Theo thống kê được công bố tại hội nghị đánh giá công tác phòng ngừa cháy, nổ của Hà Nội, trong 3 tháng của quý III/2026, toàn thành phố xảy ra 154 vụ cháy. Nguyên nhân của 104 vụ được xác định là sự cố hệ thống, thiết bị điện, chiếm 67,5%.
Con số này cho thấy nguy cơ cháy vẫn hiện hữu tại nhiều loại hình công trình, từ nhà ở đến cơ sở sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, những nơi vừa có vấn đề về đất đai, xây dựng, vừa sử dụng làm kho bãi, nhà xưởng hoặc tập kết hàng hóa có thể phát sinh nhiều rủi ro nếu không được kiểm soát.
Đây cũng là một trong những lý do Hà Nội yêu cầu các địa phương rà soát lại toàn bộ những cơ sở thuộc diện cần kiểm tra theo Kế hoạch 363/KH-UBND. Đối tượng được đặt vào diện rà soát gồm công trình, nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất, kinh doanh và các địa điểm tập kết, lưu giữ hàng hóa có dấu hiệu vi phạm quy định về đất đai, trật tự xây dựng hoặc chưa bảo đảm yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy.
Điểm đáng chú ý là việc kiểm tra lần này không chỉ nhằm xác định một công trình có vi phạm hay không. Cơ quan chức năng phải làm rõ công trình đang thuộc quyền quản lý của ai, sử dụng vào mục đích gì, quy mô hoạt động ra sao, hàng hóa được lưu giữ thế nào và tình trạng pháp lý về đất đai, xây dựng, môi trường cũng như phòng cháy, chữa cháy.
Tình trạng hoạt động thực tế và những biện pháp từng được áp dụng trước đó cũng phải được cập nhật. Từ dữ liệu này, từng cơ sở sẽ được phân loại theo mức độ vi phạm và nguy cơ cháy, nổ để xác định hướng xử lý.
Với những cơ sở có nguy cơ cháy, nổ cao, vi phạm nghiêm trọng hoặc đã có quyết định đình chỉ nhưng vẫn hoạt động, thành phố yêu cầu áp dụng biện pháp cần thiết để chấm dứt hoạt động. Những vi phạm không đáp ứng điều kiện pháp luật cũng không được hợp thức hóa.
Tại các khu vực tập trung nhiều công trình, nhà xưởng, kho hàng hoặc cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm, địa phương còn phải chuẩn bị phương án xử lý khi xảy ra cháy, nổ. Mục tiêu là không chỉ xử lý phần vi phạm về đất đai hay xây dựng mà còn giảm thiểu nguy cơ sự cố trong quá trình các cơ sở này tồn tại và hoạt động.
Công việc được chia thành hai chặng. Chặng đầu tiên tập trung vào việc kiểm tra, lập danh sách và xác định hiện trạng toàn bộ đối tượng trên địa bàn từng xã, phường. Các địa phương phải hoàn thành phần việc này trước ngày 30/9/2026.
Sau khi có số liệu, thành phố sẽ chuyển sang giai đoạn xử lý. Với từng trường hợp, cơ quan chức năng phải xác định đơn vị chịu trách nhiệm chính, các đơn vị phối hợp, phương án áp dụng và thời hạn thực hiện. Các cơ sở thuộc diện phải xử lý được yêu cầu giải quyết dứt điểm theo lộ trình, hoàn thành trong quý II/2027.
Hà Nội cũng yêu cầu duy trì việc theo dõi sau kiểm tra thay vì chỉ thực hiện một đợt rà soát. Kết quả xử lý sẽ được đưa vào đánh giá nhiệm vụ hằng tháng của địa phương, người đứng đầu và cán bộ được giao phụ trách.
Cùng với việc kiểm soát các cơ sở có nguy cơ, Hà Nội đang triển khai chương trình về an toàn sử dụng điện trong giai đoạn 2026-2030.
Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 20% số vụ cháy, nổ mà nguyên nhân chính là chập điện, sự cố điện, đồng thời giảm số vụ tai nạn do điện giật so với giai đoạn 2020-2025.
Một loạt chỉ tiêu được đặt ra nhằm tăng khả năng phòng ngừa từ hộ gia đình đến cơ sở sản xuất. Thành phố phấn đấu 100% cơ sở sản xuất, kinh doanh và hộ gia đình được tiếp cận thông tin hướng dẫn sử dụng điện an toàn.
Tỷ lệ hộ gia đình được tập huấn trực tiếp hoặc trực tuyến dự kiến đạt 80% tại khu vực đô thị và ít nhất 50% tại khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đồng thời, 100% cơ sở sản xuất, kinh doanh, chung cư cao tầng và tối thiểu một nửa số hộ gia đình được hướng dẫn tự kiểm tra mức độ an toàn của hệ thống điện.
Đối với thiết bị, dụng cụ điện lưu thông trên thị trường, thành phố cũng đặt yêu cầu tăng kiểm tra chất lượng. Các nhóm sản phẩm thuộc kế hoạch kiểm tra hằng năm phải được kiểm soát theo thẩm quyền; trường hợp phát hiện vi phạm sẽ bị xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
