Dự án luật do Bộ Nội vụ chủ trì xây dựng, ngoài sửa đổi Bộ luật Lao động còn liên quan đến các luật về Lưu trữ, Bình đẳng giới, Hoạt động chữ thập đỏ và Việc làm. Các đề xuất tập trung vào việc điều chỉnh chính sách lao động, đơn giản hóa thủ tục hành chính và thích ứng với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Cấp xã có thể được giao xử lý đình công trái trình tự
Một trong những thay đổi liên quan trực tiếp đến công tác quản lý tại địa phương là đề xuất chuyển một số nhiệm vụ từ cấp huyện xuống cấp xã. Theo dự thảo, chủ tịch UBND cấp xã có thể được giao chủ trì, phối hợp xử lý các cuộc đình công không tuân thủ trình tự, thủ tục theo quy định. Thẩm quyền này hiện thuộc chủ tịch UBND cấp huyện.
Với thủ tục đăng ký nội quy lao động, dự thảo cũng đề xuất để chủ tịch UBND cấp xã thực hiện khi được người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh ủy quyền. Quy định hiện hành yêu cầu người sử dụng lao động có từ 10 lao động trở lên đăng ký nội quy tại cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh nơi đăng ký kinh doanh; tùy điều kiện thực tế, nhiệm vụ có thể được ủy quyền cho cấp huyện.
Tuy nhiên, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đề nghị làm rõ cách phân công trách nhiệm nếu đình công diễn ra tại doanh nghiệp có nhiều chi nhánh, cơ sở sản xuất thuộc các xã khác nhau. Cơ quan thẩm tra cũng yêu cầu xác định đầu mối công đoàn tại địa bàn và vai trò tham mưu của cơ quan chuyên môn cấp tỉnh nhằm tránh chồng chéo khi giải quyết vụ việc.
Doanh nghiệp cho thuê lại lao động có thể không cần xin giấy phép
Dự thảo đề xuất thay đổi cách quản lý hoạt động cho thuê lại lao động, từ cấp giấy phép sang đăng ký quỹ và thông báo hoạt động với cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Hoạt động này đồng thời được đưa ra khỏi danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.
Theo quy định hiện hành, người lao động ký hợp đồng với doanh nghiệp cho thuê lại lao động nhưng sau đó làm việc dưới sự điều hành của một doanh nghiệp khác. Dù chuyển sang làm việc tại đơn vị tiếp nhận, người lao động vẫn duy trì quan hệ lao động với doanh nghiệp đã ký hợp đồng ban đầu.
Để được cấp phép kinh doanh dịch vụ này, doanh nghiệp hiện phải đáp ứng các yêu cầu về người đại diện theo pháp luật, trong đó có điều kiện không có án tích và có ít nhất 3 năm kinh nghiệm chuyên môn hoặc quản lý về cho thuê lại lao động, cung ứng lao động trong 5 năm liền kề trước khi đề nghị cấp phép. Mức ký quỹ theo quy định hiện hành là 2 tỷ đồng.
Nếu phương án mới được thông qua, Chính phủ sẽ quy định cụ thể việc ký quỹ, thông báo hoạt động, chấm dứt hoạt động và danh mục công việc được phép cho thuê lại lao động.
Ủy ban Văn hóa và Xã hội cơ bản đồng tình với việc giảm điều kiện kinh doanh để doanh nghiệp bớt thủ tục và chi phí tuân thủ. Dù vậy, cơ quan này lưu ý bỏ cơ chế cấp phép cũng đồng nghĩa giảm một công cụ kiểm soát doanh nghiệp trước khi gia nhập thị trường, tiềm ẩn rủi ro đối với người lao động.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, số doanh nghiệp cho thuê lại lao động đã tăng gấp đôi so với số được cấp phép trước đây. Trước diễn biến này, cơ quan thẩm tra đề nghị hoàn thiện cơ chế hậu kiểm, bảo đảm quản lý nhà nước hiệu quả và không để xuất hiện khoảng trống pháp lý trong quá trình chuyển đổi.
Ngày nghỉ hưởng nguyên lương dự kiến tăng lên 12 ngày mỗi năm
Dự thảo sửa đổi Bộ luật Lao động bổ sung ngày 24/11 hằng năm là ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm và hưởng nguyên lương. Nếu quy định được thông qua, số ngày nghỉ lễ chính thức hưởng nguyên lương tại Việt Nam sẽ tăng thêm một ngày so với hiện nay.
Lịch nghỉ theo đề xuất gồm Tết Dương lịch một ngày, Tết Âm lịch 5 ngày, Giỗ Tổ Hùng Vương một ngày, ngày Chiến thắng 30/4 một ngày, Quốc tế Lao động 1/5 một ngày, Quốc khánh hai ngày và ngày Văn hóa Việt Nam một ngày. Tổng cộng là 12 ngày mỗi năm.
Bên cạnh việc bổ sung ngày nghỉ, dự thảo đặt ra thời hạn thông báo lịch nghỉ Tết Âm lịch và Quốc khánh của năm tiếp theo. Theo đó, căn cứ quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ sẽ thông báo lịch nghỉ trước ngày 30/9 hằng năm. Quy định này nhằm tạo điều kiện để người lao động chủ động sắp xếp kế hoạch cá nhân, đồng thời giúp cơ quan, doanh nghiệp chuẩn bị phương án tổ chức công việc và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đề xuất điều chỉnh tiêu chuẩn sức khỏe đối với lao động nước ngoài
Một nội dung khác được đưa vào dự thảo là thay đổi cách quy định về điều kiện sức khỏe của người nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Hiện nay, lao động nước ngoài phải từ đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn, kỹ thuật, tay nghề hoặc kinh nghiệm làm việc và có sức khỏe theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế. Người lao động không được thuộc trường hợp đang chấp hành hình phạt, chưa được xóa án tích hoặc đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ngoài ra, người nước ngoài phải có giấy phép lao động do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp, trừ 9 nhóm trường hợp không thuộc diện cấp phép theo luật hiện hành.
Dự thảo đề xuất thay yêu cầu sức khỏe theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế bằng tiêu chí “có sức khỏe làm việc”, đồng thời điều chỉnh quy định về giấy phép lao động theo hướng bổ sung ngoại lệ theo quy định pháp luật.
Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng cách diễn đạt mới chưa đủ cụ thể, có thể dẫn đến cách hiểu không thống nhất khi triển khai. Cơ quan thẩm tra đề nghị xác định rõ tiêu chí đánh giá, phương thức chứng minh tình trạng sức khỏe và bảo đảm thống nhất với các quy định về khám sức khỏe, hồ sơ cấp giấy phép lao động.
Đối với quy định loại trừ trường hợp phải có giấy phép lao động, cơ quan này cũng đề nghị cân nhắc cụm từ “trừ trường hợp khác theo quy định” do phạm vi ngoại lệ chưa được xác định rõ.
