Trong đầu tư công, lựa chọn nhà thầu là khâu then chốt, tác động trực tiếp đến tiến độ, chất lượng và hiệu quả của dự án. Vai trò này càng trở nên đặc biệt quan trọng trong các tình huống khẩn cấp do thiên tai, khi yêu cầu khôi phục hạ tầng, ổn định hoạt động được đặt ra trong thời gian ngắn và dưới áp lực lớn.
Trong bối cảnh đó, chỉ định thầu được áp dụng nhằm rút gọn thủ tục, đẩy nhanh tiến độ triển khai theo quy định của Luật Đấu thầu 2023. Tuy nhiên, do không thực hiện quy trình cạnh tranh thông thường, việc lựa chọn nhà thầu càng cần được tiến hành thận trọng, minh bạch và bảo đảm phù hợp với năng lực thực tế. Đây là yêu cầu cần thiết để hạn chế rủi ro về chất lượng công trình, tránh thất thoát nguồn lực và bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách trong một bối cảnh vốn rất nhạy cảm.
Trong bối cảnh đó, việc Trường Đại học Quy Nhơn liên tiếp áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn đối với 5 gói thầu xây lắp cho Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh, có địa chỉ tại số 1159 đường Trần Hưng Đạo, phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, chỉ trong 2 ngày cuối tháng 11/2025 đã thu hút sự quan tâm của dư luận.
Cụ thể, ngày 26/11/2025, PGS.TS. Đoàn Đức Tùng, Hiệu trưởng Trường Đại học Quy Nhơn, đã ký 3 quyết định chỉ định thầu xây lắp, gồm Quyết định số 3418/QĐ-ĐHQN, 3419/QĐ-ĐHQN và 3421/QĐ-ĐHQN.
Theo Quyết định số 3418/QĐ-ĐHQN, Trường Đại học Quy Nhơn chỉ định thầu thi công xây lắp nhiệm vụ “Sửa chữa hư hỏng Giảng đường A2 và mái Giảng đường A3 do bão số 13 gây ra”. Đơn vị được chỉ định là liên danh Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh và Công ty TNHH Xây lắp Tổng hợp Tiến Thịnh, với giá giao thầu hơn 853 triệu đồng.
Tiếp đó, tại Quyết định số 3419/QĐ-ĐHQN, nhà trường tiếp tục chỉ định thầu thi công xây lắp nhiệm vụ “Sửa chữa hư hỏng tường rào bị sập gần A6 và Thư viện, mái Hội trường A do bão số 13 gây ra”. Đơn vị được chỉ định vẫn là liên danh Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh và Công ty TNHH Xây lắp Tổng hợp Tiến Thịnh, với giá giao thầu hơn 831 triệu đồng.
Tương tự, Quyết định 3421/QĐ-ĐHQN cũng chỉ định thầu thi công xây lắp Nhiệm vụ: “Sửa chữa hư hỏng ký túc xá C4 (do bão số 13 gây ra)”. Đơn vị được chỉ định thầu là Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh. Giá giao thầu là hơn 853 triệu đồng.
Tiếp đó vào ngày 27/11/2025, Hiệu trưởng Đoàn Đức Tùng tiếp tục ký 2 quyết định chỉ định thầu xây lắp 3448/QĐ-ĐHQN và 3449/QĐ-ĐHQN. Đơn vị được giao thầu vẫn gọi tên Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh.
Cụ thể, Quyết định 3448/QĐ-ĐHQN đã chỉ định thầu thi công xây lắp Nhiệm vụ: “Sửa chữa hư hỏng mái nhà Nhà luyện tập thể dục thể thao và mái Giảng đường A1 (do bão số 13 gây ra)”. Đơn vị được chỉ định thầu là Liên danh nhà thầu Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh và Công ty TNHH xây lắp tổng hợp Tiến Thịnh. Giá giao thầu hơn 847 triệu đồng.
Tiếp đó, Quyết định 3449/QĐ-ĐHQN chỉ định thầu thi công xây lắp Nhiệm vụ: “Sửa chữa hư hỏng mái, cửa và chống thấm Thư viện (do bão số 13 gây ra)”. Đơn vị được chỉ định thầu là Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh. Giá giao thầu hơn 839 triệu đồng.
Như vậy, tổng giá trị 5 gói thầu nói trên là hơn 4,2 tỷ đồng, được thực hiện theo loại hợp đồng trọn gói. Nguồn vốn sử dụng từ ngân sách Nhà nước, thời gian thực hiện chỉ trong 15 ngày. Đáng chú ý, Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh đứng độc lập tại 2 gói thầu, cho thấy áp lực triển khai đối với doanh nghiệp này là không nhỏ.
Theo quy định pháp luật, hình thức chỉ định thầu có thể được áp dụng trong các tình huống cấp bách, như khắc phục hậu quả thiên tai, nhằm rút ngắn thời gian triển khai. Tuy nhiên, việc rút gọn thủ tục không đồng nghĩa với việc nới lỏng các nguyên tắc trong lựa chọn nhà thầu.
Từ đó, việc nhiều gói thầu cùng được giao cho một doanh nghiệp trong thời gian rất ngắn khiến dư luận đặt câu hỏi: quá trình đánh giá năng lực, kinh nghiệm và khả năng đáp ứng tiến độ của Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh so với các nhà thầu khác trên thị trường đã được thực hiện đầy đủ, khách quan và chặt chẽ hay chưa.
Hoạt động đấu thầu lành mạnh có mối liên hệ trực tiếp với chất lượng đào tạo nguồn nhân lực của một trường đại học, bởi nguồn nhân lực không chỉ được hình thành từ giáo trình, bài giảng hay đội ngũ giảng viên, mà còn từ toàn bộ môi trường học tập, nghiên cứu và rèn luyện mà nhà trường tạo ra.
Mỗi gói thầu xây dựng, sửa chữa giảng đường, phòng học, phòng thí nghiệm, thư viện, ký túc xá, hệ thống công nghệ thông tin hay mua sắm trang thiết bị đào tạo đều tác động đến điều kiện tiếp cận tri thức, thực hành kỹ năng và bảo đảm an toàn cho sinh viên.
Nếu công tác đấu thầu được thực hiện công khai, minh bạch, cạnh tranh và lựa chọn đúng nhà thầu có năng lực, nguồn ngân sách sẽ được sử dụng hiệu quả, công trình hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, qua đó tạo nền tảng vật chất ổn định để nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực cho địa phương, đất nước.
Ngược lại, nếu hoạt động đấu thầu thiếu lành mạnh, thiếu cạnh tranh hoặc chưa kiểm soát chặt chẽ năng lực nhà thầu, hệ quả không chỉ dừng lại ở nguy cơ thất thoát, lãng phí ngân sách, mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình đào tạo.
Một công trình chậm tiến độ có thể làm gián đoạn kế hoạch học tập; một hạng mục sửa chữa kém chất lượng có thể tiềm ẩn rủi ro về an toàn; thiết bị được mua sắm không phù hợp có thể làm giảm hiệu quả thực hành, nghiên cứu của sinh viên. Những tác động đó cuối cùng đều làm suy giảm chất lượng môi trường đào tạo và ảnh hưởng đến năng lực đầu ra của người học.
Vì vậy, đối với trường đại học, đấu thầu minh bạch không chỉ là yêu cầu về quản lý tài chính công, mà còn là một phần của trách nhiệm đào tạo nguồn nhân lực. Một cơ sở giáo dục muốn đào tạo ra những con người có năng lực, kỷ luật, trách nhiệm và tinh thần liêm chính thì chính nhà trường cũng cần thể hiện các giá trị đó trong hoạt động quản trị của mình. Đấu thầu lành mạnh, do đó, không tách rời nhiệm vụ giáo dục, mà góp phần bảo đảm điều kiện đào tạo, củng cố niềm tin xã hội và nâng cao uy tín của nhà trường trong quá trình cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cho xã hội.
