Từ ngày 10/9, Nghị định 283/2026 chính thức có hiệu lực, bổ sung hàng loạt chế tài xử phạt đối với người sử dụng lao động vi phạm quy định của pháp luật lao động. Ngoài các hành vi liên quan đến hợp đồng và thử việc, nghị định còn tăng cường xử lý các vi phạm về môi trường làm việc và quản trị doanh nghiệp.
Đáng chú ý, mức xử phạt cao nhất lên tới 75 triệu đồng được áp dụng đối với người sử dụng lao động có hành vi cưỡng bức lao động, ngược đãi người lao động hoặc buộc người lao động tiếp tục làm việc để trả nợ nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ở nhóm hành vi xâm phạm quyền và lợi ích của người lao động, quấy rối tình dục tại nơi làm việc nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị xử phạt từ 15 đến 30 triệu đồng. Theo Bộ luật Lao động, người lao động bị quấy rối có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không cần báo trước, trong khi người có hành vi quấy rối có thể bị xử lý kỷ luật bằng hình thức sa thải.
Đối với doanh nghiệp sử dụng từ 10 lao động trở lên, nội quy lao động bắt buộc phải có quy định về phòng, chống quấy rối tình dục cũng như quy trình xử lý khi xảy ra vụ việc.
Một hành vi khác cũng khá phổ biến tại nhiều doanh nghiệp sẽ bị xử lý nghiêm là giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng hoặc chứng chỉ của người lao động. Theo quy định mới, người sử dụng lao động thực hiện hành vi này sẽ bị phạt từ 20 đến 25 triệu đồng.
Cùng khung xử phạt trên còn áp dụng với trường hợp yêu cầu người lao động đặt cọc bằng tiền hoặc tài sản để bảo đảm thực hiện hợp đồng, hoặc ký hợp đồng với người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi nhưng không có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật.
Ngoài tiền phạt, doanh nghiệp phải hoàn trả toàn bộ giấy tờ đã giữ. Nếu đã nhận tiền hoặc tài sản bảo đảm, đơn vị sử dụng lao động phải hoàn trả đầy đủ kèm khoản lãi tính theo mức lãi suất cao nhất do ngân hàng thương mại nhà nước công bố tại thời điểm xử phạt.
Nghị định cũng bổ sung các chế tài đối với vi phạm trong giai đoạn thử việc. Người sử dụng lao động sẽ bị phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng nếu thử việc đối với người lao động làm việc theo hợp đồng dưới một tháng hoặc không thông báo kết quả sau khi kết thúc thời gian thử việc.
Trong khi đó, mức phạt từ 2 đến 5 triệu đồng áp dụng đối với các hành vi yêu cầu thử việc quá một lần cho cùng một công việc, kéo dài thời gian thử việc vượt quy định, trả lương thử việc thấp hơn 85% mức lương của công việc hoặc không ký hợp đồng lao động khi người lao động đã đạt yêu cầu sau thử việc. Trường hợp trả lương thiếu, doanh nghiệp còn phải thanh toán đủ phần chênh lệch cho người lao động.
Theo Bộ luật Lao động, thời gian thử việc chỉ được thực hiện một lần đối với mỗi công việc và không vượt quá giới hạn luật định, đồng thời tiền lương thử việc tối thiểu phải bằng 85% mức lương của công việc đó.
Ngoài các quy định liên quan trực tiếp đến người lao động, nghị định còn siết trách nhiệm của doanh nghiệp trong công tác quản trị nhân sự. Cụ thể, người sử dụng lao động áp dụng quy chế đánh giá mức độ hoàn thành công việc (KPI) nhưng không tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (nếu có) sẽ bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng.
Mức xử phạt này cũng áp dụng với trường hợp doanh nghiệp cho người lao động thôi việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc lý do kinh tế nhưng không trao đổi với tổ chức đại diện người lao động, không thông báo cho UBND cấp tỉnh hoặc không báo trước cho người lao động theo quy định.
