Mở rộng cơ chế công nhận năng lực người học
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định về liên thông giữa các trình độ đào tạo từ trung học nghề, trung cấp, cao đẳng đến đại học với nhiều điểm mới đáng chú ý.
Một trong những thay đổi quan trọng là mở rộng phạm vi công nhận kết quả học tập khi liên thông. Thay vì chỉ căn cứ vào các môn học, học phần hoặc số tín chỉ đã tích lũy như trước đây, dự thảo cho phép các cơ sở giáo dục xem xét công nhận năng lực nghề nghiệp, chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, chứng chỉ chuyên môn, kinh nghiệm làm việc và các kết quả đánh giá năng lực có minh chứng phù hợp.
Cách tiếp cận này thể hiện sự chuyển đổi từ mô hình đánh giá dựa trên quá trình học tập sang đánh giá dựa trên năng lực thực tế. Điều đó đồng nghĩa với việc người học không chỉ được ghi nhận những gì đã học mà còn được xem xét những kỹ năng, kinh nghiệm và năng lực đã tích lũy trong quá trình làm việc và thực hành nghề nghiệp.
Hạn chế học lại, giảm chi phí đào tạo
Theo dự thảo, nguyên tắc công nhận tối đa các kết quả học tập và năng lực tích lũy sẽ được áp dụng nhằm tránh tình trạng người học phải học lại những nội dung đã đáp ứng chuẩn đầu ra tương đương.
Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm xem xét, công nhận những kiến thức, kỹ năng và năng lực mà người học đã tích lũy nếu đáp ứng yêu cầu của chương trình đào tạo. Quy định này không chỉ giúp rút ngắn thời gian học tập mà còn giảm chi phí cho người học, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đào tạo.
Đây được xem là bước chuyển từ tư duy quản lý dựa trên quá trình đào tạo sang tiếp cận theo chuẩn đầu ra và năng lực thực tế, phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại và yêu cầu học tập suốt đời.
Tạo điều kiện phát triển nguồn nhân lực STEM và ngành trọng điểm Dự thảo cũng đề xuất cơ chế linh hoạt hơn đối với các ngành STEM, kỹ thuật, công nghệ và những lĩnh vực trọng điểm quốc gia.
Theo đó, các cơ sở giáo dục được chủ động hơn trong tuyển sinh, công nhận kết quả học tập và xác định các học phần cần bổ sung đối với người học liên thông. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ góp phần thu hút và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho những ngành nghề đang có nhu cầu lớn trong quá trình chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế.
Bảo đảm chất lượng đào tạo
Dù mở rộng cơ hội liên thông, dự thảo vẫn đặt yêu cầu bảo đảm chất lượng đào tạo lên hàng đầu. Người học liên thông phải đáp ứng đầy đủ chuẩn đầu ra và các điều kiện tốt nghiệp tương tự như những sinh viên theo học chương trình chính quy cùng ngành.
Đối với việc công nhận kết quả học tập, dự thảo quy định mức trần tối đa không vượt quá 50% khối lượng học tập tối thiểu của chương trình đào tạo đối với trường hợp cùng nhóm ngành nghề; tối đa 35% đối với trường hợp khác nhóm ngành nghề và 25% đối với trường hợp khác lĩnh vực đào tạo.
Riêng các ngành đặc thù như sức khỏe có cấp giấy phép hành nghề, đào tạo giáo viên, pháp luật, quốc phòng, an ninh và một số lĩnh vực chuyên môn đặc biệt khác sẽ áp dụng các quy định riêng phù hợp với yêu cầu nghề nghiệp và quy định pháp luật liên quan.
Bên cạnh đó, người học phải hoàn thành tối thiểu 40% khối lượng học tập của chương trình tại cơ sở giáo dục cấp bằng, trừ một số chương trình tích hợp hoặc chương trình liên thông được thiết kế riêng trên cơ sở bảo đảm chất lượng đào tạo.Hướng tới quản trị giáo dục bằng dữ liệu
Dự thảo cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục thực hiện lưu trữ, cập nhật và kết nối dữ liệu về công nhận kết quả học tập với cơ sở dữ liệu giáo dục quốc gia nhằm bảo đảm khả năng kiểm tra, giám sát và truy xuất thông tin.
Quy định này cho thấy xu hướng chuyển đổi từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị giáo dục dựa trên dữ liệu, tăng tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả quản lý.
Nếu được ban hành, các quy định mới về liên thông được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người học trong việc nâng cao trình độ, thúc đẩy học tập suốt đời, đồng thời góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
