Thị trường lao động nước ngoài là một trong những cơ hội để lao động Việt Nam tăng thêm thu nhập. Tuy nhiên, bên cạnh những con số ấn tượng, lĩnh vực này vẫn tồn tại nhiều khó khăn và bất cập, từ chi phí cao đến tình trạng môi giới tràn lan, ảnh hưởng đến quyền lợi và hiệu quả của người lao động.
Tại Hội nghị đối thoại giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp về xuất khẩu lao động diễn ra tại Hà Nội, ông Vũ Trường Giang - Quyền Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước nhấn mạnh năm 2025 là thời điểm bản lề để tháo gỡ những điểm nghẽn trong lĩnh vực này. Trong 10 tháng đầu năm, hơn 120.000 lao động Việt Nam đã được đưa ra nước ngoài làm việc, đạt 93% kế hoạch. Tổng số lao động Việt hiện đang làm việc ở nước ngoài khoảng 860.000 người, tập trung chủ yếu tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và một số quốc gia châu Âu.
Theo ông Giang, các lao động này nhìn chung có thu nhập ổn định và cao hơn nhiều so với mức lương trong nước. Hàng năm, lượng kiều hối gửi về nước đạt 6,5–7 tỷ USD, góp phần quan trọng vào nguồn tích lũy và cải thiện đời sống của người lao động và gia đình.
Tuy nhiên, những kết quả này vẫn đi kèm nhiều hạn chế. Tại Nhật Bản, nhiều doanh nghiệp phái cử chưa thực hiện nghiêm quy trình tuyển chọn và đào tạo, khiến người lao động phải chịu chi phí cao trong khi điều kiện làm việc chưa đảm bảo và thu nhập không đúng với ngành nghề đăng ký. Ngoài ra, tỷ giá đồng Yên biến động và sự cạnh tranh từ các thị trường lao động khác có thu nhập ổn định hơn cũng làm giảm sức hút của Nhật Bản.
Tại Hàn Quốc, cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý hai nước chưa thực sự nhịp nhàng, khiến nhiều đơn hàng lao động chưa được triển khai kịp thời. Trong ngành đóng tàu, tình trạng nhiều công ty môi giới cùng chào hàng một đơn hàng và chọn doanh nghiệp trả phí cao nhất đang hạn chế cơ hội xuất cảnh thực tế của lao động Việt.
Thị trường Đài Loan cũng gặp vấn đề tương tự, khi môi giới can thiệp sâu vào quá trình tuyển chọn, đội chi phí đi lại và làm việc của người lao động. Bên cạnh đó, tâm lý người lao động còn ỷ lại, tin vào lời môi giới làng xã thay vì tự tìm hiểu thông tin từ doanh nghiệp có giấy phép, khiến rủi ro và chi phí tăng cao.
Theo ông Giang, để tháo gỡ các nút thắt này cần có giải pháp đồng bộ, bao gồm tăng cường kiểm soát môi giới, minh bạch hóa chi phí xuất cảnh, nâng cao chất lượng đào tạo trước khi xuất cảnh, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người lao động chủ động tiếp cận thông tin chính thống. Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và cơ quan tiếp nhận lao động nước ngoài sẽ giúp thị trường xuất khẩu lao động phát triển bền vững, đảm bảo quyền lợi người lao động và tăng hiệu quả nguồn kiều hối cho quốc gia./.
