Hướng tới giảm áp lực thi cử
Theo dự thảo quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất giới hạn kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập ở hai môn Toán và Ngữ văn. Nội dung kiểm tra không vượt quá yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS.
Phương án này hướng tới thu hẹp phạm vi kiến thức học sinh cần tập trung ôn luyện cho kỳ tuyển sinh, tạo điều kiện để các em duy trì việc học tập theo chương trình thay vì dành quá nhiều thời gian chuẩn bị cho nhiều môn thi. Việc giảm số môn cũng có thể giúp tiết kiệm nguồn lực trong khâu xây dựng đề, tổ chức coi thi, chấm thi và các công việc liên quan.
Tuy nhiên, giảm số môn thi không đồng nghĩa với việc giảm yêu cầu về chất lượng đánh giá. Đề thi vẫn cần bảo đảm khả năng phân hóa phù hợp, phản ánh năng lực của học sinh và đáp ứng mục tiêu tuyển sinh của từng loại hình trường.
Địa phương chủ động lựa chọn phương thức tuyển sinh
Theo định hướng trong dự thảo, tuyển sinh lớp 10 tiếp tục có ba phương thức gồm thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp thi tuyển với xét tuyển. Việc lựa chọn phương thức được giao cho Sở Giáo dục và Đào tạo căn cứ vào quy mô học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận của các trường, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục và mạng lưới trường lớp tại địa phương.
Điều này có nghĩa không phải địa phương nào cũng bắt buộc tổ chức thi tuyển. Ở những nơi có đủ chỗ học và điều kiện phù hợp, xét tuyển có thể là phương án giúp giảm áp lực cho học sinh, phụ huynh và nhà trường.
Ngược lại, tại những địa bàn có số lượng học sinh đăng ký vào trường công lập vượt khả năng tiếp nhận, cơ quan quản lý cần lựa chọn phương thức phù hợp để bảo đảm việc tuyển sinh công bằng, khách quan và đáp ứng nhu cầu học tập.
Bên cạnh số môn thi, hiệu quả giảm áp lực còn phụ thuộc vào khả năng cân đối chỗ học, phân bổ học sinh giữa các trường và công khai tiêu chí tuyển sinh. Nếu sức ép cạnh tranh vẫn lớn do thiếu trường, thiếu lớp, việc giảm môn thi có thể chưa giải quyết được toàn bộ những khó khăn mà học sinh và gia đình gặp phải.
Trường chuyên vẫn có bài thi môn chuyên
Đối với tuyển sinh vào trường THPT chuyên, dự thảo quy định học sinh phải dự thi các môn chung và một môn thi chuyên tương ứng với môn đăng ký dự tuyển. Mỗi môn chuyên có đề riêng, được xây dựng theo chương trình môn học cấp THCS nhằm lựa chọn học sinh có năng khiếu phù hợp.
Như vậy, phương án hai môn Toán và Ngữ văn được đề xuất không có nghĩa mọi thí sinh đều chỉ phải làm hai bài thi trong mọi trường hợp. Học sinh đăng ký vào trường chuyên vẫn phải thực hiện thêm bài thi môn chuyên theo quy định dự kiến.
Việc hoàn thiện quy chế cần bảo đảm sự hài hòa giữa mục tiêu giảm áp lực thi cử, quyền tiếp cận giáo dục và yêu cầu tuyển chọn phù hợp với năng lực của từng học sinh. Đặc biệt, thông tin về phương thức, môn thi, tiêu chí xét tuyển cần được công bố sớm để học sinh và gia đình chủ động xây dựng kế hoạch học tập.
Hiện phương án thi Toán và Ngữ văn vẫn là nội dung trong dự thảo, chưa phải quy định chính thức. Việc áp dụng cụ thể sẽ phụ thuộc vào văn bản được ban hành sau quá trình lấy ý kiến và hoàn thiện.
