Áp lực nhà ở đè nặng lên đời sống người lao động
Tại chương trình đối thoại giữa Thủ tướng Chính phủ với đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, vấn đề nhà ở tiếp tục nhận được nhiều sự quan tâm từ đại diện người lao động.
Theo phản ánh của các tổ chức công đoàn, tại Hà Nội và nhiều địa phương có tốc độ công nghiệp hóa cao, phần lớn công nhân là lao động ngoại tỉnh. Trong khi thu nhập còn hạn chế, giá nhà thương mại vượt quá khả năng chi trả thì lựa chọn phổ biến của họ vẫn là thuê trọ.
Nhiều gia đình có từ 4-5 thành viên đang sinh sống trong các căn phòng chỉ khoảng 10-15m². Không gian sinh hoạt chật hẹp, điều kiện vệ sinh, hạ tầng và các dịch vụ công cộng còn hạn chế khiến chất lượng sống của người lao động chưa được bảo đảm tương xứng với những đóng góp của họ cho nền kinh tế.
Đặc biệt, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt liên tục gia tăng, tiền thuê nhà, điện, nước và các khoản chi tiêu thiết yếu đang chiếm tỷ trọng lớn trong thu nhập của công nhân. Điều này khiến khả năng tích lũy của nhiều gia đình lao động gần như không đáng kể, nhất là khi phát sinh các rủi ro như ốm đau, thất nghiệp hoặc biến động việc làm.
Nhà ở ổn định là yếu tố quan trọng để giữ chân lao động
Thực tiễn cho thấy, nhà ở không chỉ là vấn đề dân sinh mà còn là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của thị trường lao động.
Khi điều kiện sống không được bảo đảm, người lao động có xu hướng dịch chuyển sang các địa phương hoặc doanh nghiệp có mức hỗ trợ tốt hơn. Tình trạng biến động lao động kéo theo chi phí tuyển dụng, đào tạo lại và tổ chức sản xuất tăng lên đối với doanh nghiệp.
Ngược lại, những khu công nghiệp, khu chế xuất có hệ thống nhà ở, trường học, nhà trẻ, dịch vụ y tế và hạ tầng xã hội đồng bộ thường có khả năng giữ chân lao động tốt hơn, góp phần duy trì nguồn nhân lực ổn định và nâng cao năng suất lao động.
Các chuyên gia lao động nhận định, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng suất lao động quốc gia, việc bảo đảm điều kiện sống cho người lao động cần được xem là một phần của chiến lược phát triển nguồn nhân lực, thay vì chỉ là chính sách hỗ trợ an sinh đơn thuần.
Kỳ vọng từ các chính sách phát triển nhà ở xã hội
Những năm gần đây, chủ trương phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và nhà ở cho thuê dài hạn đã được Đảng, Nhà nước và Chính phủ đặc biệt quan tâm.
Theo khảo sát của tổ chức công đoàn, nhu cầu hiện nay của người lao động tập trung vào ba nhóm chính gồm thuê nhà dài hạn, thuê mua và mua nhà ở xã hội. Điều này cho thấy nhu cầu của công nhân không hoàn toàn giống nhau, đòi hỏi chính sách phát triển nhà ở cần đa dạng về mô hình và phương thức tiếp cận.
Nhiều ý kiến cho rằng cần ưu tiên phát triển các dự án nhà ở xã hội gần khu công nghiệp, khu chế xuất để giảm thời gian và chi phí đi lại; đồng thời bảo đảm hệ thống trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa và giao thông công cộng đi kèm.
Bên cạnh đó, các cơ chế tín dụng ưu đãi cần được triển khai hiệu quả hơn nhằm giúp người lao động có cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp với thu nhập thực tế. Việc khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân cũng được xem là giải pháp quan trọng để mở rộng nguồn cung trong thời gian tới.
Đầu tư cho nhà ở công nhân là đầu tư cho phát triển bền vững
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, nhà ở xã hội không chỉ là chính sách an sinh mà còn là một khoản đầu tư cho tương lai.
Khi người lao động có nơi ở ổn định, họ sẽ có điều kiện tái tạo sức lao động tốt hơn, giảm áp lực chi phí sinh hoạt, nâng cao chất lượng cuộc sống và yên tâm gắn bó với doanh nghiệp. Điều đó đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có được lực lượng lao động ổn định hơn, giảm chi phí tuyển dụng và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Xa hơn, việc phát triển hệ thống nhà ở xã hội đồng bộ còn góp phần xây dựng các cộng đồng lao động văn minh, hiện đại, tạo nền tảng cho phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Từ những căn phòng trọ chật hẹp của hàng triệu công nhân hôm nay, câu chuyện nhà ở xã hội vì thế không chỉ là bài toán về chỗ ở, mà còn là bài toán về chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động và sự phát triển bền vững của đất nước trong những năm tới.
