Quản lý đoạn biên giới dài hơn 33 km với 68 cột mốc, địa bàn của Đồn BPCK Lý Vạn là nơi cư trú của hơn 1.400 hộ dân, trong đó đồng bào Tày, Nùng chiếm tới 99%. Mặc dù an ninh chính trị cơ bản ổn định, nhưng với tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn trên 30%, bài toán đặt ra cho lực lượng Biên phòng là rất nan giải. Các loại tội phạm ma túy, buôn lậu hay xuất nhập cảnh trái phép luôn chực chờ len lỏi vào những xóm làng còn nhiều khó khăn. Trong bối cảnh ấy, bảo vệ biên giới không thể chỉ dựa vào sức mạnh vũ trang hay các cuộc tuần tra, mà phải bắt nguồn từ việc nâng cao đời sống nhân dân.
Nhận thức sâu sắc vấn đề cốt lõi này, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Đồn BPCK Lý Vạn xác định: Dân vận không thể là những lời hô hào suông, mà phải được hiện thực hóa bằng nồi cơm, manh áo, bằng con đường sáng đèn và những mái trường rộn tiếng trẻ thơ. Nhiều mô hình thiết thực đã ra đời từ sự thấu hiểu ấy. Tiêu biểu có thể kể đến mô hình "Giúp dân thoát nghèo bền vững" (cho vay vốn không tính lãi); "Giúp dân di dời gia súc ra khỏi gầm sàn nhà ở" nhằm thay đổi tập quán lạc hậu; hay phong trào "Thắp sáng vùng biên" với hàng chục cột đèn năng lượng mặt trời làm bừng sáng các bản làng heo hút. Những việc làm bình dị ấy mang lại hiệu quả chính trị vô cùng to lớn.
Chia sẻ về triết lý dân vận của đơn vị, Trung tá Nguyễn Duy Đông, Chính trị viên Đồn BPCK Lý Vạn cho biết: "Công tác dân vận ở khu vực biên giới chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi chúng ta đặt mình vào vị trí của đồng bào. Bộ đội Biên phòng phải thực hiện phương châm '3 bám, 4 cùng', sâu sát và hiểu rõ khó khăn của bà con. Khi bộ đội giúp dân bằng cái tâm trong sáng, bằng mồ hôi công sức thực sự, bà con mới tin tưởng. Và khi niềm tin được củng cố, nhân dân sẽ tự nguyện trở thành lá chắn vững chắc nhất bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc."
Sự gắn kết máu thịt ấy còn đơm hoa kết trái qua công tác ươm mầm tương lai. Thông qua chương trình "Nâng bước em tới trường", dự án "Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường" và mô hình "Con nuôi đồn Biên phòng", hàng chục em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn đã được chắp cánh ước mơ. Kinh phí duy trì các chương trình này được trích từ chính đồng lương, phụ cấp chắt chiu của cán bộ, chiến sĩ.
Trò chuyện với chúng tôi, em Triệu Quốc Doanh (xóm Lũng Đa, xã Lý Quốc), một trong những học sinh được Đồn BPCK Lý Vạn nhận nuôi dưỡng xúc động tâm sự: "Gia đình cháu trước đây rất khó khăn, việc đến trường từng là ước mơ xa vời. Từ ngày được các chú bộ đội Đồn Lý Vạn đón về làm con nuôi, cháu không chỉ được lo từng bữa ăn, giấc ngủ mà còn được kèm cặp học hành. Các chú bộ đội không chỉ là ân nhân, mà thực sự là những người cha thứ hai của cháu."
Thành quả lớn nhất của công tác dân vận không chỉ là những con số hỗ trợ kinh tế, mà là sự chuyển biến sâu sắc trong nhận thức của quần chúng về chủ quyền lãnh thổ. Nhờ đời sống được nâng lên, người dân càng thêm tin tưởng vào Đảng, chính quyền và tích cực sát cánh cùng Bộ đội Biên phòng. Quán triệt Chỉ thị số 01/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới”, Đồn BPCK Lý Vạn đã tham mưu thành lập 8 Ban tự quản đường biên, mốc quốc giới (642 hộ tham gia) và 18 Tổ tự quản an ninh trật tự (108 thành viên). Người dân giờ đây không chỉ an tâm bám bản, mà còn chủ động cung cấp hàng trăm nguồn tin giá trị, sát cánh cùng lực lượng Biên phòng đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Tuy nhiên, thực tiễn luôn vận động, công tác Biên phòng cũng đòi hỏi tư duy đổi mới không ngừng. Bắt đầu từ tháng 7/2025, với việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các xã Minh Long, Đồng Loan và Lý Quốc cũ đã sáp nhập thành xã Lý Quốc. Sự tinh gọn bộ máy đi kèm với việc tăng cường cán bộ chuyên môn từ tuyến trên xuống đã tạo ra diện mạo mới cho hệ thống chính trị vùng biên.
Trước bối cảnh đó, Đồn BPCK Lý Vạn đã thể hiện tư duy nhạy bén khi chủ động đề xuất cấp trên kết thúc mô hình "Cán bộ Bộ đội Biên phòng tăng cường phát triển kinh tế - xã hội" cấp xã. Thượng tá Vũ Văn Giảng, Đồn trưởng Đồn BPCK Lý Vạn đánh giá: "Mô hình tăng cường cán bộ đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử trong giai đoạn hệ thống chính trị cơ sở còn non yếu. Hiện nay, đội ngũ cán bộ địa phương đã được đào tạo bài bản, đủ năng lực tự chủ điều hành. Việc rút mô hình này là bước điều chỉnh tất yếu theo quy luật phát triển, giúp địa phương phát huy tối đa tinh thần làm chủ; đồng thời tạo điều kiện để lực lượng Biên phòng tập trung đi sâu vào nhiệm vụ cốt lõi là quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới trong tình hình mới."
Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể khẳng định, "Dân vận khéo" chính là cội nguồn sức mạnh để Đồn BPCK Lý Vạn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Những mô hình dân vận nơi đây là sự phản chiếu sinh động của tư duy trọng dân, gần dân, hiểu dân và vì dân. Khi người chiến sĩ Biên phòng hòa nhịp đập cùng trái tim đồng bào, họ không chỉ xây dựng nên những bản làng ấm no, mà còn đắp bồi một thế trận quốc phòng toàn dân bất khả xâm phạm. Biên cương Tổ quốc sẽ mãi mãi bình yên khi mỗi tấc đất thiêng liêng đều được che chở bởi thành trì kiên cố nhất: Thành trì của lòng dân.
