Sáng 17/7, Đoàn khảo sát của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội do ông Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban làm Trưởng đoàn, đã làm việc với UBND TP.HCM về việc triển khai các nghị quyết của Đảng, Quốc hội liên quan đến phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời khảo sát việc thực hiện chủ trương từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Buổi làm việc tập trung đánh giá kết quả triển khai các chính sách giáo dục tại địa phương, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế nhằm tạo động lực mới cho sự phát triển của ngành giáo dục.
Chủ động xây dựng nền giáo dục hội nhập
Báo cáo tại buổi làm việc, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM Nguyễn Tấn Phát cho biết thành phố đã chủ động cụ thể hóa các nghị quyết của Trung ương, Quốc hội và Chính phủ bằng nhiều chương trình, đề án phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Trong đó, việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai được xác định là nhiệm vụ mang tính chiến lược nhằm nâng cao năng lực hội nhập quốc tế và chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao.
TP.HCM hiện có nhiều lợi thế nhờ nền tảng triển khai các chương trình tiếng Anh tăng cường, chương trình tích hợp, mô hình song ngữ và giảng dạy một số môn học bằng tiếng Anh trong nhiều năm qua. Thành phố cũng đã ban hành Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời thúc đẩy đổi mới quản trị trường học, tăng cường tự chủ, ứng dụng công nghệ và mở rộng hợp tác quốc tế.
Đến nay, việc dạy và học tiếng Anh đã được triển khai ở tất cả các cấp học. Trong giáo dục mầm non, 67,4% trường tổ chức cho trẻ làm quen với tiếng Anh, với hơn 206.800 trẻ tham gia. Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 đối với môn Tiếng Anh được triển khai đồng bộ với hơn 90% trường công lập đã tổ chức các lớp tiếng Anh tăng cường hoặc song ngữ. TP.HCM cũng tiếp tục là địa phương dẫn đầu cả nước về đào tạo nhiều chương trình đại học bằng tiếng Anh.
Song song với mở rộng quy mô, thành phố tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Hiện hơn 80% giáo viên tiếng Anh tiểu học và THCS đạt chuẩn năng lực từ bậc 4 trở lên; hơn một nửa giáo viên THPT đạt trình độ bậc 5-6. Gần 46.000 giáo viên đã được khảo sát năng lực để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng phù hợp.
Theo lộ trình, giai đoạn 2026-2030, TP.HCM đặt mục tiêu xây dựng nền tảng triển khai tại 100% cơ sở giáo dục; từng bước hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh trong nhà trường và mở rộng việc giảng dạy một số môn học bằng tiếng Anh. Đến giai đoạn 2031-2035, thành phố phấn đấu 100% đội ngũ đạt chuẩn, với ít nhất một nửa số cơ sở giáo dục tổ chức dạy học bằng tiếng Anh và triển khai chương trình tiếng Anh tích hợp. Còn giai đoạn 2036–2045, Thành phố hướng tới mở rộng mô hình này tại 60–70% cơ sở giáo dục.
Kiến nghị tháo gỡ những điểm nghẽn
Bên cạnh những kết quả đạt được, TP.HCM cho biết vẫn còn nhiều khó khăn như thiếu giáo viên có khả năng giảng dạy các môn học bằng tiếng Anh, trình độ ngoại ngữ giữa các địa bàn chưa đồng đều, cơ sở vật chất còn chênh lệch, đặc biệt ở các khu vực ngoại thành và hải đảo.
Đáng chú ý, thành phố cho rằng hệ thống tiêu chuẩn chuyên môn, hướng dẫn triển khai, cơ chế tuyển dụng và chính sách thu hút giáo viên vẫn chưa được đồng bộ, gây khó khăn trong quá trình thực hiện.
Từ thực tiễn đó, TP.HCM kiến nghị Trung ương sớm ban hành đầy đủ tiêu chí, hướng dẫn và cơ chế về tài chính, đội ngũ, học liệu cũng như chính sách thu hút nhân lực để các địa phương có cơ sở triển khai thống nhất.
Không chỉ tập trung vào ngoại ngữ, thành phố đang tiếp tục thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo các nghị quyết của Trung ương và Quốc hội.
Đến tháng 5/2026, TP.HCM có 3.438 cơ sở giáo dục với gần 2,58 triệu học sinh, là địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước. Thành phố duy trì chất lượng giáo dục ở nhóm dẫn đầu, đồng thời ưu tiên đầu tư mạnh cho lĩnh vực này với tổng chi ngân sách năm 2025 đạt hơn 47.500 tỷ đồng, chiếm 25,2% tổng chi ngân sách.
Cùng với nguồn lực nhà nước, TP.HCM tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, huy động nguồn lực từ doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận các mô hình giáo dục tiên tiến.
Hoàn thiện thể chế để tạo dư địa phát triển
Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng đánh giá cao sự chủ động của TP.HCM trong việc triển khai các chủ trương lớn về phát triển giáo dục.
Theo ông, qua khảo sát tại nhiều địa phương, một trong những khó khăn lớn hiện nay là thiếu hướng dẫn cụ thể về việc triển khai đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Nhiều địa phương đã chuẩn bị điều kiện nhưng vẫn phải chờ một hướng dẫn thống nhất .
“Ý nghĩa, mục tiêu và sự cần thiết của đề án đã được các địa phương đồng thuận. Vấn đề hiện nay là cần có hướng dẫn cụ thể để tổ chức triển khai hiệu quả, thống nhất, tránh lúng túng trong thực tiễn”, ông Triệu Thế Hùng cho biết.
Ông Triệu Thế Hùng cũng nhận định TP.HCM có nhiều lợi thế để trở thành địa phương tiên phong trong đổi mới giáo dục nhờ quy mô lớn, hệ thống trường học đa dạng, tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, đội ngũ chuyên gia đông đảo và khả năng huy động nguồn lực xã hội tốt.
Đặc biệt, với các cơ chế đặc thù đã được Quốc hội trao, TP.HCM có điều kiện thí điểm nhiều mô hình mới, qua đó đóng góp kinh nghiệm thực tiễn cho việc hoàn thiện chính sách giáo dục trên phạm vi cả nước.
Đoàn khảo sát cũng chia sẻ với những khó khăn mà thành phố đang đối mặt, nhất là áp lực về trường lớp tại các khu vực đô thị hóa nhanh, tình trạng thiếu giáo viên, hạn chế về quỹ đất xây dựng trường học và những bất cập trong cơ chế tài chính, phân cấp quản lý.
Tiếp thu các ý kiến của Đoàn khảo sát, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết thành phố sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện báo cáo và nghiên cứu các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục trong thời gian tới.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, ngoài việc phát triển đội ngũ giáo viên và tăng cường xã hội hóa giáo dục, TP.HCM cũng kiến nghị nghiên cứu điều chỉnh tiêu chí trường chuẩn quốc gia theo hướng phù hợp hơn với điều kiện thực tế của các đô thị lớn, đồng thời phát triển các mô hình trường tiên tiến, hội nhập quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn mới.
