Vừa làm vừa học tuyển chưa đạt 1/3 chỉ tiêu
Kết quả tuyển sinh giai đoạn 2023-2024 đến 2025-2026 cho thấy hệ đại học vừa làm vừa học liên tục gặp khó khăn trong việc thực hiện chỉ tiêu. Dù số người trúng tuyển tăng so với năm đầu thống kê, tỷ lệ tuyển sinh vẫn ở mức thấp.
Cụ thể, năm học 2023-2024, các cơ sở giáo dục đại học có 58.526 chỉ tiêu nhưng chỉ tuyển được 15.511 người, đạt 26,5%. Năm học 2024-2025, số người trúng tuyển tăng lên 18.762 trên tổng số 55.963 chỉ tiêu, tương ứng 33,53%.
Đến năm học 2025-2026, hệ này có 56.738 chỉ tiêu, trong khi số người trúng tuyển đạt 18.970, tương đương 33,43%. Như vậy, tỷ lệ tuyển sinh gần như không thay đổi so với năm trước và vẫn thấp hơn nhiều so với quy mô chỉ tiêu được giao.
So với năm học 2023-2024, số chỉ tiêu giảm khoảng 3,1%, trong khi số người trúng tuyển tăng 22,3%. Tuy nhiên, mức tăng này chưa tạo ra chuyển biến đáng kể về tỷ lệ thực hiện chỉ tiêu.
Ở hệ đại học liên thông vừa làm vừa học, quy mô tuyển sinh biến động mạnh hơn. Năm học 2023-2024, các trường có 94.518 chỉ tiêu và 55.705 người trúng tuyển, đạt 58,94%. Sang năm học 2024-2025, chỉ tiêu giảm còn 42.584, số người trúng tuyển còn 21.192, tương ứng 49,77%.
Đến năm học 2025-2026, chỉ tiêu tăng lên 54.080, số người trúng tuyển đạt 27.671, đưa tỷ lệ tuyển sinh lên 51,17%. Dù có dấu hiệu phục hồi, số người trúng tuyển vẫn thấp hơn đáng kể so với năm học đầu tiên trong giai đoạn thống kê.
Đào tạo từ xa tăng số người trúng tuyển
Ở chiều ngược lại, hệ đại học từ xa ghi nhận số người trúng tuyển tăng liên tục trong ba năm học.
Năm học 2023-2024, các cơ sở đào tạo có 78.766 chỉ tiêu và tuyển được 43.656 người, đạt 55,42%. Năm học tiếp theo, số người trúng tuyển tăng lên 69.998 trên tổng số 97.641 chỉ tiêu, tỷ lệ thực hiện đạt 71,69%.
Đến năm học 2025-2026, chỉ tiêu đào tạo từ xa tăng lên 129.372, trong khi số người trúng tuyển đạt 78.255, tương ứng 60,49%. So với năm học 2023-2024, số người trúng tuyển tăng gần 79,2%.
Tuy nhiên, tỷ lệ thực hiện chỉ tiêu đã giảm hơn 11 điểm phần trăm so với năm học trước. Điều này cho thấy quy mô tuyển sinh tiếp tục mở rộng nhưng số người trúng tuyển chưa tăng tương ứng với tốc độ tăng chỉ tiêu.
Diễn biến trên phản ánh sự khác biệt về kết quả tuyển sinh giữa các phương thức đào tạo. Tuy nhiên, các số liệu hiện có chưa đủ để xác định nguyên nhân hoặc khẳng định người học đang chuyển từ hệ vừa làm vừa học sang đào tạo từ xa.
Đại học chính quy tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn
Trong năm học 2025-2026, hệ đại học chính quy tuyển được 646.576 người trên tổng số 727.432 chỉ tiêu, đạt 88,88%. Đây là tỷ lệ thực hiện chỉ tiêu cao hơn đáng kể so với các phương thức đào tạo vừa làm vừa học và từ xa.
Quy mô tuyển sinh chính quy cũng tăng liên tục trong ba năm. Năm học 2023-2024, các trường có 617.859 chỉ tiêu và tuyển được 512.223 người, đạt 82,90%. Sang năm học 2024-2025, số người trúng tuyển tăng lên 559.180, tương ứng 88,04%.
Đến năm học 2025-2026, số người trúng tuyển đạt 646.576, tăng 87.396 người so với năm trước. Dù tỷ lệ thực hiện chỉ tiêu được cải thiện, số tuyển được vẫn thấp hơn 80.856 người so với kế hoạch.
Tính đến tháng 8/2026, cả nước có gần 2,8 triệu người đang học tại các cơ sở giáo dục đại học, trong đó có hơn 2,59 triệu sinh viên đại học, 139.276 học viên thạc sĩ và 63.867 nghiên cứu sinh. Quy mô đào tạo sau đại học đạt 203.143 người, chiếm khoảng 7,26% tổng số người học.
Đáng chú ý, các ngành thuộc 8 lĩnh vực STEM có 848.286 người theo học, chiếm khoảng 30,3% tổng quy mô đào tạo. Trong đợt 1 tuyển sinh năm 2026, nhóm ngành này ghi nhận 211.113 thí sinh xác nhận nhập học, chiếm 33,61% tổng số thí sinh xác nhận nhập học.
Sự khác biệt về kết quả tuyển sinh giữa các phương thức đặt ra yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học phải đánh giá sát nhu cầu học tập khi xây dựng chỉ tiêu, thay vì chỉ dựa vào năng lực tuyển sinh hoặc quy mô đào tạo hiện có.
Đối với hệ vừa làm vừa học và đào tạo từ xa, việc tổ chức chương trình cần gắn với nhu cầu nâng cao trình độ của người đã đi làm, tính linh hoạt về thời gian và khả năng ứng dụng kiến thức vào công việc. Cùng với mở rộng cơ hội học tập, chất lượng đào tạo và giá trị thực tế của văn bằng vẫn là những yếu tố quan trọng để thu hút người học.
Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngày càng lớn, đa dạng hóa phương thức đào tạo cần đi đôi với việc xác định đúng đối tượng, đúng nhu cầu và bảo đảm chất lượng đầu ra. Đây cũng là cơ sở để giáo dục đại học thực hiện tốt hơn vai trò đào tạo, đào tạo lại và phát triển nguồn nhân lực trong xã hội.
