Sau khi hoàn tất thủ tục nhập học lớp 10, không ít phụ huynh tiếp tục đối mặt với một quyết định quan trọng khác là lựa chọn tổ hợp môn học cho con. Trong bối cảnh các trường đại học ngày càng đa dạng phương thức và tổ hợp xét tuyển, việc chọn môn học không còn đơn thuần dựa trên sở thích hay khả năng học tập trước mắt mà cần tính đến định hướng nghề nghiệp lâu dài.
Nhiều phụ huynh cho biết họ băn khoăn vì lo ngại quy định tuyển sinh đại học có thể thay đổi trong vài năm tới. Không ít trường đã mở rộng hoặc điều chỉnh tổ hợp xét tuyển, khiến những lựa chọn vốn được xem là "an toàn" trước đây không còn giữ nguyên lợi thế.
Theo các chuyên gia giáo dục, nếu học sinh đã xác định được ngành nghề yêu thích thì nên tìm hiểu kỹ phương thức và tổ hợp xét tuyển của các trường đại học để lựa chọn nhóm môn phù hợp. Với những em chưa có định hướng rõ ràng, ưu tiên nên là các môn học có thế mạnh, đồng thời tạo điều kiện tham gia được nhiều tổ hợp xét tuyển khác nhau.
Bên cạnh đó, phụ huynh cũng được khuyến nghị không nên chỉ căn cứ vào điểm số lớp 9 để đánh giá năng lực của con. Việc quan sát quá trình học tập nhiều năm, khả năng tư duy, sở thích và những lĩnh vực học sinh thực sự quan tâm sẽ giúp đưa ra lựa chọn phù hợp hơn.
Một thực tế nhiều năm qua là số lượng học sinh lựa chọn các môn Khoa học xã hội trong kỳ thi tốt nghiệp THPT luôn cao hơn nhóm Khoa học tự nhiên. Theo các giáo viên, nếu đây là lựa chọn xuất phát từ năng lực và định hướng nghề nghiệp thì hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, việc "né" các môn tự nhiên chỉ vì cho rằng khó học có thể khiến học sinh tự thu hẹp cơ hội khi xét tuyển đại học sau này.
Hiện nhiều trường đại học sử dụng đồng thời nhiều phương thức tuyển sinh như điểm thi tốt nghiệp THPT, đánh giá năng lực, đánh giá tư duy, học bạ hoặc chứng chỉ quốc tế. Phần lớn các phương thức này vẫn đòi hỏi nền tảng tốt về Toán và một số môn Khoa học tự nhiên.
Đáng chú ý, trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh phát triển các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, chuyển đổi số, công nghệ sinh học, năng lượng và tự động hóa, nhu cầu nhân lực ở nhóm ngành STEM tiếp tục gia tăng. Điều này cũng đặt ra yêu cầu học sinh cần cân nhắc kỹ trước khi loại bỏ hoàn toàn các môn Khoa học tự nhiên ngay từ lớp 10.
Theo quy định hiện hành, học sinh có thể thay đổi tổ hợp môn nếu được nhà trường chấp thuận. Tuy nhiên, các giáo viên cho rằng việc chuyển đổi giữa chừng không hề đơn giản vì học sinh phải bổ sung lượng kiến thức khá lớn của những môn chưa học trước đó. Việc thay đổi càng muộn thì áp lực càng lớn và có thể ảnh hưởng đến kết quả học tập.
Các chuyên gia cũng cho rằng mục tiêu của giáo dục phổ thông không chỉ là giúp học sinh vượt qua kỳ thi tốt nghiệp hay trúng tuyển đại học, mà còn chuẩn bị nền tảng kiến thức và kỹ năng để thích ứng với thị trường lao động trong tương lai. Vì vậy, khi lựa chọn tổ hợp môn học, học sinh và phụ huynh cần cân bằng giữa năng lực, sở thích, định hướng nghề nghiệp và xu hướng tuyển sinh, thay vì chỉ ưu tiên những môn được cho là "dễ học" hay "dễ lấy điểm".
