Từ số hóa sang tái cấu trúc toàn diện
Theo đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo, chuyển đổi số thời gian qua đã tạo nền tảng quan trọng cho ngành giáo dục, từ dạy học trực tuyến đến xây dựng cơ sở dữ liệu và các hệ thống tuyển sinh, thi cử trực tuyến quy mô toàn quốc.
Tuy nhiên, với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, giáo dục đang bước sang giai đoạn mới – không chỉ dừng ở số hóa mà hướng tới tái cấu trúc toàn diện hoạt động dạy học và quản trị.
Việc xây dựng các nền tảng quản trị thống nhất, dữ liệu “đúng – đủ – sạch – sống – dùng chung” giúp các cơ sở giáo dục chuyển từ mô hình quản lý thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu, nâng cao hiệu quả ra quyết định.
Thúc đẩy dạy học cá thể hóa
Một trong những tác động rõ nét của AI là khả năng hỗ trợ dạy học cá thể hóa. Công nghệ giúp phân tích năng lực, tiến độ học tập của từng học sinh, từ đó gợi ý nội dung, học liệu và lộ trình phù hợp.
Nhờ đó, việc phát hiện sớm học sinh cần hỗ trợ hoặc bồi dưỡng trở nên khả thi hơn, góp phần nâng cao chất lượng và tính công bằng trong giáo dục.
Đặt ra yêu cầu về quản lý và liêm chính học thuật
Bên cạnh cơ hội, việc ứng dụng AI cũng đặt ra thách thức về quản lý và kiểm soát. Quan điểm của ngành giáo dục là không cấm đoán cực đoan, nhưng cũng không buông lỏng, mà cần xây dựng hành lang pháp lý phù hợp.
Hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng chiến lược ứng dụng AI trong giáo dục, đồng thời nghiên cứu ban hành các quy định về an toàn, quản lý rủi ro và bảo đảm liêm chính học thuật trong môi trường số.
Ba trụ cột triển khai
Để AI phát huy hiệu quả trong giáo dục, các chuyên gia cho rằng cần triển khai đồng bộ ba nhóm giải pháp.
Thứ nhất, phát triển năng lực số và năng lực AI cho người học.
Thứ hai, xây dựng các nền tảng số và hệ thống dữ liệu dùng chung.
Thứ ba, đầu tư hạ tầng công nghệ, bảo đảm khả năng tiếp cận cho mọi đối tượng, đặc biệt ở vùng khó khăn.
Song song đó, các chương trình giáo dục AI cho học sinh phổ thông đang được thí điểm và dự kiến triển khai chính thức trong thời gian tới.
Hình thành hệ sinh thái giáo dục đổi mới
Tại các cơ sở giáo dục đại học, AI không chỉ là lĩnh vực đào tạo mà còn trở thành động lực đổi mới toàn diện, từ chương trình, phương pháp giảng dạy đến mô hình quản trị và nghiên cứu.
Nhiều trường đã chuyển hướng nghiên cứu từ thiên về học thuật sang gắn với thực tiễn, giải quyết bài toán của doanh nghiệp và địa phương. Hoạt động nghiên cứu khoa học được khuyến khích từ sớm, gắn với đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.
Đồng thời, việc phát triển các mô hình AI phù hợp với tiếng Việt và bối cảnh trong nước cũng được chú trọng, nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng trong giáo dục.
Có thể thấy, trí tuệ nhân tạo đang từng bước định hình một nền giáo dục linh hoạt, cá thể hóa và gắn với nhu cầu phát triển xã hội. Việc kết hợp giữa định hướng chính sách từ Bộ Giáo dục và Đào tạo và đổi mới từ các cơ sở giáo dục sẽ đóng vai trò then chốt trong quá trình này.
