Theo dự thảo báo cáo tổng kết thi hành Luật BHXH năm 2024, Bộ Nội vụ đánh giá việc triển khai luật đã mang lại những chuyển biến đáng ghi nhận cả về diện bao phủ lẫn số người thụ hưởng các chế độ BHXH. Một trong những thay đổi nổi bật là số lượng người được giải quyết hưởng lương hưu tăng mạnh trong năm 2025. Cả nước ghi nhận hơn 175.700 trường hợp được hưởng chế độ hưu trí, cao gần gấp đôi so với năm trước.
Sự gia tăng này chủ yếu đến từ việc thực hiện các chính sách nghỉ hưu trước tuổi theo Nghị định 177/2024/NĐ-CP và Nghị định 178/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 67/2025/NĐ-CP). Đáng chú ý, Nghị định 178 cho phép một số đối tượng nghỉ hưu sớm tối đa 10 năm mà vẫn giữ nguyên tỷ lệ hưởng lương hưu, tạo điều kiện để nhiều người đủ điều kiện tiếp cận chế độ hưu trí.
Đến hết quý I/2026, cả nước có hơn 3,5 triệu người đang hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng, tăng hơn 3% so với cuối năm 2024. Theo dự báo, con số này sẽ tiếp tục tăng và đạt trên 3,54 triệu người vào cuối năm nay.
Không chỉ số người hưởng tăng, phạm vi tham gia BHXH cũng tiếp tục được mở rộng. Hết tháng 3/2026, tổng số người tham gia BHXH đạt hơn 21,55 triệu, trong đó khoảng 19 triệu người tham gia bắt buộc và hơn 2,5 triệu người tham gia tự nguyện.
Những quy định mới của Luật BHXH 2024 đã bổ sung thêm nhiều nhóm lao động vào diện tham gia bắt buộc. Chỉ trong hai tháng đầu năm, gần 292.000 người thuộc các nhóm mới đã tham gia hệ thống BHXH, bao gồm chủ hộ kinh doanh, người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương, dân quân thường trực, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố và lao động làm việc bán thời gian.
Ở chiều ngược lại, số người lựa chọn nhận BHXH một lần tiếp tục giảm. Nếu năm 2024 mức giảm mới ở khoảng 1,53% thì sang năm 2025 đã lên tới 24,43%. Trong ba tháng đầu năm 2026, xu hướng này vẫn được duy trì với tốc độ giảm cao hơn, phản ánh việc ngày càng nhiều người lao động lựa chọn bảo lưu thời gian đóng để hướng tới các chế độ an sinh lâu dài thay vì nhận khoản tiền một lần.
Một số chính sách mới cũng bắt đầu ghi nhận kết quả sau thời gian ngắn triển khai. Từ ngày 1/7/2025 đến hết quý I/2026, hơn 5.100 người tham gia BHXH tự nguyện đã được giải quyết chế độ trợ cấp thai sản bằng nguồn ngân sách nhà nước. Trong khi đó, chính sách trợ cấp hưu trí xã hội lần đầu tiên được quy định trong Luật BHXH hiện đang hỗ trợ khoảng 2,5 triệu người với tổng kinh phí gần 7.000 tỷ đồng.
Theo Bộ Nội vụ, các chính sách mới góp phần tăng sức hấp dẫn của BHXH, mở rộng quyền lợi cho người tham gia và củng cố niềm tin đối với hệ thống an sinh xã hội.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng phát sinh một số vướng mắc cần tiếp tục hoàn thiện. Những thay đổi về tổ chức bộ máy, mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý quỹ BHXH đặt ra yêu cầu phải điều chỉnh một số quy định trong luật để phù hợp với tình hình mới.
Trên cơ sở đó, Bộ Nội vụ đề xuất sửa đổi Luật BHXH năm 2024 theo ba nhóm nội dung. Thứ nhất là hoàn thiện các quy định liên quan đến việc sắp xếp tổ chức bộ máy. Thứ hai là tiếp tục rà soát, bổ sung một số chế độ, chính sách BHXH. Nhóm nội dung còn lại tập trung vào các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng và đầu tư Quỹ BHXH.
Hiện, Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH đang được lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức và dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét trong năm nay.
