Sáng ngày 28/2, tại Hà Nội, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tới thăm, làm việc với Học viện Hành chính và quản trị công (thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh). Phân tích sâu sắc về vị trí, tầm quan trọng của quản trị hành chính công, yêu cầu đặt ra đối với quản trị quốc gia trong kỷ nguyên mới, Thủ tướng khẳng định năng lực quản trị quốc gia đã trở thành một loại tài sản chiến lược, là sức mạnh mềm cốt lõi, quyết định khả năng bứt phá, vươn lên tự chủ chiến lược, khẳng định vị thế, sự phát triển của mỗi quốc gia.
Cùng dự có Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Lê Hải Bình, lãnh đạo các bộ ngành, cơ quan Trung ương.
Tại cuộc làm việc, các đại biểu đã báo cáo, tập trung thảo luận về tổ chức và hoạt động của Học viện Hành chính và Quản trị công, đề xuất kiến nghị liên quan tới đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản trị, năng lực thực thi của cán bộ, công chức thích ứng với bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Học viện Hành chính và Quản trị công (tiền thân là Trường Hành chính) được thành lập ngày 29/5/1959 theo Nghị định số 214-NV của Chính phủ, trực thuộc Bộ Nội vụ, với nhiệm vụ ban đầu là huấn luyện cán bộ chính quyền cấp huyện.
Trải qua gần 7 thập kỷ, Học viện đã đào tạo trên 500.000 lượt cán bộ; hàng chục nghìn cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ về quản lý công, chính sách công, quản lý Nhà nước; trong đó có nhiều đồng chí giữ vị trí quan trọng của Đảng, Nhà nước. Đặc biệt vừa qua, Học viện đã được giao nhiệm vụ chủ trì bồi dưỡng cán bộ cấp xã về hành chính, quản trị công khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.
Học viện đã đào tạo 26 khóa đại học quản lý Nhà nước với khoảng 30.000 sinh viên chính quy, gần 50.000 sinh viên hệ vừa làm vừa học. Nhà trường hiện có 1 giáo sư, 13 phó giáo sư - tiến sĩ, 135 tiến sĩ, 377 thạc sĩ; trong tổng số 649 cán bộ; là cơ sở đào tạo duy nhất có mạng lưới tổ chức ở cả ba miền của đất nước.
Năm 2025, Học viện đã tổ chức 32 hội thảo, tọa đàm khoa học cả ở cấp quốc tế, quốc gia…; công bố hàng trăm bài báo, công trình khoa học; đóng góp nhiều kiến nghị về xây dựng chính sách, đổi mới mô hình, phương thức quản lý Nhà nước.
Học viện đã thiết lập quan hệ với hơn 50 đối tác trên thế giới, là thành viên tích cực của các tổ chức quốc tế uy tín; là đối tác bồi dưỡng cán bộ cho nhiều nước ở châu Á.
Với những thành tựu và cống hiến đó, Học viện đã vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều danh hiệu, phần thưởng cao quý như: Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập (hạng Nhất, Nhì, Ba), Huân chương Lao động hạng Nhì…
Thủ tướng khẳng định Học viện Hành chính và Quản trị công là một trung tâm uy tín của quốc gia trong đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao - những nhà quản trị công tinh hoa của đất nước, nơi kiến tạo những giá trị xây dựng nền hành chính quốc gia liêm chính – chuyên nghiệp – hiện đại – hội nhập - vì dân, góp phần quan trọng thực hiện 3 đột phá chiến lược, nhất là đột phá chiến lược về nhân lực chất lượng cao.
Dành thời gian phân tích về vị trí, tầm quan trọng của quản trị hành chính công, Thủ tướng nêu rõ, từ rất sớm, vấn đề quản lý Nhà nước, quản trị công đã được các nhà khoa học, triết học nổi tiếng trên thế giới quan tâm. Khi đề cập điều kiện tiên quyết để cải tổ bộ máy, xây dựng tổ chức của hệ thống chính trị mới, V.I.Lênin đã nhấn mạnh: Trước hết phải học tập; thứ hai là phải dùng khoa học tổ chức, quản lý. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh về cách lãnh đạo: "Việc gì cũng phải có lãnh đạo thì mới thành công".
Tại Việt Nam, sứ mệnh của nền hành chính công và năng lực quản trị quốc gia trong mỗi giai đoạn lịch sử, đều gắn với mục tiêu quan trọng. Thời kỳ phong kiến, mục tiêu là "trị quốc, an dân", duy trì kỷ cương, phép nước. Giai đoạn kháng chiến, kiến quốc, mục tiêu là tập trung nguồn lực, phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và từng bước xây dựng CNXH. Giai đoạn Đổi mới (từ 1986), quản lý nhà nước chuyển mạnh sang phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN, mở cửa, hội nhập quốc tế. Kỷ nguyên mới đặt ra yêu cầu về nền quản trị hiện đại, kiến tạo phát triển, dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; bảo đảm phát triển để ổn định và ổn định để phát triển, cuối cùng là bảo vệ độc lập, chủ quyền và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
Theo Thủ tướng, quản trị quốc gia có thể coi là một dạng thức của quản lý Nhà nước, nhưng đáp ứng những yêu cầu cao hơn, đòi hỏi toàn diện hơn về chức năng quản lý của Nhà nước đối với sự phát triển của xã hội. Tại Việt Nam, thuật ngữ "quản trị quốc gia" chính thức được đề cập lần đầu tiên trong Văn kiện Đại XIII của Đảng với quan điểm: Đổi mới quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, nhất là quản lý phát triển và quản lý xã hội; và luôn đặt trong mối quan hệ tổng hòa "Đảng lãnh đạo - Nhà nước quản lý - Nhân dân làm chủ".
Trong xã hội hiện nay, quản trị hành chính công giữ vị trí trung tâm trong cấu trúc quản trị quốc gia, là khâu tổ chức thực thi quyền lực Nhà nước, chuyển hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước thành kết quả phát triển cụ thể. Quan điểm này đặt quản trị hành chính công vào vị trí bản lề của toàn bộ tiến trình phát triển.
Thủ tướng nhấn mạnh, đây là vấn đề cốt lõi, là nhiệm vụ trọng tâm, là tầm nhìn chiến lược, là mục tiêu xuyên suốt mà Học viện cần nắm bắt để cụ thể hóa đường hướng phát triển, tạo đột phá trong chiến lược đào tạo, giáo dục và nghiên cứu khoa học.
Điểm lại những nét nổi bật trong truyền thống và sự phát triển của Học viện, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, trải qua gần 7 thập kỷ xây dựng và phát triển, đã qua nhiều lần đổi tên, chuyển đổi mô hình tổ chức, tuy nhiên, Học viện luôn được Đảng và Nhà nước xác định là lực lượng nòng cốt trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức và nguồn nhân lực chất lượng cao về hành chính, quản lý Nhà nước và quản trị công cho hệ thống chính trị và xã hội.
Vừa qua, thực hiện cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn bộ máy, Học viện Hành chính Quốc gia được sáp nhập về Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và chính thức đổi tên thành Học viện Hành chính và Quản trị công. Đây không đơn thuần là việc đổi tên, đổi đầu mối, đổi cơ quan chủ quản, đổi mô hình tổ chức, tái cấu trúc bộ máy mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng, Nhà nước ta về việc đặt công tác đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong một chỉnh thể thống nhất nhằm tập trung, tối ưu hóa nguồn lực phục vụ yêu cầu phát triển chung.
Trong đó, Học viện Hành chính và Quản trị công là một bộ phận cấu thành quan trọng, giữ vai trò nòng cốt trong đào tạo đại học, sau đại học; trong nghiên cứu khoa học, chuyển giao tri thức; trong đào tạo, bồi dưỡng về hành chính, quản lý Nhà nước, quản trị công và pháp lý, đáp ứng yêu cầu của Đảng, Nhà nước và nhu cầu thực tiễn đặt ra.
Nhìn lại quá trình hình thành và phát triển của Học viện, Thủ tướng khái quát "5 điểm sáng": Đào tạo, bồi dưỡng đông đảo đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trung và cao cấp; đào tạo quy mô lớn nguồn nhân lực cho hệ thống chính trị và xã hội về quản lý Nhà nước, quản trị công; lực lượng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học trình độ chuyên môn cao; hoạt động nghiên cứu khoa học, tham gia tư vấn, hoạch định chính sách được triển khai tích cực; hợp tác quốc tế trong đào tạo được mở rộng.
Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng ghi nhận, đánh giá cao những thành tựu của Học viện trong gần 70 năm qua và biểu dương sự nỗ lực của Học viện sau 1 năm hoạt động theo mô hình tổ chức mới, đã nhanh chóng ổn định, không để gián đoạn nhiệm vụ, nhất là trong bối cảnh thực hiện nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.
Thủ tướng nêu rõ, những danh hiệu, phần thưởng cao quý mà Học viện đã được Đảng, Nhà nước trao tặng là những tài sản vô giá, là truyền thống cần tiếp tục phát huy, là uy tín và thương hiệu mà Học viện có trách nhiệm gìn giữ, bồi đắp và nâng tầm trong giai đoạn phát triển mới.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu là cơ bản, rất đáng tự hào, Học viện cần thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, hạn chế cần khắc phục, hoàn thiện trong thời gian tới: cơ cấu nhân sự còn bất cập, chưa ngang tầm với yêu cầu phát triển trong tình hình mới; chương trình nghiên cứu, giảng dạy còn chưa thật sự đồng bộ, theo sát thực tiễn và định hướng phát triển nguồn nhân lực mà Đảng, Nhà nước đề ra; cơ sở vật chất, trang thiết bị cần nâng tầm hơn…
5 xu hướng chuyển đổi quan trọng trong mô hình phát triển và hệ thống quản trị quốc gia
Phân tích yêu cầu đặt ra đối với quản trị quốc gia trong kỷ nguyên mới, Thủ tướng cho rằng, bối cảnh toàn cầu đang biến động nhanh chóng, phức tạp và khó lường, đặt ra những câu hỏi lớn về năng lực quản trị của mọi quốc gia trên thế giới: Quản trị thế nào để giữ vững độc lập, tự chủ, vừa hội nhập trong một thế giới đầy biến động? Quản trị ra sao để phản ứng chính sách linh hoạt, kịp thời, hiệu quả trước những cú sốc từ bên ngoài? Quản trị bằng cách nào để phát triển nhanh nhưng phải bền vững? Quản trị làm sao để huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực toàn xã hội cho các mục tiêu phát triển?
Thủ tướng cho rằng, nếu quản lý hướng đến việc tổ chức thực thi, điều phối nguồn lực, giám sát và kiểm soát hoạt động; thì quản trị hướng đến việc thiết lập tầm nhìn, hoạch định chiến lược, cơ chế vận hành, phát triển đúng hướng, bền vững.
Theo Thủ tướng, khi thế giới đang chứng kiến những chuyển biến sâu sắc, mang tính bước ngoặt, bên cạnh việc xác định 4 chuyển đổi căn bản gồm chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đất nước ta cũng đối mặt với 5 xu hướng chuyển đổi quan trọng trong mô hình phát triển và hệ thống quản trị quốc gia - đây là những vấn đề mà Học viện cần lưu tâm trong đường hướng phát triển chiến lược đào tạo:
Một là, chuyển đổi tư duy hành động từ thụ động "quản lý" là chính sang chủ động "quản trị" kiến tạo; đẩy mạnh từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"; từ hành chính hóa sang cải cách hành chính, xóa bỏ cơ chế xin – cho; từ "nói" sang "làm", "nói ít, làm nhiều", "nói đi đôi với làm", "làm thực chất, làm đến cùng, làm hiệu quả".
Hai là, chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương 3 cấp sang 2 cấp; từ "quản lý" bằng mệnh lệnh - kiểm soát sang "quản trị" kiến tạo - phục vụ - đồng sáng tạo với sự tham gia của người dân và doanh nghiệp. Quản trị công hướng tới kiến tạo giá trị công, thúc đẩy sự phát triển của quốc gia.
Ba là, chuyển đổi phương thức: Chuyển từ "quản lý dựa trên mệnh lệnh hành chính" sang "quản trị dựa trên kết quả"; từ đánh giá bằng "báo cáo hình thức" sang đánh giá bằng "sản phẩm phát triển cụ thể" và "tác động xã hội"; từ "ban hành chủ trương" sang "quản trị thực thi"; từ "ban hành chính sách" sang "tổ chức thực thi chính sách đến cùng"; phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, đi đôi với phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi, tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực để góp phần thúc đẩy, nâng cao năng lực tự chủ, tự chịu trách nhiệm và quản trị tại chỗ của địa phương.
Bốn là, chuyển đổi năng lực quản trị: từ "quản lý hành chính thụ động" sang "chủ động quản trị rủi ro và khủng hoảng"; nâng cao năng lực thích ứng của bộ máy hành chính và sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động lớn và các cú sốc từ yếu tố chủ quan, khách quan.
Năm là, chuyển đổi số toàn diện: Từ Chính phủ, chính quyền điện tử sang Chính phủ số; quản trị, xây dựng chính sách, thực thi chính sách dựa trên nền tảng chuyển đổi số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo…
Thủ tướng khẳng định, vừa qua, cuộc cách mạng về tinh gọn bộ máy, "sắp xếp lại giang sơn" đã thay đổi mô hình nền hành chính quốc gia từ 4 cấp thành 3 cấp; đi đôi với việc cơ cấu và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, nhất là cấp cơ sở. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục xác định rõ yêu cầu xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; xác lập mô hình phát triển mới; có sự chuyển dịch toàn diện trong tư duy và hành động quản trị công với quan điểm "lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, là chủ thể"; dựa trên nền tảng của phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Kinh nghiệm cho thấy, khoảng cách lớn nhất giữa chủ trương, đường lối và kết quả thực tiễn chính là năng lực quản trị và thực thi chính sách của đội ngũ cán bộ. Do đó, Bộ Chính trị đã ban hành 09 Nghị quyết chuyên đề trên nhiều lĩnh vực then chốt nhằm tạo lập khung khổ toàn diện cho quản trị quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới, Thủ tướng khẳng định Đảng, Nhà nước ta luôn coi giáo dục, đào tạo là quốc sách hàng đầu; do đó, sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực của Học viện là rất quan trọng. Đồng thời, đứng trước bối cảnh yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, sứ mệnh kiến tạo tri thức và giá trị mới của Học viện cần phải phát huy mạnh mẽ hơn. Do đó, Thủ tướng đề nghị Học viện thực hiện "5 tiên phong":
Thứ nhất, tiên phong trong triển khai cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các Nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị, nhất là Nghị quyết 71 về giáo dục và các nội dung trọng tâm về đổi mới quản trị quốc gia, nâng cao năng lực thực thi, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ… Tập trung xây dựng Đề án phát triển Học viện trở thành cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia về hành chính, quản lý Nhà nước, quản trị, hoàn thành trong tháng 3/2026.
Thứ hai, tiên phong trong đổi mới tư duy, cách tiếp cận bao trùm, toàn diện để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Đào tạo, bồi dưỡng phải "gắn liền với công việc và nhu cầu thực tiễn", "theo chuẩn năng lực và kết quả đầu ra"; tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá độc lập hiệu quả đào tạo; tăng cường kết nối với các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng trong nước và quốc tế. Đẩy mạnh cơ chế tự chủ, nâng cao chất lượng đào tạo đại học.
Thứ ba, tiên phong trong đổi mới mạnh mẽ phương pháp đào tạo, bồi dưỡng và chất lượng nghiên cứu khoa học. Nội dung đào tạo, bồi dưỡng phải bám sát thực tiễn quản trị quốc gia và thể chế phát triển trong giai đoạn mới. Thực hiện "chuyển mạnh từ mô hình truyền thụ kiến thức một chiều sang mô hình giảng viên - học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới" thông qua việc gợi mở, nêu vấn đề, thảo luận và tương tác với nhau. Đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học, tư vấn chính sách và chuyển giao tri thức về quản trị công.
Thứ tư, tiên phong trong giữ gìn, phát huy bản sắc, giá trị cốt lõi của Nhà trường với phương châm giáo dục "Lấy học viên, sinh viên làm trung tâm, chủ thể - Thầy, cô giáo là động lực - Nhà trường làm nền tảng, bệ đỡ". Tập trung xây dựng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, chuyên gia của Nhà trường có khả năng tham gia trực tiếp vào quá trình hoạch định, tư vấn chính sách cho Đảng, Nhà nước.
Thứ năm, tiên phong trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Phát triển mạnh mô hình Học viện "Số - Xanh – Thông minh", đào tạo gắn với quản trị dữ liệu. Xây dựng Học viện trở thành trung tâm đồng kiến tạo tri thức và phòng thí nghiệm chính sách về quản trị công của quốc gia.
Bày tỏ tâm đắc với các hệ giá trị mà Học viện đã đề ra gồm triết lý giáo dục: "Kiến tạo tri thức - Đổi mới sáng tạo - Trách nhiệm quốc gia", văn hóa học tập và giảng dạy: "Học thật - Thi thật - Ra đời làm thật", Thủ tướng đề nghị Học viện tiếp tục thực hiện và nâng tầm sứ mệnh phát triển theo phương châm gồm 24 chữ: "Phát huy bản sắc – Nâng tầm trí tuệ - Đào tạo tinh hoa – Bám sát thực tiễn - Quản trị thông minh – Kiến tạo phát triển".
