Theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau sắp xếp, các địa phương sẽ tổ chức trường học theo hai mô hình chính: Trường một cấp có quy mô lớn, gồm trường chính và các phân hiệu, điểm trường; hoặc trường liên cấp. Những đơn vị trực thuộc như phân hiệu, điểm trường không tổ chức bộ máy quản lý và tổ chuyên môn riêng.
Cách tổ chức này nhằm giảm số lượng đầu mối nhưng vẫn duy trì hoạt động giáo dục thống nhất. Các trường sau sáp nhập phải bảo đảm việc dạy và học diễn ra liên tục, không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của học sinh và giáo viên.
Mục tiêu đặt ra là giảm tối thiểu 30% số đầu mối trường công lập trên cả nước. Với những địa bàn có điều kiện phù hợp, tỷ lệ tinh gọn có thể lên tới 50%.
Đến ngày 27/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết 16 tỉnh, thành phố đã hoàn thành việc sắp xếp trường công lập. Các địa phương còn lại dự kiến hoàn tất trước ngày 30/8.
Quy mô của đợt sắp xếp lần này khá lớn. Số trường công lập dự kiến giảm từ 37.515 xuống còn 18.575, tức gần 19.000 trường được tổ chức lại hoặc hợp nhất. Con số này cao hơn gần 3.000 trường so với thống kê được đưa ra hồi đầu tháng.
Khi số lượng trường giảm, nhu cầu về các vị trí hiệu trưởng, hiệu phó cũng thay đổi theo. Bộ Giáo dục và Đào tạo ước tính 32.625 cán bộ quản lý sẽ thuộc diện phải bố trí lại, tăng khoảng 12.000 người so với dự kiến ban đầu.
Một hướng xử lý được tính đến là đưa một bộ phận cán bộ quản lý trở lại công tác giảng dạy nếu đáp ứng yêu cầu. Đây cũng được xem là nguồn bổ sung cho các địa phương đang thiếu giáo viên trong nhiều năm qua. Những người không chuyển sang giảng dạy sẽ được xem xét bố trí công việc khác hoặc nghỉ hưu trước tuổi theo quy định và nguyện vọng cá nhân.
Tác động của việc sắp xếp không chỉ dừng ở đội ngũ quản lý. Hơn 11.000 nhân viên trường học cũng cần được bố trí lại. Một số có thể chuyển sang các vị trí hỗ trợ giáo dục như giáo vụ, quản lý thiết bị; trường hợp đủ điều kiện có thể được xem xét chuyển sang làm giáo viên.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc tinh gọn bộ máy không nhằm đơn thuần giảm số lượng đầu mối mà hướng tới thay đổi phương thức vận hành của ngành, từ quản lý giáo dục sang quản trị và phát triển giáo dục, đồng thời sử dụng hiệu quả hơn nguồn nhân lực hiện có.
Ở cấp địa phương, mức độ sắp xếp có sự khác nhau. Một số nơi như Đồng Tháp, Hưng Yên, Hà Tĩnh và Thái Nguyên dự kiến giảm trên 50% số đầu mối. TP. HCM dự kiến giảm khoảng 32%, trong khi phần lớn các địa phương còn lại có mức giảm khoảng 35-50%.
