Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, nhiều năm qua, việc kiểm soát ô nhiễm không khí trên địa bàn Thủ đô gặp không ít khó khăn do nguồn phát thải phân tán và chồng chéo. Hoạt động giao thông, thi công xây dựng, vận chuyển vật liệu, đốt ngoài trời cùng với sản xuất công nghiệp đều góp phần làm gia tăng nồng độ bụi trong không khí. Trong khi đó, các điều kiện thời tiết như nghịch nhiệt, ít gió vào mùa đông khiến chất ô nhiễm khó khuếch tán, làm chất lượng không khí suy giảm nhanh.
Một trong những hạn chế lớn nhất là các biện pháp kiểm soát thường chỉ được triển khai khi tình trạng ô nhiễm đã xảy ra. Việc thiếu công cụ dự báo đủ sớm khiến công tác chỉ đạo nhiều thời điểm rơi vào thế bị động, hiệu quả chưa cao. Từ yêu cầu thực tiễn đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã phối hợp với Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia và Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) xây dựng và thử nghiệm hệ thống HanoiAir.
Hệ thống này cho phép dự báo xu hướng chất lượng không khí theo không gian và thời gian, giúp cơ quan quản lý nhận diện sớm các đợt ô nhiễm có nguy cơ gia tăng. Trong những ngày đầu tháng 1/2026, HanoiAir ghi nhận chỉ số AQI trung bình toàn thành phố tăng so với tuần trước. Dự báo cho thấy, giai đoạn từ ngày 9 đến 13/1/2026, nhiều khu vực có khả năng rơi vào ngưỡng kém, riêng ngày 10/1, chỉ số AQI cao nhất dự kiến đạt 114 và ngày 11/1 lên tới 139. Các khu vực phía Nam, Tây Nam và Tây Bắc thành phố được xác định là những địa bàn chịu tác động rõ rệt nhất trong đợt ô nhiễm này.
Trên cơ sở các thông tin dự báo, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã chủ động đề nghị các sở, ngành, địa phương triển khai sớm các biện pháp kiểm soát nguồn phát thải. Thay vì chờ đến khi chất lượng không khí xuống mức xấu, các giải pháp được kích hoạt ngay từ giai đoạn cảnh báo. Trong đó, ngành xây dựng được yêu cầu siết chặt kiểm soát bụi tại các công trình, tăng tần suất tưới nước, rửa đường, phun sương giảm bụi, nhất là tại khu vực nội đô và các tuyến giao thông đang thi công.
Lực lượng công an thành phố cũng được giao tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm các phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng, chất thải không bảo đảm che chắn, làm phát tán bụi ra môi trường. Đây được xem là khâu quan trọng nhằm hạn chế bụi thứ cấp nguyên nhân khiến chỉ số ô nhiễm tăng nhanh trong thời gian ngắn.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, vận động cộng đồng cũng được đẩy mạnh. Các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng và người dân được khuyến khích hạn chế đốt vàng mã, từng bước thay đổi thói quen sinh hoạt gây phát thải ra môi trường, nhất là trong các dịp lễ, Tết.
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, hệ thống HanoiAir không chỉ cung cấp thông tin mà còn là cơ sở để gắn dự báo với trách nhiệm điều hành cụ thể của từng ngành, từng địa phương. Khi nguy cơ ô nhiễm được cảnh báo, các biện pháp kiểm soát phải được triển khai đồng bộ, liên tục, tránh tình trạng làm theo phong trào hoặc xử lý muộn.
Trong quá trình thử nghiệm, hệ thống dự báo sớm tiếp tục được theo dõi, hiệu chỉnh nhằm nâng cao độ chính xác và hoàn thiện cơ sở dữ liệu. Về lâu dài, HanoiAir được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng quan trọng phục vụ quản lý chất lượng không khí, hỗ trợ Hà Nội triển khai các giải pháp đô thị bền vững hơn như xây dựng vùng phát thải thấp, điều tiết giao thông theo mức độ ô nhiễm và đưa chất lượng không khí trở thành chỉ số tham chiếu trong điều hành đô thị thông minh.
Đối với người dân, việc tiếp cận thông tin dự báo sớm cũng giúp chủ động hơn trong bảo vệ sức khỏe, đặc biệt với trẻ em, người cao tuổi và những người mắc bệnh hô hấp, tim mạch. Dù không phải là giải pháp duy nhất, nhưng dự báo sớm được xem là “chìa khóa” để các biện pháp kiểm soát ô nhiễm được triển khai đúng thời điểm, góp phần từng bước cải thiện môi trường sống của Thủ đô.
