Tạo mặt bằng chung để đánh giá kết quả học tập
Theo Thông tư số 89/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra định kỳ chung đối với một số môn học đánh giá bằng điểm số do sở lựa chọn.
Lịch kiểm tra được áp dụng vào cuối học kỳ I và cuối năm học đối với học sinh lớp 5; cuối học kỳ I và cuối học kỳ II đối với học sinh lớp 9 và lớp 12. Đề kiểm tra phải phù hợp với yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông, bảo đảm tính thống nhất giữa các cơ sở giáo dục cùng cấp học.
Nhà trường vẫn chịu trách nhiệm tổ chức coi, chấm, tổng hợp kết quả và bảo đảm tính khách quan, công bằng. Với các môn học, thời điểm kiểm tra và khối lớp không thuộc diện áp dụng đề chung, trường tiếp tục chủ động xây dựng đề theo quy định.
Việc thống nhất đề kiểm tra ở một số thời điểm quan trọng có thể giúp ngành giáo dục có thêm dữ liệu để so sánh kết quả học tập trên cùng một mặt bằng. Lớp 5, lớp 9 và lớp 12 đều gắn với những bước chuyển tiếp trong quá trình học tập, vì vậy kết quả đánh giá ở các mốc này có ý nghĩa đối với việc nhìn nhận chất lượng dạy học và xác định những nội dung cần cải thiện.
Giá trị nằm ở cách sử dụng kết quả kiểm tra
Từ góc độ quản lý nhà trường, đề kiểm tra chung có thể hạn chế sự khác biệt về mức độ khó, cách xây dựng ma trận và yêu cầu đánh giá giữa các cơ sở giáo dục. Khi dữ liệu được tổng hợp trên cùng một cơ sở, cơ quan quản lý có thêm căn cứ nhận diện những môn học, nhóm kiến thức hoặc địa bàn cần được hỗ trợ chuyên môn.
Tuy nhiên, điểm số chỉ thực sự có ý nghĩa khi được phân tích trong mối liên hệ với điều kiện dạy học, đặc điểm học sinh và quá trình tổ chức giáo dục tại từng trường. Nếu chỉ sử dụng kết quả để xếp hạng hoặc so sánh đơn thuần, dữ liệu kiểm tra khó phản ánh đầy đủ chất lượng giáo dục và những nỗ lực cải thiện của mỗi cơ sở.
Do đó, sau kiểm tra, việc phân tích kết quả cần hướng tới xác định những nội dung học sinh còn hạn chế, điều chỉnh kế hoạch dạy học và xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp. Đây cũng là cơ sở để các trường chủ động nâng cao chất lượng chuyên môn thay vì chỉ tập trung vào thành tích trong những đợt kiểm tra chung.
Bảo đảm đề thi phù hợp với nhiều nhóm học sinh
Bên cạnh yêu cầu thống nhất, quá trình xây dựng đề cần tính đến sự khác biệt về điều kiện học tập giữa các địa bàn, nhất là nơi còn khó khăn về cơ sở vật chất và nguồn lực giáo viên. Nội dung, ngữ liệu và mức độ câu hỏi cần bám sát chương trình, bảo đảm học sinh ở các trường có cơ hội thể hiện đúng năng lực đã được hình thành trong quá trình học tập.
Khâu bảo mật đề, hướng dẫn chấm và tổ chức chấm cũng cần được thực hiện nghiêm túc để hạn chế sai lệch trong đánh giá. Với những câu hỏi cần vận dụng hoặc có tính mở, đáp án và tiêu chí chấm rõ ràng sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi của học sinh.
Thông tư số 89/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 1/12/2026, đồng thời sửa đổi nhiều nội dung khác về đánh giá học sinh, trong đó có quản lý học bạ số và tổ chức kiểm tra trên máy tính khi đáp ứng đủ điều kiện.
Việc triển khai đề chung vì vậy không chỉ là thay đổi cách ra đề ở một số khối lớp. Nếu được tổ chức đồng bộ và sử dụng dữ liệu đúng mục đích, đây có thể là công cụ hỗ trợ ngành giáo dục nhận diện chính xác hơn những vấn đề trong dạy học, nâng cao trách nhiệm của nhà trường và cải thiện chất lượng học tập của học sinh.
