Thực tiễn bối cảnh toàn cầu hóa và sự bùng nổ của thông tin đa chiều đang đặt ra những thách thức chưa từng có. Để khơi dậy sức mạnh thế hệ trẻ, biến tình yêu Tổ quốc thành hành động thiết thực, chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận những đòi hỏi khách quan từ dòng chảy thời đại.
Yêu cầu lịch sử và sứ mệnh chiến lược trong kỷ nguyên mới
Lịch sử dân tộc Việt Nam là bản anh hùng ca bất diệt được viết nên bằng lòng yêu nước nồng nàn, ý chí quật cường và sự hy sinh vô bờ bến của biết bao thế hệ cha anh. Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu từng khẳng định: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn...”. Nhìn lại chiều dài lịch sử, từ những mốc son chói lọi như Chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" đến Đại thắng mùa Xuân 1975 hoàn toàn giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; lòng yêu nước luôn là sợi dây thiêng liêng nối liền quá khứ hào hùng với hiện tại và tương lai.
Trao đổi về công tác này, ông Nguyễn Minh Hiếu – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Điện Bàn cho biết: Việc giáo dục truyền thống cách mạng hiện nay đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị nhằm nâng cao nhận thức trong Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cùng với đó, mỗi nhà trường cần linh hoạt bố trí thời lượng bài giảng gắn với lịch sử truyền thống địa phương. Đội ngũ làm công tác giáo dục cũng cần trau dồi tính mô phạm, đổi mới phương pháp truyền đạt sinh động để học sinh thêm yêu lịch sử nước nhà qua từng lăng kính của đời sống xã hội.
Bước vào kỷ nguyên số, dưới sự tác động mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và môi trường thông tin đa chiều, thế hệ trẻ, những người không trực tiếp trải qua chiến tranh đang phải đối mặt với những thử thách tư tưởng chưa từng có. Mặt trái của không gian mạng, sự bùng nổ của các sản phẩm giải trí tức thời cùng sự chống phá tinh vi của các thế lực thù địch nhằm xuyên tạc lịch sử đang đe dọa làm phai nhạt lý tưởng cách mạng, khiến một bộ phận thanh thiếu niên dễ sa vào lối sống thực dụng.
Tuy nhiên, thực tiễn lịch sử chứng minh tuổi trẻ Việt Nam không hề thờ ơ hay quay lưng với các giá trị dân tộc. Hình ảnh gần 50.000 khán giả trẻ xúc động hòa chung giọng hát vang Quốc ca trong chương trình nghệ thuật chính luận "Tổ quốc trong tim"; dòng người trẻ kiên nhẫn xếp hàng dài nhận các phụ san đặc biệt của Báo Nhân Dân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam hay 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9; cùng sự tham gia sôi nổi của hàng chục nghìn học sinh, sinh viên trong các cuộc thi tìm hiểu lịch sử chính là những minh chứng hùng hồn nhất. Đúng như lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam lần thứ IX: “Thanh niên là nhân tố chủ chốt trong việc định hình và phát triển tương lai của đất nước; coi sự lớn mạnh của tuổi trẻ là thành công của Đảng, là thắng lợi của sự nghiệp cách mạng, là sự trường tồn của dân tộc”.
Giáo dục qua "Địa chỉ đỏ": Mạch nguồn sức mạnh nội sinh
Các "địa chỉ đỏ", di tích lịch sử, cách mạng đóng vai trò là những "giáo án sống" trực quan và sinh động nhất. Mỗi hành trình về nguồn là một dịp để thế hệ trẻ được chạm vào lịch sử qua không gian di tích, cảm nhận sâu sắc sự khốc liệt của chiến tranh cũng như giá trị vô giá của nền độc lập, tự do.
Truyền thống yêu nước gắn với đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" đã được cụ thể hóa qua các hoạt động "Tuần lễ tri ân", lễ thắp nến tại các nghĩa trang liệt sĩ, nhà bia ghi danh hay việc tổ chức các “bữa cơm đoàn viên”, “bữa cơm tri ân”. Hoạt động nhận phụng dưỡng Mẹ Việt Nam Anh hùng và chăm lo cho các gia đình có công đã góp phần khắc sâu, lan tỏa mạnh mẽ những giá trị nhân văn tốt đẹp của dân tộc.
Em Đặng Hữu Quang Thịnh (Học sinh lớp 12/11, Trường THPT Lương Thế Vinh, Điện Bàn Đông, Đà Nẵng) hào hứng chia sẻ: "Đoàn viên, thanh niên chúng em rất tự hào về truyền thống của lớp cha ông đi trước. Việc trực tiếp tham gia các chương trình do Đoàn trường và Đoàn phường tổ chức giúp chúng em thêm yêu quê hương và trân trọng hơn khi được sống trong hòa bình."
Bên cạnh đó, việc đổi mới hình thức sinh hoạt Đoàn, Hội cũng cần không ngừng thích ứng với thực tiễn giai đoạn hiện nay. Thực tế sinh động từ việc tổ chức lễ kết nạp đoàn viên, đội viên, lễ báo công hay các buổi giao lưu giữa cựu chiến binh và học sinh ngay tại các "địa chỉ đỏ" đã biến những lý thuyết lịch sử khô khan thành nguồn động lực tinh thần to lớn, thôi thúc người trẻ rèn luyện và cống hiến.
Đánh giá về vấn đề này, Anh Võ Như Minh – Bí thư Đoàn phường Điện Bàn (Đà Nẵng) khẳng định: "Trọng tâm của công tác giáo dục truyền thống yêu nước trong kỷ nguyên số chính là chuyển hóa tình yêu Tổ quốc thành bản lĩnh chính trị và khả năng tự "miễn dịch" trước các thông tin xấu độc. Nền tảng lịch sử vững chắc sẽ giúp thế hệ trẻ tự trang bị một "bộ lọc thông tin" sắc bén, đủ năng lực phân biệt đúng, sai và kiên định lập trường chính trị trước các luận điệu xuyên tạc, thù địch trên không gian mạng".
Chuyển hóa lòng yêu nước thành khát vọng cống hiến và hành động thực tiễn
Lòng yêu nước trong thời đại mới phải được đo lường bằng tinh thần "7 dám" và phong trào "Đồng khởi mới": xung kích trong học tập, nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, khởi nghiệp, lập nghiệp, tham gia giữ gìn an ninh trật tự và bảo vệ môi trường.
Bà Đinh Thị Bé – Trưởng ban Xây dựng Đảng phường Điện Bàn (Đà Nẵng) phân tích: Sự chủ động đấu tranh và lan tỏa thông điệp tích cực sẽ giúp lòng yêu nước của giới trẻ không dừng lại ở trạng thái thụ động, mà biến thành hành động xung kích. Trong đó, cần định hướng, khuyến khích thanh niên làm chủ các nền tảng mạng xã hội (TikTok, YouTube, Facebook, Podcast, Infographic) để sáng tạo nội dung lịch sử, lan tỏa "tin tốt, chuyện đẹp". Việc sử dụng lập luận sắc bén cùng dẫn chứng lịch sử xác thực để phản bác các quan điểm sai trái chính là một bước phát triển mới trong phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, biến trách nhiệm thành ý thức tự giác của toàn xã hội.
Để bồi dưỡng một thế hệ trẻ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tri thức toàn diện, kỹ năng hội nhập quốc tế sâu rộng nhưng vẫn giữ trọn bản sắc văn hóa dân tộc, quyết tâm đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu như di nguyện của Bác Hồ, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và toàn thể nhân dân. Trách nhiệm này đặc biệt đặt lên vai những người trẻ, những người đang trực tiếp thụ hưởng thành quả hòa bình do các thế hệ cha ông dày công vun đắp.
Giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ trong giai đoạn hiện nay là một cuộc hành trình liên tục nhằm kết nối quá khứ hào hùng với khát vọng phồn vinh của dân tộc. Khi lòng yêu nước được khơi dậy đúng cách, được bảo vệ bằng bản lĩnh chính trị vững vàng và chắp cánh bởi tri thức hiện đại, thế hệ trẻ Việt Nam sẽ thực sự trở thành lực lượng nòng cốt, viết tiếp bản hùng ca đổi mới, đưa đất nước tự tin vươn mình bước vào kỷ nguyên mới.
