Cuối tháng 6 vừa qua, đến công tác tại một xã miền núi của tỉnh Quảng Ninh, tôi có dịp hàn huyên cùng cậu em vợ làm trưởng thôn, kiêm bí thư chi bộ. Sau những lời thăm hỏi sức khỏe, em tôi trải lòng về công việc: “Mỗi tuần, em phải tham gia vài cuộc họp, như họp triển khai nghị quyết, họp sắp xếp các thôn, triển khai thu thuế, đền bù giải phóng mặt bằng; sơ kết của UBND, HĐND, mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể xã. Sau đó về triển khai trong cấp ủy, chi bộ và thôn.
Ngoài ra, rất nhiều việc, như cháy rừng, tai nạn hay mất trâu bò, bị rắn cắn, chó cắn, thậm chí vợ chồng cãi nhau cũng gọi đến trưởng thôn. Mỗi khi trong thôn có người từ trần, trưởng thôn phải có mặt tới vài ba lần. Lúc đầu đến thăm hỏi, chia buồn cùng gia đình, rồi tham gia đoàn viếng của chi bộ, của thôn và sau đó trực tiếp tổ chức lễ truy điệu”. Khi hỏi về phụ cấp, em tôi bày tỏ: “Mỗi tháng, phụ cấp của em, sau khi trừ bảo hiểm đi còn khoảng 6 triệu đồng. Nhưng đám xá trong thôn, trong xã, rồi tiền xăng giải quyết công việc chung, còn chẳng là bao”.
Chia tay cậu em vợ, mang theo những băn khoăn trở về thành phố Hải Phòng, tôi tìm gặp anh bạn làm tổ trưởng tổ dân phố tại một phường. Những tâm sự của bạn tôi về “Người vác tù và hàng tổng” chẳng khác là bao so với cậu em. “Nói thật với ông là “trăm dâu đổ đầu tằm”. Tuần nào cũng họp, việc gì phường triển khai xuống dân thì đều qua tổ dân phố. Như giải phóng mặt bằng, lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, đèn chiếu sáng bị cháy, vất rác bừa bãi, chó thả rông, thu thuế, thu quỹ, đám vui, đám buồn. Còn phụ cấp của tôi thì chưa đến 5 triệu đồng”, bạn tôi chia sẻ. Tìm hiểu thực tế công việc của “Người vác tù và hàng tổng” tại nhiều địa phương, tôi đều được nghe những lời tâm sự tương tự như trên.
Vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 185/2026/NĐ-CP, quy định về tổ chức, hoạt động và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Từ 01/7/2026, các thôn, tổ dân phố được sắp xếp lại theo hướng tinh, gọn và mức lương cơ sở được điều chỉnh, phụ cấp của trưởng thôn, tổ trưởng dân phố sẽ tăng lên. Đối với thôn có từ 700 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố có từ 1.000 hộ gia đình trở lên cũng chưa đến 7.600.000 đồng. Còn nếu số hộ gia đình thấp hơn thì phụ cấp được 6.325.000 đồng. Tuy nhiên, so với những cống hiến và công việc họ đảm nhiệm thì mức phụ cấp đó vẫn còn khiêm tốn.
Do đó, các địa phương cần đẩy mạnh cải cách hành chính, gắn với chuyển đổi số, hạn chế hội họp, nhất là những cuộc họp không thực sự cần thiết. Đồng thời, ngoài chế độ của Nhà nước, mỗi địa phương cần có chính sách quan tâm, động viên kịp thời để những “Người vác tù và hàng tổng” yên tâm, gắn bó với công việc được giao.
