Theo định hướng nghiên cứu của TP Hà Nội, mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” được xây dựng nhằm cụ thể hóa mục tiêu phát triển Thủ đô theo hướng “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, đồng thời đổi mới quản trị cơ sở đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Hiện Hà Nội có 126 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 51 phường và 75 xã. Thành phố đánh giá sau nhiều năm đổi mới, Thủ đô đạt nhiều kết quả tích cực về phát triển kinh tế - xã hội, hiện đại hóa đô thị, cải thiện đời sống người dân và mở rộng dân chủ ở cơ sở.
Từ thực tiễn đó, Hà Nội đặt mục tiêu tiếp tục đổi mới mô hình quản trị địa phương theo hướng hiện đại, hiệu quả hơn và gắn chặt với nhu cầu thực tế của người dân.
Theo đề án đang được nghiên cứu, cấp xã, phường trong giai đoạn mới không chỉ thực hiện chức năng hành chính mà còn đóng vai trò tổ chức phát triển, trực tiếp đưa chủ trương, chính sách vào đời sống hằng ngày.
Thành phố cho biết ngay từ quý I/2026 đã thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ công tác xây dựng đề án, huy động các chuyên gia, nhà khoa học nghiên cứu cơ sở lý luận, pháp lý và thực tiễn để hoàn thiện mô hình thí điểm.
Đáng chú ý, Hà Nội tiếp cận mô hình này không đơn thuần theo hướng hành chính mà gắn với tổ chức lại không gian phát triển, kết hợp đồng bộ giữa kinh tế, văn hóa, an sinh xã hội, môi trường, chuyển đổi số, quốc phòng - an ninh và phát triển con người.
Dự kiến mô hình sẽ tập trung vào 8 nhóm nội dung trọng tâm, gồm xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh; phát triển hạ tầng hiện đại; phát triển kinh tế gắn với công nghệ và đổi mới sáng tạo; bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, con người Hà Nội thanh lịch, văn minh; xây dựng môi trường sống xanh, an toàn; tăng cường quốc phòng - an ninh và thúc đẩy chuyển đổi số.
Một trong những điểm đáng chú ý của đề án là xây dựng bộ tiêu chí đánh giá cụ thể, có thể đo lường được. Theo đó, Hà Nội dự kiến xây dựng 54 tiêu chí, trong đó có hai tiêu chí tổng hợp là “Chỉ số hạnh phúc của người dân” và “Mức độ hài lòng chung”.
Các tiêu chí trải rộng trên nhiều lĩnh vực như thu nhập, việc làm, giáo dục, y tế, môi trường, hạ tầng, chuyển đổi số, mức độ tham gia của người dân vào quản trị xã hội và chất lượng giải quyết thủ tục hành chính.
Trong nhóm tiêu chí về quản trị cơ sở, thành phố đặt ra các chỉ số như tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân, tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình hay mức độ công khai, minh bạch dữ liệu và ngân sách.
Theo các chuyên gia, việc xây dựng hệ thống tiêu chí cụ thể cho thấy Hà Nội đang hướng tới mô hình quản trị hiện đại, lấy hiệu quả phục vụ và chất lượng sống của người dân làm thước đo quan trọng.
Dự kiến, đề án sẽ đưa ra ba phương án nghiên cứu thí điểm, gồm lựa chọn một xã hiện có; hợp nhất hai xã liền kề trước khi triển khai; hoặc triển khai song song tại hai xã liền kề trước khi nghiên cứu hợp nhất ở giai đoạn tiếp theo.
Hiện đề án đang tiếp tục được hoàn thiện, lấy ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học và các bộ, ngành Trung ương trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
