Trong Thông tư về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và giáo dục theo nhu cầu người học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 8/10, áp dụng từ 15/11 đối với học sinh lớp 1 đến lớp 12. Các trường phổ thông sẽ phải phân định rõ đâu là nội dung học sinh được học trong chương trình giáo dục của nhà trường và đâu là chương trình mở rộng theo nhu cầu.
Theo cách phân loại mới, những hoạt động giúp học sinh củng cố và vận dụng kiến thức đã học như thực hành, trải nghiệm, STEM, phát triển năng lực số hay ngoại ngữ thuộc nhóm giáo dục tăng cường. Đây được xem là phần bổ trợ cho chương trình chính khóa, không phải một dịch vụ mà phụ huynh có thể phải trả thêm tiền.
Nhà trường có thể tổ chức các hoạt động này bằng nhiều hình thức, từ học tại lớp, phòng thí nghiệm đến câu lạc bộ, tham quan, dã ngoại hoặc trải nghiệm thực tế. Người trực tiếp hướng dẫn không nhất thiết chỉ là giáo viên mà có thể có chuyên gia, nghệ sĩ, nghệ nhân, huấn luyện viên hoặc người có chuyên môn phù hợp.
Kinh phí cho nhóm hoạt động này được lấy từ nguồn chi thường xuyên của trường và các nguồn hợp pháp khác. Việc thu tiền học sinh dưới bất kỳ hình thức nào đối với hoạt động giáo dục tăng cường bị cấm.
Ngược lại, nếu học sinh muốn học sâu hơn một lĩnh vực vì sở thích, năng khiếu hoặc định hướng cá nhân, nhà trường có thể tổ chức chương trình giáo dục theo nhu cầu. Đây mới là nhóm hoạt động được phép thu học phí.
Phạm vi của nhóm này khá rộng, từ văn hóa, nghệ thuật, thể thao, hướng nghiệp đến trí tuệ nhân tạo, năng lực số, ngoại ngữ mới, ngoại ngữ theo chuẩn quốc tế, chứng chỉ và các kỹ năng khác. Học sinh không bắt buộc phải tham gia cùng lớp chính khóa mà có thể đăng ký theo nhu cầu riêng.
Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là sự lựa chọn phải thực sự tự nguyện. Trường không được gây sức ép, vận động phụ huynh đăng ký hoặc tạo ra tình huống khiến gia đình cảm thấy phải cho con học để không bị khác biệt so với các bạn.
Bộ cũng cấm một số cách tổ chức có thể làm mờ ranh giới giữa học bắt buộc và học tự nguyện. Các tiết học theo nhu cầu không được xếp xen kẽ với chương trình chính khóa hoặc chương trình tăng cường. Nhà trường cũng không được lấy một nội dung vốn thuộc chương trình tăng cường, cắt giảm khỏi phần học chung rồi chuyển sang chương trình có thu phí. Kết quả học tập từ các chương trình theo nhu cầu cũng không thể dùng để thay thế điểm số của chương trình chính khóa.
Quy định này đặc biệt đáng chú ý với các trường đang triển khai nhiều hoạt động ngoài thời lượng học chính thức. Trước đây, ranh giới giữa các lớp học tăng cường, liên kết, trải nghiệm hay chương trình tự chọn chưa được quy định thành một khung riêng, khiến phụ huynh khó xác định khoản nào là bắt buộc, khoản nào hoàn toàn tùy chọn.
Trong thực tế, không ít phụ huynh từng phản ánh tình trạng các tiết học ngoài chương trình chính khóa được bố trí ngay trong thời khóa biểu. Khi con không đăng ký, học sinh có thể phải tách khỏi hoạt động chung của lớp, từ đó gia đình dù không có nhu cầu vẫn lựa chọn đóng tiền.
Thông tư mới đưa ra một nguyên tắc rõ ràng hơn: nội dung nền tảng, cần thiết và phải bảo đảm cơ hội tiếp cận bình đẳng cho học sinh thì nhà trường không được thu tiền; nội dung mở rộng phục vụ sở thích, năng khiếu hoặc mục tiêu riêng mới được tổ chức theo đăng ký tự nguyện và có thể thu học phí.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng việc tách hai nhóm hoạt động giúp nhà trường có cơ sở tổ chức giáo dục ngoài chương trình chính khóa minh bạch hơn, đồng thời hạn chế nguy cơ biến các hoạt động giáo dục cần thiết thành những khoản thu mà phụ huynh buộc phải lựa chọn trên thực tế.
