Không chỉ tập trung xử lý những trường hợp trẻ em đã bị xâm hại hoặc phải lao động trái quy định, Hà Nội sẽ tăng các biện pháp nhận diện nguy cơ từ sớm. Đây là hướng triển khai được thành phố đặt ra khi thực hiện Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định giai đoạn 2026-2030.
Theo kế hoạch, các địa bàn và lĩnh vực có nguy cơ cao sẽ được chú trọng trong công tác kiểm tra, giám sát. Trong đó có hoạt động nông nghiệp, làng nghề, cơ sở sản xuất quy mô hộ gia đình, chuỗi cung ứng và khu vực kinh tế phi chính thức - những nơi việc sử dụng lao động có thể khó được phát hiện nếu chỉ dựa vào phương thức quản lý truyền thống.
Cùng với kiểm tra trực tiếp, Hà Nội dự kiến tận dụng nền tảng số và mạng xã hội để tiếp nhận thông tin phản ánh. Khi phát hiện trẻ bị bạo lực, xâm hại, bóc lột, bỏ rơi hoặc đang tham gia lao động trái quy định, các cơ quan liên quan phải tiến hành hỗ trợ và can thiệp kịp thời.
Không để việc bảo vệ trẻ em chỉ dừng ở trường học
Một trong những yêu cầu được đặt ra là đưa kiến thức bảo vệ trẻ em đến cả gia đình và học sinh. Đến năm 2030, tất cả gia đình có trẻ em được cung cấp kiến thức, kỹ năng bảo vệ trẻ; học sinh được hướng dẫn cách nhận diện và phòng tránh xâm hại, bạo lực học đường, bạo lực trên môi trường mạng cũng như nguy cơ trở thành lao động trẻ em.
Lực lượng trực tiếp làm việc với trẻ cũng phải được nâng cao chuyên môn. Hà Nội đặt mục tiêu 100% cán bộ, công chức, viên chức và người làm công tác bảo vệ trẻ em tại các lĩnh vực y tế, giáo dục, trợ giúp xã hội được đào tạo về phòng ngừa xâm hại và lao động trẻ em.
Ở phía doanh nghiệp và các cơ sở kinh doanh, thành phố hướng tới việc 90% doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình và cơ sở kinh doanh dịch vụ được cung cấp thông tin về cách nhận biết, phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em. Đây là nhóm có vai trò quan trọng trong việc ngăn trẻ em tham gia những công việc không phù hợp với độ tuổi.
Tăng khả năng can thiệp ngay tại cơ sở
Một thay đổi đáng chú ý nằm ở hệ thống dịch vụ bảo vệ trẻ em. Hà Nội đặt mục tiêu 95% cấp xã triển khai mô hình bảo vệ trẻ em liên ngành và toàn bộ cấp xã thành lập phòng điều tra thân thiện.
Việc này nhằm tạo đầu mối phối hợp giữa các cơ quan khi một trường hợp được phát hiện, thay vì để gia đình hoặc trẻ phải tự tìm đến từng đơn vị để được hỗ trợ. Những yêu cầu trợ giúp pháp lý của trẻ em cũng phải được đáp ứng theo quy định.
Thành phố đồng thời đặt mục tiêu giảm ít nhất 5% mỗi năm tỷ lệ trẻ em bị bạo lực, xâm hại tình dục. Với các trường hợp đã được xác định có nguy cơ hoặc đã xảy ra vụ việc, thông tin sẽ được quản lý trên hệ thống dữ liệu trẻ em và kết nối với những hệ thống dữ liệu liên quan.
Trách nhiệm được gắn với từng địa bàn
Để thực hiện các mục tiêu này, Hà Nội yêu cầu chính quyền các cấp đưa nhiệm vụ bảo vệ trẻ em vào chương trình công tác giai đoạn 2026-2030. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện trong lĩnh vực và địa bàn được giao.
Thành phố cũng sẽ rà soát các cơ chế, chính sách liên quan đến trẻ em; tăng kết nối giữa y tế, giáo dục, trợ giúp pháp lý và an sinh xã hội. Các đơn vị trực tiếp cung cấp dịch vụ như Trung tâm Công tác xã hội và Quỹ Bảo trợ trẻ em Hà Nội, điểm tư vấn học đường và các mô hình hỗ trợ tại cộng đồng tiếp tục được củng cố.
Việc số hóa dữ liệu được xem là một phần quan trọng trong quá trình này. Chương trình quốc gia yêu cầu dữ liệu về trẻ em bị xâm hại, có nguy cơ bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi hoặc trở thành lao động trẻ em được cập nhật, kết nối và quản lý dùng chung, đi kèm yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân của trẻ.
Mục tiêu giảm tỷ lệ lao động trẻ em xuống dưới 1,1% vào năm 2030 cũng nằm trong định hướng chung của chương trình quốc gia. Theo thông tin tại lễ phát động chương trình, tỷ lệ trẻ em lao động trái quy định của pháp luật trên cả nước đã giảm từ 5,4% xuống còn 1,31%.
Với Hà Nội, việc triển khai chương trình trong 5 năm tới vì vậy không chỉ đặt vào một chỉ tiêu về tỷ lệ lao động trẻ em, mà còn hướng tới xây dựng một hệ thống có khả năng phòng ngừa trước khi xảy ra vụ việc, phát hiện sớm khi có dấu hiệu và can thiệp ngay tại nơi trẻ sinh sống, học tập và có nguy cơ bị bóc lột.
