Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 được xem là một dấu mốc đặc biệt của ngành giáo dục khi lần đầu tiên diễn ra trong bối cảnh cả nước vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và hoàn tất quá trình sắp xếp đơn vị hành chính.
Khác với những năm trước, nhiều địa phương giờ đây quản lý quy mô học sinh lớn hơn rất nhiều sau khi sáp nhập. Điều này đồng nghĩa với việc số lượng điểm thi, cán bộ coi thi, lực lượng phục vụ kỳ thi và các phương án bảo đảm an ninh, an toàn đều phải được tính toán lại từ đầu.
Tại nhiều tỉnh, thành phố, số lượng thí sinh đăng ký dự thi tăng mạnh. Có những địa phương chỉ trong một năm đã ghi nhận quy mô thí sinh tăng gấp nhiều lần, tạo áp lực lớn lên hệ thống cơ sở vật chất và nhân lực phục vụ kỳ thi. Nếu như trước đây công tác điều hành chỉ diễn ra trong phạm vi một địa bàn tương đối gọn, thì nay nhiều sở giáo dục phải quản lý các điểm thi nằm cách nhau hàng trăm kilômét.
Sự thay đổi này khiến công tác tổ chức kỳ thi không đơn thuần là câu chuyện chuyên môn của ngành giáo dục. Nhiều địa phương đã phải huy động đồng thời các lực lượng công an, giao thông, y tế, điện lực, viễn thông cùng tham gia xây dựng kịch bản vận hành nhằm bảo đảm mọi khâu của kỳ thi diễn ra thông suốt.
Một trong những thách thức lớn nhất là bảo đảm đề thi và bài thi được vận chuyển an toàn đến những khu vực xa trung tâm. Từ các huyện miền núi có địa hình hiểm trở đến các hải đảo ngoài khơi, nhiều địa phương đã chuẩn bị sẵn phương án dự phòng cho từng tình huống thời tiết bất lợi. Thậm chí, có nơi lên kế hoạch sử dụng cả đường bộ, đường thủy và đường hàng không để tránh nguy cơ gián đoạn trong quá trình tổ chức thi.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia giáo dục, thách thức của kỳ thi năm nay không chỉ nằm ở khoảng cách địa lý. Điều quan trọng hơn là khả năng phối hợp giữa các cấp chính quyền trong mô hình quản lý mới.
Việc chính quyền cấp xã được giao nhiều nhiệm vụ hơn trong hỗ trợ giáo dục được kỳ vọng sẽ giúp công tác chăm lo cho thí sinh sát thực tế hơn. Đây là cấp chính quyền gần dân nhất, nắm rõ hoàn cảnh học tập, điều kiện đi lại cũng như những khó khăn của học sinh trên địa bàn. Nếu phát huy hiệu quả vai trò này, các địa phương có thể kịp thời hỗ trợ những trường hợp học sinh ở vùng sâu, vùng xa hoặc chịu ảnh hưởng bởi thiên tai trước thời điểm diễn ra kỳ thi.
Thực tế cho thấy nhiều địa phương đã chủ động xây dựng các mô hình hỗ trợ mới thay vì chỉ tập trung vào công tác coi thi. Các tổ công tác liên ngành, nhóm hỗ trợ học sinh vùng khó khăn hay phương án bố trí nơi ăn nghỉ cho thí sinh ở xa đang được triển khai nhằm giảm tối đa nguy cơ bỏ thi vì điều kiện khách quan.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vì thế không chỉ là cuộc đánh giá kết quả học tập của học sinh sau 12 năm đèn sách. Đây còn là phép thử đối với năng lực điều hành của các địa phương sau sắp xếp bộ máy hành chính, cũng như khả năng phối hợp của nhiều ngành, nhiều cấp trong việc tổ chức một sự kiện giáo dục có quy mô lớn nhất cả nước.
Trong bối cảnh số lượng thí sinh tăng mạnh và địa bàn tổ chức được mở rộng đáng kể, yêu cầu đặt ra không chỉ là một kỳ thi nghiêm túc, công bằng mà còn phải bảo đảm mọi học sinh, dù ở miền núi, biên giới hay hải đảo, đều có cơ hội dự thi trong điều kiện thuận lợi nhất.
