Vị trí, vai trò quan trọng của đội ngũ doanh nhân Việt Nam
Ngày 13/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho giới công thương Việt Nam, Người căn dặn: “Giới công-thương phải hoạt động để xây dựng một nền kinh tế và tài chính vững vàng và thịnh vượng. Chính phủ nhân dân và tôi sẽ tận tâm giúp giới công-thương trong công cuộc kiến thiết này”. Lời căn dặn ấy cho thấy ngay từ buổi đầu độc lập, đóng góp của người làm kinh doanh đã được đặt trong sự nghiệp kiến thiết đất nước. Năm 2004, Thủ tướng Chính phủ quyết định lấy ngày 13/10 hằng năm làm Ngày Doanh nhân Việt Nam để tôn vinh và khuyến khích những đóng góp của đội ngũ này.
Trong những năm kháng chiến, nhiều nhà công thương yêu nước đã đóng góp tài sản, hàng hóa, phương tiện và nguồn lực cho cách mạng, duy trì sản xuất để phục vụ đời sống và kháng chiến. Khi đất nước thống nhất, đặc biệt từ công cuộc Đổi mới, tinh thần dám nghĩ, dám làm ấy tiếp tục thể hiện qua việc mở cơ sở sản xuất, tìm thị trường, tạo việc làm và tham gia hội nhập quốc tế.
Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 9/12/2011 của Bộ Chính trị khóa XI ghi nhận đóng góp của doanh nhân trong phát triển kinh tế, giải quyết việc làm, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao vị thế đất nước. Nghị quyết cũng đề cao sự gắn bó của đội ngũ doanh nhân với người lao động, nông dân, trí thức và các hoạt động vì cộng đồng.
Tiếp nối định hướng đó, Nghị quyết số 41-NQ/TW ngày 10/10/2023 của Bộ Chính trị xác định đội ngũ doanh nhân có vị trí, vai trò quan trọng, là một trong những lực lượng nòng cốt trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Vai trò ấy gắn với nhiệm vụ xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Sau 40 năm Đổi mới, đội ngũ doanh nhân lớn mạnh cả về quy mô và lĩnh vực hoạt động. Từ những cơ sở sản xuất nhỏ, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã đầu tư vào công nghiệp, hạ tầng, dịch vụ, nông nghiệp công nghệ cao và công nghệ số; từng bước cải thiện quản trị, nâng chất lượng sản phẩm và tham gia các chuỗi cung ứng quốc tế.
Theo số liệu được công bố đầu tháng 9/2026, đến hết tháng 8 cả nước có khoảng 1,08 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 5,63% so với cuối năm 2025. Những thương hiệu như Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam, Viettel, Vinamilk, Vingroup, Hòa Phát, FPT, THACO hay TH cho thấy sự hiện diện ngày càng đa dạng của doanh nghiệp Việt Nam ở cả thị trường trong nước và quốc tế.
Nhiều doanh nghiệp trong nước đã tham gia các công trình và dự án quy mô lớn, làm chủ thêm những khâu đòi hỏi kỹ thuật, công nghệ và quản trị phức tạp. Cùng lúc, một thế hệ doanh nhân trẻ đang tìm cơ hội từ các mô hình kinh doanh mới, từ sản phẩm số đến sản xuất xanh. Dù vậy, phần lớn doanh nghiệp tư nhân vẫn có quy mô nhỏ; năng lực vốn, công nghệ và liên kết chuỗi là những vấn đề cần tiếp tục giải quyết.
Đóng góp của doanh nhân vì thế không chỉ đo bằng doanh thu hay số việc làm tạo ra. Khả năng xây dựng thương hiệu Việt, bảo đảm quyền lợi người lao động, thực hiện trách nhiệm với cộng đồng và cạnh tranh bằng chất lượng cũng quyết định vị thế của doanh nghiệp khi vươn ra thị trường thế giới.
Đảng và Nhà nước luôn khuyến khích, tạo điều kiện phát triển doanh nghiệp, doanh nhân
Trong suốt nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn có chiến lược xây dựng và phát triển đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định: “Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để doanh nhân, doanh nghiệp và cá nhân, tổ chức khác đầu tư, sản xuất, kinh doanh; phát triển bền vững các ngành kinh tế, góp phần xây dựng đất nước”. Đại hội XIII đặt nhiệm vụ phát triển đội ngũ doanh nhân có tinh thần cống hiến, đạo đức và năng lực quản trị; đến Đại hội XIV, yêu cầu phát triển mạnh kinh tế tư nhân, tạo môi trường minh bạch, thuận lợi và an toàn để doanh nghiệp tiếp cận bình đẳng các nguồn lực tiếp tục được nhấn mạnh.
Ngày 9/5/2024, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66/NQ-CP về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 41-NQ/TW, đưa chủ trương xây dựng và phát huy vai trò doanh nhân vào những nhiệm vụ cụ thể. Trong cuộc gặp doanh nhân tiêu biểu ngày 11/10/2024, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ tin tưởng cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Từ cuối năm 2024 đến nay, hai nghị quyết có ảnh hưởng trực tiếp tới môi trường hoạt động của doanh nghiệp là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân. Trọng tâm đã chuyển dần từ khuyến khích doanh nghiệp lớn lên về số lượng sang tháo gỡ rào cản và nâng năng lực cạnh tranh thực chất.
Nghị quyết số 57-NQ/TW coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP và trên 40% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo. Với doanh nhân, những chỉ tiêu ấy đòi hỏi đầu tư vào công nghệ, dữ liệu, nhân lực và phương thức quản trị, thay vì chỉ mở rộng sản xuất theo cách cũ.
Nghị quyết số 68-NQ/TW xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia; đặt mục tiêu đến năm 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế. Cùng với việc bảo vệ quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh, nghị quyết nhấn mạnh tiếp cận bình đẳng đất đai, vốn, công nghệ, nhân lực; tăng liên kết giữa doanh nghiệp tư nhân với doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Nghị quyết cũng đặt đạo đức, văn hóa kinh doanh và trách nhiệm xã hội vào yêu cầu xây dựng đội ngũ doanh nhân thời kỳ mới.
Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân; Chính phủ tiếp tục triển khai các kế hoạch hành động để đưa Nghị quyết số 68-NQ/TW vào thực tế. Bước sang năm 2026, vấn đề then chốt là doanh nghiệp có tiếp cận được chính sách một cách rõ ràng, nhất quán và kịp thời hay không, từ thủ tục đầu tư đến vốn, mặt bằng sản xuất và cơ hội tham gia dự án lớn.
Trong phát biểu ngày 30/7/2026 tại Phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số,, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mạnh phải tạo được sự chuyển đổi căn bản từ “lao động giản đơn” sang “lao động sáng tạo”, gắn với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia. Đây là mục tiêu lớn nhất và cũng là thước đo quan trọng nhất của Nghị quyết 57 trong giai đoạn mới.
Theo đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định đội ngũ doanh nhân phải trở thành lực lượng tiên phong của đổi mới sáng tạo.
Tại hội nghị triển khai Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài ngày 30/6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt yêu cầu “biến các nguồn lực đó thành năng lực của nền kinh tế Việt Nam”. Ông nhấn mạnh doanh nghiệp tư nhân trong nước phải có điều kiện tham gia, học hỏi và từng bước vươn lên trong chuỗi giá trị. Vì vậy, thu hút đầu tư nước ngoài cần đi cùng việc phát triển nhà cung ứng Việt Nam, chuyển giao tri thức, nâng tiêu chuẩn kỹ thuật và đào tạo nhân lực.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, các bộ, ngành và địa phương không thể chỉ mời gọi tập đoàn nước ngoài mà còn phải hỗ trợ doanh nghiệp Việt nâng năng lực quản trị, tài chính, sở hữu trí tuệ và chuyển đổi số để trở thành đối tác trong chuỗi cung ứng. Đây là thước đo cụ thể của hội nhập: doanh nghiệp Việt nhận được hợp đồng, nắm thêm công nghệ và đảm nhiệm nhiều công đoạn có giá trị cao hơn.
Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10/2026, sự ghi nhận dành cho đội ngũ doanh nhân cần đi cùng một kỳ vọng cụ thể: tiếp tục đầu tư cho công nghệ và con người, kinh doanh đúng pháp luật, liên kết để nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt. Khi chính sách được thực thi nhất quán và doanh nhân giữ chữ tín trong từng quyết định, cơ hội mở ra từ các nghị quyết mới có thể trở thành sản phẩm, việc làm và năng lực tự chủ của nền kinh tế.
