Việc đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng sẽ được quản lý theo hướng tăng cường ứng dụng dữ liệu và phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp chính quyền. Đây là nội dung đáng chú ý trong Quyết định số 2001/QĐ-TTg do Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký ngày 17/10, triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Theo kế hoạch, Bộ Nội vụ chịu trách nhiệm nâng cấp hệ thống thông tin phục vụ quản lý người lao động. Mỗi người sẽ có mã số để theo dõi xuyên suốt quá trình tham gia chương trình làm việc ở nước ngoài, từ khi được chuẩn bị nguồn, tuyển chọn đến lúc xuất cảnh, làm việc và trở về Việt Nam.
Không chỉ lưu trữ thông tin, hệ thống còn phải hỗ trợ tiếp nhận thông báo, xử lý thủ tục hành chính và trao đổi dữ liệu giữa các cơ quan trung ương với địa phương. Việc kết nối, chia sẻ thông tin phải đi kèm các yêu cầu về bảo mật và phục vụ công tác kiểm tra sau khi thủ tục được thực hiện.
Các chức năng phục vụ tiếp nhận thông báo, giải quyết thủ tục, cập nhật và kết nối dữ liệu phải hoàn tất, được kiểm thử trước ngày 1/3/2027. Sau thời điểm này, hệ thống tiếp tục được mở rộng và hoàn thiện trong năm 2027 cùng những năm tiếp theo. Bộ Nội vụ cũng phải ban hành thông tư hướng dẫn về cơ sở dữ liệu trong quý I/2027, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Cấp xã trở thành đầu mối giám sát tại địa bàn
Một thay đổi đáng chú ý là trách nhiệm theo dõi hoạt động chuẩn bị nguồn lao động được giao cụ thể cho chính quyền cơ sở. UBND cấp xã phải bố trí người phụ trách tiếp nhận, công khai thông báo của doanh nghiệp dịch vụ và giám sát hoạt động liên quan trên địa bàn.
Để hạn chế tình trạng doanh nghiệp hoạt động không đúng quy định, cấp xã phải kiểm tra thông tin với danh sách đơn vị được cấp phép do Bộ Nội vụ công bố. Trường hợp phát hiện vi phạm, địa phương xử lý trong phạm vi thẩm quyền hoặc chuyển vụ việc đến cơ quan có trách nhiệm. Danh sách doanh nghiệp còn hiệu lực giấy phép và những đơn vị đã bị thu hồi giấy phép cũng phải được Bộ Nội vụ cập nhật thường xuyên trên cổng thông tin điện tử.
Ở cấp tỉnh, các cơ quan chuyên môn phụ trách lĩnh vực lao động cần chuẩn bị công chức, quy trình xử lý và điều kiện cần thiết để đảm nhận phần việc được chuyển giao. Việc thực hiện phải dựa trên biên chế hiện có, không lập thêm tổ chức hoặc đầu mối mới.
Các tỉnh, thành phố đồng thời có trách nhiệm công khai thủ tục hành chính theo thẩm quyền của từng cấp và đưa dịch vụ công trực tuyến toàn trình lên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Người lao động được cung cấp thông tin để tránh mất tiền oan
Song song với việc hoàn thiện cơ chế quản lý, kế hoạch yêu cầu tăng cường phổ biến pháp luật cho doanh nghiệp, các tổ chức liên quan, người lao động và gia đình. Những địa bàn có nhiều người đi làm việc ở nước ngoài, khu vực miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số là những nơi cần được chú trọng tuyên truyền.
Nội dung hướng dẫn tập trung vào các khoản tiền người lao động phải chi trả theo quy định, dấu hiệu nhận biết hành vi lừa đảo và cách gửi phản ánh khi phát sinh vấn đề. Với người đang làm việc ở nước ngoài, thông tin sẽ được truyền tải thông qua các cơ quan đại diện Việt Nam.
Để các quy định mới có thể triển khai thống nhất, các cơ quan liên quan còn phải hoàn thiện văn bản hướng dẫn, rà soát những quy định hiện hành cần điều chỉnh. Kế hoạch đặt mục tiêu tránh tình trạng thiếu quy định trong quá trình chuyển tiếp, đồng thời tạo cơ sở để quản lý hoạt động đưa lao động Việt Nam ra nước ngoài theo hợp đồng chặt chẽ hơn.
