Tiếng Anh “chông chênh” nơi vùng cao
Đề án “Đưa Tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045” mở ra cơ hội lớn tiếp cận ngoại ngữ cho học sinh. Nhưng tại Trường TH&THCS Động Quan, xã Khánh Hòa, tỉnh Lào Cai, nơi khoảng 90% học sinh là người dân tộc thiểu số, việc dạy tiếng Anh vẫn đối mặt với nhiều bài toán khó, nhất là tình trạng thiếu giáo viên. Theo Phó hiệu trưởng Nguyễn Thị Thanh Bình cho biết hiện nay cấp tiểu học có 15 lớp học tiếng Anh, song nhà trường hiện chỉ có duy nhất 1 giáo viên tiếng Anh biên chế, thiếu 2 giáo viên để đáp ứng định mức.
Gánh phần lớn khối lượng giảng dạy, cô Thu Thảo, giáo viên tiếng Anh khối Tiểu học duy nhất của trường hiện phải phụ trách 9 lớp, tại 4 điểm trường, kết hợp cả dạy trực tuyến và trực tiếp. Có những điểm trường cách nhau gần 15km, khiến cô phải di chuyển liên tục để đảm bảo giờ dạy. Sau khi liên cấp, nhà trường có thêm sự hỗ trợ của 2 giáo viên từ cấp THCS, nhưng cũng chỉ hỗ trợ được 8 tiết mỗi tuần, nên phần lớn khối lượng vẫn do cô đảm nhiệm.
Việc thiếu giáo viên cũng khiến hình thức học trực tuyến được sử dụng để duy trì các tiết tiếng Anh tại những điểm trường. Tuy nhiên, vào những ngày thời tiết không thuận lợi, đường truyền chập chờn có thể làm gián đoạn quá trình học. Cô Thảo cho biết, có lúc giáo viên phải bật lại audio nhiều lần vì học sinh không nghe rõ. Hình thức trực tuyến cũng khiến những em chưa hiểu bài khó nhận được hỗ trợ ngay lập tức, trong khi thời gian tương tác trực tiếp với từng học sinh vốn đã hạn chế.
Không chỉ gặp khó khăn từ cách tổ chức dạy học, học sinh Trường TH&THCS Động Quan còn thiếu môi trường để sử dụng tiếng Anh ngoài lớp học. Khoảng 90% học sinh là người dân tộc thiểu số, nhiều em còn gặp khó khăn trong sử dụng tiếng Việt nên việc tiếp cận thêm một ngôn ngữ mới càng trở thành thử thách. Tiếng Anh với các em phần lớn chỉ xuất hiện trong giờ học, ít có cơ hội thực hành trong đời sống. Trong khi đó, nhiều phụ huynh cũng khó đồng hành cùng con do không có nền tảng tiếng Anh và điều kiện kinh tế hạn chế. Phụ huynh của em Nguyễn Ngọc Phương Anh lớp 5A cho biết gia đình chỉ có thể hỗ trợ con theo bài cô giao, còn việc học thêm bên ngoài thì chưa có khả năng đáp ứng.
Từng bước thu hẹp khoảng cách
Để duy trì việc học tiếng Anh trong điều kiện thiếu giáo viên, Trường TH&THCS Động Quan đã linh hoạt kết hợp dạy trực tiếp và trực tuyến phù hợp với từng điểm trường. Tại điểm trường chính, thực hiện ghép 2 lớp với mỗi tiết học tiếng anh; ở một số điểm trường khó khăn, thời lượng được chia 50% trực tuyến và 50% trực tiếp. Nhà trường cũng huy động giáo viên tiếng Anh cấp THCS hỗ trợ học sinh tiểu học, trong đó một giáo viên đảm nhiệm thêm 8 tiết mỗi tuần tại điểm trường Đồng Cò và điểm trường chính.
Bên cạnh việc duy trì các tiết học chính khóa, nhà trường từng bước tạo môi trường để học sinh tiếp xúc với tiếng Anh thường xuyên hơn.Các biểu bảng, khẩu hiệu, banner, áp phích và cả cây xanh trong khuôn viên trường cũng được chú thích bằng tiếng Anh. Một số hoạt động ngoại khóa cũng được tổ chức, giúp học sinh không chỉ tiếp cận ngôn ngữ qua sách giáo khoa mà còn làm quen với tiếng Anh trong không gian học tập hằng ngày.
Tuy nhiên, theo nhà trường, để việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai được triển khai ổn định, bổ sung giáo viên vẫn là giải pháp lâu dài. Trước mắt, khi chưa thể tuyển dụng đủ biên chế, nhà trường mong muốn được tuyển thêm giáo viên hợp đồng hoặc thỉnh giảng để đảm bảo số lượng giáo viên đứng lớp, do cơ chế này hiện đang tạm dừng sau sắp xếp, sáp nhập. Nhà trường đề xuất có thể tiếp tục thực hiện việc này với những môn học đã đủ giáo viên, nhưng xem xét cơ chế linh hoạt riêng đối với tiếng Anh - môn học đang thiếu nhân lực, để duy trì việc dạy học trong thời gian chờ bổ sung biên chế.
Tiếng Anh vẫn là một bài toán nan giải, không chỉ với Trường TH&THCS Động Quan mà còn là nỗi trăn trở chung của những ngôi trường vùng cao còn nhiều “chông chênh”. Nhưng bằng những nỗ lực bền bỉ của tập thể nhà trường, tiếng Anh đang từng bước đến gần hơn với các em nhỏ nơi đây. Một hành trình còn nhiều khó khăn, nhưng không phải không thể vượt qua. Khi những nỗ lực được tiếp nối, tiếng Anh sẽ không còn là một ngôn ngữ xa lạ, mà từng bước trở thành người bạn đồng hành của các em, không chỉ trong trường học mà cả trên chặng đường phía trước.
