng đồng ASEAN tự cường, bền vững và lấy người dân làm trung tâm.
Kiến tạo tương lai ASEAN từ các thành phố
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường cho biết, hiện nay, hơn một nửa dân số ASEAN đang sinh sống tại các đô thị, và tỷ lệ này dự báo sẽ đạt gần 70% vào năm 2050. Đô thị hóa không chỉ diễn ra tại các siêu đô thị, mà ngày càng lan rộng tới các thành phố vừa và nhỏ trong khu vực. Các đô thị sẽ là nơi trực tiếp chuyển hóa mục tiêu và cam kết của ASEAN thành kết quả phát triển cụ thể, đồng thời là lực lượng đi đầu trong chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng xanh. Tăng cường kết nối và hợp tác giữa các đô thị vì vậy không chỉ đáp ứng nhu cầu phát triển của mỗi địa phương, mà còn là sự đầu tư xứng đáng cho tương lai ASEAN.
Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN là một không gian để các thành phố cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm, tìm kiếm giải pháp chung và đặt nền móng cho những hợp tác thực chất. Các thành phố ASEAN sẽ là nơi chính sách được triển khai; nơi niềm tin, bản sắc và sức sống của Cộng đồng ASEAN được nuôi dưỡng và lan tỏa. Sự kết nối giữa các thành phố không chỉ được đo bằng hạ tầng hay công nghệ, mà còn bằng mức độ gắn kết giữa con người, đặc biệt là thế hệ trẻ, những người sẽ định hình tương lai ASEAN trong nhiều thập kỷ tới.
Là địa phương đăng cai tổ chức Hội nghị, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, là Thủ đô của Việt Nam với hơn một nghìn năm văn hiến, Hà Nội luôn trân trọng những giá trị lịch sử và bản sắc văn hóa đặc sắc; đồng thời nỗ lực mạnh mẽ để xây dựng một thành phố xanh hơn, thông minh hơn, hiện đại hơn và đáng sống hơn.
Tin tưởng rằng tương lai của ASEAN sẽ được kiến tạo từ chính các thành phố, nơi hội tụ nguồn lực, tri thức, công nghệ và khát vọng đổi mới, ông Vũ Đại Thắng cho rằng, việc tăng cường kết nối giữa các đô thị ASEAN, chia sẻ kinh nghiệm quản trị, thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, đổi mới sáng tạo và giao lưu Nhân dân là yếu tố then chốt để tạo nên sức mạnh chung cho toàn khu vực.
Các phiên thảo luận của Hội nghị sẽ mang lại nhiều sáng kiến thiết thực về quản trị đô thị thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số lấy người dân làm trung tâm, phát triển đô thị xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu; từ đó mở ra những cơ hội hợp tác mới giữa các thành phố ASEAN trong thời gian tới.
