Mục tiêu tăng trưởng 2 con số đòi hỏi phải khơi thông mọi nguồn lực, trước hết là nguồn lực nội sinh, tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm một lần nữa nhấn mạnh yêu cầu xác lập văn hóa là trụ cột của phát triển, động lực tăng trưởng mới; phát triển công nghiệp văn hóa và đo lường được đóng góp của từng ngành, địa phương.

Đây là định hướng quan trọng, đòi hỏi các cấp ủy, tổ chức đảng chuyển mạnh tư duy từ “bảo tồn và thụ hưởng văn hóa” sang “phát huy văn hóa như một nguồn lực phát triển”, đưa các giá trị văn hóa trở thành nguồn lực trực tiếp cho phát triển kinh tế-xã hội.
Việt Nam hiện có hơn 500 di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào danh mục quốc gia và hàng nghìn di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Hơn 5.400 làng nghề, trong đó hơn 1.800 làng nghề truyền thống, tạo ra hàng triệu sản phẩm thủ công mỹ nghệ, xuất khẩu tới rất nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. Bên cạnh đó còn rất nhiều ngành công nghiệp văn hóa khác như: Điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, thời trang, ẩm thực, trò chơi “số”... Thế nhưng, mức độ đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa vào tăng trưởng kinh tế (GDP) cả nước còn khá khiêm tốn, tỷ trọng ước đạt khoảng 4-5% GDP trong giai đoạn từ năm 2018-2025.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho rằng, muốn đánh giá chính xác đóng góp của văn hóa vào tăng trưởng kinh tế, cần xác định rõ giá trị đó được tạo ra từ những ngành, lĩnh vực nào và làm thế nào để nhận diện, đo lường đầy đủ, chính xác, có cơ sở khoa học những đóng góp của văn hóa vào tăng trưởng kinh tế. Qua đó, giúp nhìn nhận đúng hơn vai trò của văn hóa và phát huy văn hóa như một nguồn lực quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết: “Khi những giá trị được tạo ra, những đóng góp trực tiếp và sức lan tỏa của văn hóa được nhìn nhận trong mối quan hệ với toàn bộ nền kinh tế, thì văn hóa không chỉ được khẳng định bằng những giá trị tinh thần mà còn được lượng hóa, ghi nhận bằng những con số cụ thể. Những con số thống kê, nếu được xây dựng một cách khoa học và đầy đủ, sẽ giúp chúng ta nhận diện rõ hơn nguồn lực văn hóa, đầu tư đúng hơn cho văn hóa và xây dựng chính sách phát triển công nghiệp văn hóa hiệu quả hơn. Đó cũng chính là ý nghĩa của việc thống kê, lượng hóa đóng góp của văn hóa vào tăng trưởng kinh tế”.
Theo Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, mục tiêu đến năm 2030 là các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP, hình thành từ 5 đến 10 thương hiệu quốc gia; đến năm 2045, đóng góp khoảng 9% GDP. Trong khi đó, quy mô và xu hướng các ngành công nghiệp văn hóa hiện được ước tính đóng góp khoảng 5% GDP, đạt mức tăng trưởng 7%-8% mỗi năm, tuy nhiên, hiện chưa đủ cơ sở để xác định chính xác mức đóng góp này. Trung tướng, PGS.TS Phan Xuân Tuy, Giám đốc Học viện Chính trị Công an Nhân dân nhận định, thời gian tới cần định hình tư duy mới về hoàn thiện thể chế văn hóa, siết chặt kỷ luật thực thi, qua đó khơi thông các nguồn lực nội sinh phục vụ mục tiêu phát triển, để giá trị văn hóa Việt Nam thực sự trở thành một nguồn động lực quan trọng cho phát triển bền vững đất nước.
Trung tướng, PGS.TS Phan Xuân Tuy đặt vấn đề: “Bên cạnh những giá trị văn hóa truyền thống rất tốt đẹp, những nguy cơ mới về an ninh, trong đó có an ninh văn hóa và những nguy cơ mới về an ninh văn hóa trên không gian mạng đã thấy rất rõ nét. Và trở thành rào cản rất lớn để phát huy những giá trị. Đồng thời do yêu cầu phát triển, xuất hiện nhiều không gian mới, tuyến mới, lĩnh vực mới, địa bàn mới và những thách thức mới về mặt an ninh quốc gia, trong đó có câu chuyện an ninh văn hóa. Làm thế nào để văn hóa chúng ta thật sự trở thành tấm khiên bảo vệ vững chắc cho sự phát triển đất nước?”

Nhiều ý kiến cũng nhận định, yêu cầu đặt ra là phải xác định được văn hóa tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế và xã hội; tính được giá trị gia tăng của các hoạt động văn hóa đóng góp cho tăng trưởng, việc làm, thu nhập, xuất khẩu, thương hiệu và tác động sang các ngành khác. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong một thế giới biến động nhanh, sức bền của nền kinh tế không thể tách rời sức bền của hệ giá trị, bản sắc và niềm tin xã hội. Điều quan trọng là làm cho các giá trị tốt đẹp đi vào hành vi kinh tế, đạo đức công vụ, văn hóa doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo và quản trị quốc gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Phát triển công nghiệp văn hóa thành một động lực tăng trưởng mới, chuyển sức mạnh văn hóa thành năng lực cạnh tranh quốc gia. Mỗi địa phương trọng điểm chỉ lựa chọn một số ít lĩnh vực và không quá ba dự án dẫn dắt. Mỗi dự án phải làm rõ sản phẩm, doanh nghiệp thực hiện, nguồn vốn, thị trường, tài sản trí tuệ và đóng góp dự kiến vào GRDP, việc làm, xuất khẩu hoặc thu hút du lịch. Phải đo được đóng góp của từng ngành, từng địa phương; doanh thu trong nước và xuất khẩu; số doanh nghiệp, việc làm, thu nhập; giá trị bản quyền, tài sản trí tuệ và mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị.”
Đất nước đang đứng trước thời cơ lớn, nhưng thời cơ chỉ trở thành hiện thực khi được đón nhận bằng tư duy mới, thể chế mạnh, bộ máy đồng bộ và niềm tin xã hội được vun đắp từng ngày. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần khẳng định, điều quan trọng hơn cả là phải tạo được niềm tin và động lực phát triển trong toàn xã hội. Khi người dân tin tưởng, doanh nghiệp tin tưởng, hệ thống vận hành thông suốt, nguồn lực được khơi thông, thì khát vọng phát triển sẽ được chuyển hóa thành sức mạnh thực tế, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.