Bài toán tuyển sinh lớp 10 tại TPHCM không chỉ nằm ở số lượng học sinh tăng nhanh mà còn ở sự chênh lệch giữa nhu cầu học tập và khả năng tiếp nhận của các trường tại từng khu vực.
Trong kỳ tuyển sinh năm 2026, hơn 3.000 học sinh đã trúng tuyển lớp 10 hệ đại trà nhưng không làm thủ tục nhập học. Số trường hợp này tập trung chủ yếu tại một số địa bàn có mật độ dân cư thấp như Cần Giờ, Bình Chánh và các khu vực thuộc Quận 2, Quận 9 trước đây.
Để tránh lãng phí chỉ tiêu, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) TPHCM đã tổ chức tuyển sinh bổ sung tại những trường chưa tuyển đủ học sinh, dành cơ hội cho cả các em không trúng tuyển ở cả ba nguyện vọng ban đầu.
Dù vậy, việc bổ sung học sinh vẫn chưa giải quyết được hết những bất cập. Một số em được tuyển ở đợt sau có nơi cư trú xa trường, trong khi học sinh sống gần trường lại không đạt mức điểm xét tuyển bổ sung. Sau một năm học, nhóm học sinh được tuyển bổ sung có xu hướng chuyển trường với tỷ lệ cao, khiến các trường gặp khó khăn trong việc duy trì sĩ số ổn định.
Theo Sở GD-ĐT TPHCM, thực tế này đặt ra yêu cầu phải tính toán phương án tuyển sinh sát hơn với đặc điểm từng khu vực. Nếu chỉ căn cứ vào chỉ tiêu và điểm thi mà chưa tính đầy đủ đến phân bố dân cư, việc sử dụng chỗ học tại các trường có thể chưa hiệu quả, trong khi học sinh vẫn gặp khó khăn khi tìm nơi học phù hợp.
Sự khác biệt về mạng lưới trường học cũng khiến học sinh vùng ven chịu nhiều bất lợi hơn khi không vào được trường công lập. Các lựa chọn như trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường cao đẳng và trung cấp nghề chủ yếu tập trung tại khu vực trung tâm, chưa phân bố đồng đều ở những địa bàn xa hơn.
Trước những vấn đề này, thành phố dự kiến xem xét điều chỉnh phương thức tuyển sinh theo hướng linh hoạt, gắn với nhu cầu học tập và điều kiện thực tế của từng địa phương. Trong quý IV/2026, các phòng, ban thuộc Sở GD-ĐT sẽ tham mưu lãnh đạo Sở yêu cầu các trường đánh giá lại năng lực tiếp nhận, làm căn cứ xem xét điều chỉnh chỉ tiêu.
Việc rà soát sẽ tập trung vào cơ sở vật chất, trang thiết bị và đội ngũ giáo viên ở từng môn học. Qua đó, ngành giáo dục có thể xác định trường nào còn khả năng tiếp nhận thêm học sinh, trường nào cần được đầu tư để mở rộng quy mô.
Áp lực điều chỉnh càng rõ khi quy mô học sinh cuối cấp THCS đang tăng nhanh. Theo thống kê của Sở GD-ĐT, năm học 2026-2027, TPHCM dự kiến có 210.932 học sinh lớp 9, tăng hơn 40.000 em so với năm học trước. Nếu tỷ lệ đăng ký dự tuyển tương tự năm 2026, kỳ thi lớp 10 năm 2027 có thể có khoảng 186.000 thí sinh, tăng khoảng 35.000 em.
Năm 2026, hệ thống THPT công lập có 117.355 chỉ tiêu, đáp ứng khoảng 89% tổng số thí sinh đăng ký dự thi. Nếu giữ quy mô tuyển sinh tương đương trong năm học 2027-2028, tỷ lệ đáp ứng dự kiến giảm còn khoảng 72%. Điều này cho thấy việc tăng khả năng tiếp nhận của các trường và mở rộng những lựa chọn học tập sau THCS sẽ trở nên cấp thiết.
Tại Trường THCS Hà Huy Tập, phường Gia Định, quy mô học sinh lớp 9 năm nay tăng gần gấp đôi, lên hơn 700 em thuộc 16 lớp. Trước áp lực học tập cuối cấp, trường đã tổ chức chuyên đề “Chắp cánh ước mơ” ngay đầu năm học, giúp học sinh tiếp cận sớm với phương pháp học tập, yêu cầu của kỳ tuyển sinh và các hướng đi sau THCS.
Năm học này, nhà trường tổ chức tư vấn theo nhiều giai đoạn, với sự phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và gia đình. Mục tiêu là giúp học sinh xác định năng lực thực tế, xây dựng kế hoạch học tập phù hợp, đồng thời để phụ huynh chủ động cân nhắc các lựa chọn thay vì chờ đến khi có kết quả tuyển sinh mới tìm phương án.
Về lâu dài, bên cạnh điều chỉnh cách tuyển sinh và tăng cường phân luồng, TPHCM xác định việc đầu tư thêm trường THPT vẫn là giải pháp căn cơ. Kết quả rà soát năng lực tiếp nhận của các trường sẽ góp phần dự báo nhu cầu, xác định địa bàn cần bổ sung cơ sở giáo dục và xây dựng kế hoạch đầu tư phù hợp trong những năm tới.
