Theo định hướng của Bộ Y tế, nhóm từ 40 tuổi trở lên sẽ là đối tượng được ưu tiên tiếp cận các chương trình truyền thông và tập huấn nhằm xây dựng nền tảng cho tuổi già. Nội dung không chỉ xoay quanh việc bảo vệ sức khỏe mà còn bao gồm quản lý tài chính, định hướng việc làm phù hợp ở giai đoạn sau, kỹ năng chăm sóc người cao tuổi trong gia đình và xây dựng lối sống khoa học.
Các tài liệu hướng dẫn sẽ được chuyển đến người dân thông qua hệ thống y tế cơ sở, cán bộ dân số, các câu lạc bộ dành cho người cao tuổi cũng như nhiều hoạt động truyền thông cộng đồng tại địa phương. Mục tiêu là giúp việc chuẩn bị cho tuổi già trở thành một phần trong kế hoạch cuộc sống của mỗi người, thay vì chỉ nghĩ đến khi sắp nghỉ hưu.
Đề xuất được đưa ra trong dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện một số nội dung của Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.
Theo các số liệu về dân số, Việt Nam hiện có hơn 14 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tương đương hơn 14% dân số cả nước. Chỉ trong vài năm tới, quy mô nhóm dân số này sẽ tiếp tục tăng mạnh và dự kiến đạt gần 18 triệu người vào năm 2030. Đáng chú ý, các dự báo cho thấy đến năm 2034, số người cao tuổi sẽ nhiều hơn số trẻ em, đánh dấu bước chuyển sang giai đoạn dân số già sớm hơn hai năm so với những tính toán trước đây.
Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng chuẩn bị cho tuổi già không còn là câu chuyện của người sắp nghỉ hưu mà cần bắt đầu ngay từ khi còn trẻ. Không ít người vẫn có suy nghĩ chỉ cần tích lũy tiền bạc là đủ, trong khi thực tế chất lượng cuộc sống tuổi già còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.
GS.TS Giang Thanh Long, chuyên gia về dân số và phát triển, cho rằng một người cao tuổi chỉ thực sự có cuộc sống chất lượng khi đồng thời duy trì được sức khỏe, bảo đảm điều kiện kinh tế và tiếp tục gắn kết với gia đình, cộng đồng. Nếu thiếu một trong ba yếu tố này thì quá trình già hóa khó có thể coi là thành công.
Kết quả khảo sát của nhóm nghiên cứu do ông thực hiện cũng cho thấy khoảng cách khá lớn giữa mong muốn và hành động. Phần lớn người được hỏi muốn sống độc lập khi về già nhưng chỉ số ít đã lập kế hoạch cụ thể. Nhiều người đến tuổi trung niên mới bắt đầu quan tâm đến việc tích lũy tài chính hoặc chăm sóc sức khỏe, trong khi việc hình thành các thói quen tốt cần nhiều năm để mang lại hiệu quả.
Cùng quan điểm, Giáo sư Nguyễn Đình Cử nhận định việc đợi đến tuổi ngoài 30 mới bắt đầu chuẩn bị cho tuổi già là khá muộn. Theo ông, những hành vi có hại cho sức khỏe nếu kéo dài từ thời thanh niên sẽ tích lũy rủi ro trong nhiều năm và rất khó khắc phục khi bước vào tuổi trung niên. Vì vậy, ý thức giữ gìn sức khỏe, tham gia bảo hiểm xã hội và xây dựng kế hoạch tài chính cần được hình thành từ sớm để mỗi người có sự chủ động khi bước vào tuổi già./.
