Đường lên mốc giới là những vách núi cheo leo, trơn trượt sau trận mưa rừng rả rích. Dưới chân chúng tôi là trùng điệp đá tai mèo sắc lẹm như dao. Trong một nhịp bước gấp, một chiến sĩ trẻ vô tình trượt chân, đá tai mèo cứa rách một vệt dài rướm máu. Cả đội dừng lại.
Vừa đợi quân y băng bó cho đồng đội, Đại úy Quân vừa gạt giọt mồ hôi trên trán, rành rọt kể cho chúng tôi nghe về nhịp độ làm việc không ngơi nghỉ của đơn vị. Quý I năm 2026, bám sát nghị quyết của Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh, đồn đã sớm triển khai kế hoạch công tác với cường độ cao nhất. Anh nhẩm tính, chỉ trong một thời gian ngắn, đồn đã tổ chức 11 tổ tuần tra với 65 lượt cán bộ chiến sĩ (CBCS), tuần tra khép kín đoạn biên giới phụ trách 9 lần. Gian khổ nhất phải kể đến 658 lần tuần tra, kiểm soát lưu động địa bàn trong đêm với 1.464 lượt người tham gia.
Công tác sẵn sàng chiến đấu luôn được đặt ở mức cao nhất, bổ sung văn kiện tác chiến, luyện tập các phương án bảo vệ an toàn các dịp lễ tết và duy trì nề nếp quy chế phối hợp 3 lực lượng theo Nghị định 03 của Chính phủ. Dù năm 2025 khu vực cửa khẩu không có hoạt động xuất nhập cảnh hay xuất nhập khẩu, công tác đối ngoại vẫn được duy trì mềm dẻo, nhạy bén với 2 lần đối ngoại trực tiếp và 3 lần gián tiếp (gửi và nhận thư) ở cấp đồn, trạm.
Sau chặng đường dài vắt kiệt sức lực, chúng tôi dừng nghỉ chân trên một đỉnh núi lộng gió. Từ đây, phóng tầm mắt xuống dưới là thung lũng Ngọc Côn hiền hòa, xanh mướt những nương ngô, dải lúa. Uống nhanh chai nước suối đem theo, tôi tranh thủ hỏi người Chính trị viên phó về "bí quyết" dân vận của những người lính mang quân hàm xanh.
"Đồng chí Quân này, chìa khóa nào giúp CBCS của đồn phá vỡ rào cản về ngôn ngữ, phong tục, để thực sự từ chỗ 'người lạ' trở thành 'người con của bản', được dân tin và nghe theo?", tôi hỏi.
Đại úy Quân mỉm cười, ánh mắt chan chứa sự ấm áp: "Chìa khóa nằm ở sự chân thành và tôn trọng văn hóa, nhà báo ạ. Mình phải nói được tiếng dân để xóa bỏ mọi khoảng cách. Anh em CBCS ở đây thực hiện 'cùng ăn, cùng ở, cùng làm', giúp dân bằng những việc làm cụ thể, bền bỉ nhất. Chỉ khi xây dựng được uy tín và tình cảm gắn bó như người con của bản, bà con mới tin, nghe và làm theo mình."
Những việc làm "cụ thể, bền bỉ" mà anh nói không chỉ là lời suông. Nó được minh chứng bằng những con số biết nói. Đó là những đêm dài bám nắm địa bàn với 58 lần/114 lượt cán bộ tham gia; đảng viên phụ trách hộ gia đình nắm tình hình 49 hộ. Đó là công tác tuyên truyền 3 văn kiện pháp lý về biên giới, Nghị định 34, Luật Biên phòng Việt Nam... được phổ biến rộng rãi. Đồn phối hợp với Hội Phụ nữ và Công an xã Đình Phong tuyên truyền cho 243 hội viên và nhân dân; lại đến 4 trường mầm non (Ngọc Côn, Ngọc Khê, Đình Phong, Phong Nặm) để gieo mầm nhận thức cho 350 lượt người gồm cả phụ huynh, giáo viên và học sinh.
Hơn thế nữa, những người lính biên phòng còn là người thắp sáng bản làng. Đơn vị đã phối hợp cùng UBND xã Đình Phong và các trường Cao đẳng, Đại học trao 30 suất quà (trị giá 700.000đ/suất) cho học sinh nghèo; kéo điện, lắp bóng năng lượng mặt trời tại xóm Ta Nang - Giảng Gà với trị giá 35 triệu đồng. Đầu xuân Bính Ngọ, đồn tổ chức ra quân "Tết trồng cây", chỉ trong hai ngày 23 và 24/02/2026, 18 CBCS cùng 117 người dân đã phủ xanh 2 hecta với 1.500 cây thông, trồng hàng chục cây ăn quả quanh khuôn viên đồn và dọc đường tuần tra mốc 807 (15 cây mận, 15 bưởi, 10 nhãn, 10 lê, 5 đào) cùng chi đoàn xã. Phong trào "3 Tiên phong quyết thắng" cứ thế ngấm vào từng đoàn viên thanh niên áo lính.
Tôi hỏi tiếp: "Vậy trong những thành quả ấy, sự chuyển biến nhận thức nào của bà con khiến đồng chí tự hào nhất?"
Đại úy Quân rưng rưng tự hào: "Đó là sự thay đổi từ trông chờ, ỷ lại sang tự lực vươn lên. Trước đây, một số bà con quen nhận viện trợ. Nhưng sau thời gian chúng tôi bám dân, hướng dẫn sinh kế, bà con đã chủ động vươn lên làm kinh tế. Đặc biệt nhất là sự tự giác. Bây giờ, chính người dân coi việc bảo vệ đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh trật tự xóm bản là trách nhiệm của mình. Từ việc 'được bộ đội giúp' nay bà con đã tự đứng vững và cùng bộ đội giữ biên cương. Đó là thành quả sâu sắc nhất của công tác dân vận."
Nhìn những người lính vừa căng mình huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, vừa gánh vác trách nhiệm xã hội, tôi thắc mắc về cách Cấp ủy, Ban Chỉ huy đồn làm công tác tư tưởng để anh em không coi đây là "gánh nặng". Đại úy Quân khẳng định chắc nịch: "Chúng tôi xác định công tác tư tưởng là then chốt. Cấp ủy thường xuyên giáo dục để anh em hiểu dân vận không phải nhiệm vụ phụ, mà là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm chính trị. Chúng tôi lấy kết quả giúp dân, được dân tin yêu làm thước đo thi đua, kịp thời biểu dương điển hình. Từ đó, mỗi người lính đều tự giác, xem việc giúp dân là niềm vinh dự."
Bóng chiều dần buông, tổ tuần tra hoàn thành vòng khép kín. Chúng tôi cùng bà con và các chiến sĩ dừng chân bên dòng suối trong vắt giáp đường biên. Tiếng đàn guitar mộc mạc vang lên, hòa cùng tiếng hát rộn ràng của tình quân dân cá nước. Giữa non ngàn gió núi, những nụ cười lấp lánh niềm tin. Tôi chợt hiểu, biên cương vững chãi không chỉ bởi những cột mốc bằng bê tông cốt thép, mà còn được đúc kết từ những "cột mốc lòng dân" kiên cố, được xây đắp bằng chính mệnh lệnh từ trái tim của những người lính mang hàm xanh nơi tuyến đầu Tổ quốc.
