Kết quả trên được công bố trong một khảo sát về thị trường lao động tại sáu nền kinh tế Đông Nam Á do tập đoàn tuyển dụng Reeracoen Group phối hợp với Rakuten Insight thực hiện. Khảo sát tiến hành vào tháng 6/2026 với 3.630 người tiêu dùng và đại diện doanh nghiệp tại Việt Nam, Singapore, Indonesia, Malaysia, Philippines và Thái Lan.
Theo kết quả khảo sát, khoảng 20% số người tham gia tại Việt Nam cho biết đang cân nhắc thay đổi nghề nghiệp. Trong nhóm này, 39% coi sự phát triển của AI và tự động hóa là động lực chính khiến họ nghĩ tới việc chuyển nghề. Tỷ lệ này cao hơn hai lý do truyền thống là mong muốn tăng thu nhập và tìm kiếm sự cân bằng tốt hơn giữa công việc với cuộc sống, cùng ở mức 37%.
Việt Nam cũng là thị trường duy nhất trong sáu nước được khảo sát mà AI và tự động hóa đứng đầu danh sách những nguyên nhân thúc đẩy người lao động cân nhắc thay đổi nghề nghiệp. Tại Singapore, tỷ lệ này là 32%, còn Indonesia là 30%.
Những con số cho thấy tác động của AI đối với thị trường lao động không chỉ thể hiện ở nguy cơ một số công việc bị tự động hóa. Công nghệ mới đang bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp tới cách người lao động tính toán con đường nghề nghiệp dài hạn, từ việc nên tiếp tục với công việc hiện tại, học thêm kỹ năng hay chủ động chuyển sang lĩnh vực có triển vọng hơn.
Doanh nghiệp tuyển người thận trọng hơn
Sự thay đổi trong lựa chọn nghề nghiệp diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp Đông Nam Á cũng đang điều chỉnh chiến lược nhân sự.
Thay vì mở rộng lao động trên diện rộng, nhiều doanh nghiệp chuyển sang tuyển dụng có chọn lọc, ưu tiên những vị trí thực sự cần thiết và những kỹ năng có thể tạo giá trị lâu dài. Trong sáu thị trường được khảo sát, từ 32% đến 47% doanh nghiệp cho biết đang áp dụng cách tuyển dụng này, trong khi chỉ 7% đến 16% có kế hoạch chủ động mở rộng mạnh số lượng nhân viên.
Tại Việt Nam, 47% doanh nghiệp được khảo sát cho biết đang tuyển dụng theo hướng chọn lọc. Tuy nhiên, Việt Nam đồng thời ghi nhận tỷ lệ doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng nhân sự cao nhất trong sáu thị trường, ở mức 16%.
Điều này cho thấy thị trường lao động có thể tiếp tục tạo thêm việc làm nhưng yêu cầu đối với ứng viên ngày càng cụ thể hơn. Khi doanh nghiệp chú trọng hiệu quả vận hành, công nghệ và AI, nhu cầu tuyển dụng có xu hướng chuyển từ “cần thêm người” sang “cần đúng người, đúng kỹ năng”.
Khảo sát cho thấy nâng cao hiệu quả hoạt động là ưu tiên tăng trưởng được doanh nghiệp tại cả sáu nước đề cập nhiều nhất, với tỷ lệ từ 35% đến 43%. Đầu tư vào công nghệ và AI cũng nằm trong ba ưu tiên hàng đầu, ở mức 24% đến 33% tùy thị trường.
Ở Việt Nam, triển vọng tuyển dụng được hỗ trợ bởi tâm lý tương đối tích cực của doanh nghiệp. Có 59% lãnh đạo doanh nghiệp được khảo sát bày tỏ tin tưởng vào triển vọng kinh doanh, 46% cho biết doanh thu đang cải thiện và 27% đang tăng đầu tư.
Masato Sekine, Giám đốc Reeracoen Việt Nam, nhận định đà tuyển dụng và niềm tin kinh doanh đang tạo ra những cơ hội đáng kể. Tuy nhiên, những doanh nghiệp sớm đầu tư vào thu hút và phát triển lao động có kỹ năng sẽ có lợi thế tốt hơn cho tăng trưởng dài hạn.
AI vừa tạo áp lực, vừa mở ra cơ hội nghề nghiệp mới
Việc AI trở thành lý do hàng đầu khiến một bộ phận người Việt cân nhắc chuyển nghề không nhất thiết chỉ phản ánh tâm lý lo mất việc.
Công nghệ mới đang thay đổi nội dung của nhiều nghề nghiệp, khiến người lao động phải đánh giá lại giá trị của những kỹ năng mình đang có. Một số công việc mang tính lặp lại có thể được tự động hóa, trong khi nhu cầu lại tăng đối với những người biết sử dụng AI để nâng cao năng suất, phân tích dữ liệu, giải quyết vấn đề hoặc kết hợp chuyên môn ngành nghề với công nghệ.
Bởi vậy, chuyển đổi nghề nghiệp trong thời đại AI có thể không nhất thiết là rời bỏ hoàn toàn một ngành để bắt đầu lại từ đầu. Với nhiều lao động, sự thay đổi có thể diễn ra dưới hình thức học thêm kỹ năng, chuyển sang một vị trí mới trong cùng ngành hoặc thay đổi cách thực hiện công việc hiện tại.
Đáng chú ý, dù người lao động ngày càng quan tâm tới tác động của AI, tâm lý về triển vọng kinh tế tại Việt Nam vẫn tương đối tích cực so với các thị trường còn lại trong khảo sát. Việt Nam ghi nhận tỷ lệ người tiêu dùng lạc quan cao nhất trong sáu nước, ở mức 48%, trong khi tỷ lệ bi quan chỉ 13%, thấp nhất nhóm.
Trước những bất định kinh tế, 65% người Việt được khảo sát cho biết ưu tiên tiết kiệm, mức cao nhất trong sáu thị trường, trong khi 55% tìm kiếm thêm nguồn thu nhập.
Những kết quả này cho thấy thị trường lao động Việt Nam đang xuất hiện hai chuyển động song song. Một mặt, doanh nghiệp vẫn có nhu cầu mở rộng và tìm kiếm nhân lực. Mặt khác, người lao động ngày càng chủ động đánh giá lại công việc của mình trước tốc độ phát triển nhanh của AI.
Trong bối cảnh đó, khả năng thích nghi có thể trở thành một trong những lợi thế nghề nghiệp quan trọng nhất. Câu hỏi với người lao động không còn chỉ là AI có thay thế công việc hiện tại hay không, mà ngày càng chuyển sang một vấn đề thực tế hơn: cần trang bị kỹ năng gì để tiếp tục có giá trị khi công việc thay đổi?
